Trong bản ghi nhớ gửi tới nhân viên vừa được công bố, Elon Musk đã khẳng định việc SpaceX thâu tóm xAI nhằm tạo ra một thực thể "tích hợp theo chiều dọc". Thương vụ này đưa giá trị của công ty sau sáp nhập lên mức 1.250 tỷ USD. Đây là một con số khổng lồ, đưa thực thể mới này vào hàng ngũ những doanh nghiệp có giá trị nhất thế giới, sánh ngang với các gã khổng lồ công nghệ tại Thung lũng Silicon như Meta.
Dù vẫn thấp hơn so với tổng vốn hóa của các công ty dẫn đầu như Apple, Microsoft, NVIDIA (đều trên 3.000 tỷ USD), Alphabet/Google, Amazon và "người anh em" cùng nhà là Tesla, nhưng cũng gấp khoảng 2,5 lần ngân hàng lớn nhất thế giới JPMorgan Chase (khoảng 500-600 tỷ USD) và gấp gần 3 lần tập đoàn dầu khí ExxonMobil (khoảng 450 tỷ USD).
Cấu trúc của thương vụ được thiết kế dưới dạng hoán đổi cổ phiếu. Cụ thể, mỗi cổ phiếu xAI sẽ được chuyển đổi thành 0,1433 cổ phiếu SpaceX. Động thái này cho phép Musk củng cố quyền kiểm soát khi ông hiện nắm giữ khoảng 42% cổ phần tại SpaceX và 80% quyền biểu quyết.
Với giá cổ phiếu SpaceX được định giá khoảng 527 USD vào đầu tuần này, tăng vọt so với mức 421 USD trong đợt chào bán thứ cấp hồi tháng 12 năm ngoái, niềm tin của nhà đầu tư vào hệ sinh thái của Musk đang ở mức cao kỷ lục.
Chiến lược 'cộng sinh'
Mặc dù SpaceX và xAI hoạt động ở hai lĩnh vực dường như khác biệt, nhưng mối quan hệ của chúng đã sớm được định hình từ năm 2024. SpaceX là một trong những khách hàng đầu tiên của xAI, sử dụng trí tuệ nhân tạo để tối ưu hóa dịch vụ hỗ trợ khách hàng cho mạng lưới internet vệ tinh Starlink.
Sự kết hợp này mang lại lợi ích kép: SpaceX sở hữu hạ tầng vận tải không gian và mạng lưới vệ tinh lớn nhất thế giới, trong khi xAI cung cấp "bộ não" để xử lý dữ liệu và điều hành các hệ thống phức tạp.
Elon Musk nhấn mạnh rằng nhu cầu điện năng toàn cầu cho AI đang tăng chóng mặt và việc xây dựng các trung tâm dữ liệu khổng lồ trên mặt đất sẽ gây áp lực lớn cho môi trường và cộng đồng. Giải pháp của ông là đưa các trung tâm dữ liệu này lên quỹ đạo, sử dụng năng lượng mặt trời dồi dào trong không gian để vận hành các siêu máy tính AI.
Mới đây, SpaceX cũng đã nộp đơn lên cơ quan quản lý Mỹ để triển khai mạng lưới lên tới một triệu vệ tinh nhằm cung cấp năng lượng cho các trung tâm dữ liệu AI. Đây là một tầm nhìn táo bạo, biến không gian thành một "đám mây" xử lý dữ liệu thực thụ, giảm bớt sự phụ thuộc vào hạ tầng mặt đất.
Dù triển vọng rất tươi sáng, thương vụ này không thiếu những thách thức. xAI hiện đang phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ những cái tên sừng sỏ như OpenAI, Anthropic hay DeepMind của Google.
Việc sáp nhập một startup đang trong giai đoạn "đốt tiền" để huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn như Grok vào một doanh nghiệp đang vận hành ổn định và có lãi như SpaceX có thể gây ra những lo ngại về mặt tài chính.
Bên cạnh đó, SpaceX vẫn đang trong quá trình thử nghiệm Starship, hệ thống tên lửa quan trọng nhất cho các kế hoạch tương lai. Việc Starship chưa chính thức đi vào vận hành thương mại toàn diện và những rào cản về mặt pháp lý khi triển khai hàng triệu vệ tinh là những biến số mà giới đầu tư đang đặc biệt quan tâm khi SpaceX chuẩn bị cho kế hoạch IPO trong tương lai.
Tuy nhiên, với Elon Musk, đây không chỉ là chuyện kinh doanh.
"Đây không chỉ là chương tiếp theo, mà là một cuốn sách mới trong sứ mệnh của SpaceX và xAI: mở rộng ánh sáng của ý thức ra các vì sao", tỷ phú này chia sẻ trong bản ghi nhớ gửi tới nhân viên.
Thương vụ này một lần nữa cho thấy phong cách quản trị đặc trưng của Musk: gom các mảng kinh doanh lại để hỗ trợ lẫn nhau, tương tự như cách Tesla thâu tóm SolarCity năm 2016 hay việc xAI tích hợp vào X (trước đây là Twitter).
*Nguồn: WSJ
