Ô nhiễm không khí ở mức xấu, nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe

Những ngày đầu tháng 12, chất lượng không khí tại nhiều tỉnh, thành miền Bắc và Bắc Trung Bộ rơi vào tình trạng báo động. Hệ thống quan trắc của Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) ghi nhận hàng loạt điểm đo đạt ngưỡng xấu thậm chí chạm mức tím nguy hại cho sức khỏe.

Đặc biệt, tại Hà Nội, số liệu từ Ứng dụng đo chỉ số ô nhiễm không khí IQAir, cho thấy chỉ số chất lượng không khí (AQI) của thành phố luôn ở ngưỡng báo động đỏ trở lên.

Chỉ số AQI được tính theo thang điểm tương ứng với biểu tượng và các màu sắc để cảnh báo chất lượng không khí và mức độ ảnh hưởng tới sức khỏe con người. Dưới đây là thống kê chỉ số AQI tại Hà Nội trong 10 ngày đầu tiên của tháng 12, theo ứng dụng IQAir:

Theo Bộ Y tế, chỉ số AQI ở ngưỡng đỏ hoặc tím, không chỉ nhóm nhạy cảm mà cả người khỏe mạnh cũng có thể chịu tác động tiêu cực về sức khỏe. Không chỉ Hà Nội, tình trạng ô nhiễm không khí còn được ghi nhận tại nhiều địa phương. Theo Cục Môi trường, ngày 10/12, chất lượng không khí tại Hưng Yên, Ninh Bình, Hải Phòng, Hà Nội tiếp tục ở mức rất xấu; còn Bắc Ninh, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Phú Thọ duy trì ở mức xấu.

Về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Văn Đĩnh, Trưởng chuyên khoa Miễn dịch Dị ứng, Giám đốc Trung tâm Xuất sắc Dị ứng Miễn dịch lâm sàng - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City, cho biết ô nhiễm không khí là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây tổn thương hệ hô hấp và làm tăng tỷ lệ mắc cũng như bùng phát của nhiều bệnh lý đường hô hấp.

“Ô nhiễm không khí có thể gây kích thích trực tiếp lên niêm mạc đường thở, làm tăng phản ứng viêm và tăng độ nhạy cảm của hệ hô hấp với các tác nhân gây dị ứng. Khi hít phải bụi mịn hoặc khí độc, cơ thể kích hoạt hàng loạt phản ứng miễn dịch quá mức, khiến người dân dễ mắc các bệnh dị ứng như hen phế quản, viêm mũi, viêm da dị ứng. Đây là lý do những ngày ô nhiễm không khí cao thường trùng với thời điểm gia tăng rõ rệt số ca nhập viện liên quan đến bệnh lý hô hấp”, bác sĩ Đĩnh phân tích.

Chuyên gia cũng cho biết người mắc bệnh hô hấp mạn tính như hen hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) là những trường hợp dễ chịu ảnh hưởng. Bởi ô nhiễm không khí có thể khiến bệnh diễn biến nặng lên, gây cơn hen cấp hoặc đợt cấp COPD do đường thở bị kích thích mạnh, tăng phù nề và viêm, dẫn đến khó thở, ho kéo dài và giảm khả năng thông khí. Ngay cả ở những người không có bệnh nền, chất lượng không khí kém kéo dài vẫn có thể gây đau rát họng, nghẹt mũi hoặc ho khan dai dẳng.

Ngoài ra, nhóm người có hệ miễn dịch suy yếu - như mắc bệnh tự miễn đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, người suy giảm miễn dịch tiên phát hoặc người có thể trạng yếu - có nguy cơ cao mắc các bệnh nhiễm trùng hô hấp cấp tính. Trong điều kiện ô nhiễm không khí cùng với thời điểm chuyển mùa thay đổi đột ngột nhiệt độ, độ ẩm là cơ hội cho vi khuẩn, virus rất dễ xâm nhập cơ thể gây viêm phổi, viêm phế quản, viêm xoang và tăng nguy cơ lây lan.

Do đó, chuyên gia khuyến cáo người dân cần chủ động tăng cường biện pháp bảo vệ sức khỏe nhằm giảm thiểu tác động của ô nhiễm không khí. Với người mắc bệnh mạn tính, việc duy trì điều trị theo đúng phác đồ là yêu cầu then chốt.

Người bệnh không nên tự ý dừng thuốc dự phòng, bởi có thể khiến triệu chứng trở nặng nhanh hơn khi môi trường ô nhiễm. Đồng thời, cần tái khám định kỳ với bác sĩ chuyên khoa để đánh giá tình trạng bệnh và điều chỉnh thuốc kịp thời nếu có diễn biến bất lợi.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao sức đề kháng. Người dân cần tăng cường các thực phẩm chứa omega-3, vitamin D, vitamin C, kẽm giúp hỗ trợ hoạt động của hệ miễn dịch và giảm nguy cơ viêm nhiễm.

Bên cạnh đó, bác sĩ Đĩnh khuyên người dân nên hạn chế các hoạt động ngoài trời vào thời điểm chỉ số AQI ở mức xấu đến rất xấu, đặc biệt vào buổi sáng sớm. Việc sử dụng khẩu trang đạt chuẩn, máy lọc không khí trong nhà và theo dõi chỉ số ô nhiễm hằng ngày cũng là những biện pháp hữu hiệu để bảo vệ sức khỏe.