Từ lâu, với giá trị và nguồn thu bền vững, cây cà phê vốn được người dân Gia Lai ví như "vàng đen". Những ngày cận tết, trong khi phố xá bắt đầu rộn ràng sắc xuân, trên những triền đồi cà phê phía tây tỉnh Gia Lai, nhịp sống của người nông dân vẫn quay theo tiếng máy bơm và dòng nước tưới.
Trên những triền đồi cà phê phía tây tỉnh Gia Lai, nhịp sống của người nông dân vẫn quay theo tiếng máy bơm và dòng nước tưới
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Giữa cái nắng hanh hao của mùa khô Tây nguyên, những vườn cà phê bạt ngàn cần được "tiếp sức" từng ngày. Với bà con nơi đây, giữ nước cho cây lúc này quan trọng không kém việc chuẩn bị cho 3 ngày tết.
Từ sáng sớm đến chiều muộn, dọc các vùng trồng cà phê trọng điểm như xã Mang Yang, Ia Ly, Đak Sơmei…, nhiều nông dân vẫn miệt mài bám vườn. Cuộc đua với nắng hạn đang bước vào giai đoạn quyết liệt, buộc không ít gia đình phải gác lại việc sắm sửa để ưu tiên nguồn nước cho "vàng đen".
Những ngày cuối năm, men theo các triền đồi ở xã Mang Yang và vùng lân cận, thay vì không khí nghỉ ngơi vui xuân, dễ dàng bắt gặp hình ảnh bà con tất bật bên hệ thống ống tưới, máy bơm.
Trên các quả đồi, những vòi phun hoạt động liên tục, tạo nên màn nước trắng xóa phủ đều gốc cà phê. Để có đủ nguồn nước, nhiều hộ phải dẫn nước từ giếng khoan sâu hoặc bơm vét từng chút từ các khe suối nhỏ, chấp nhận chi phí xăng dầu và nhân công tăng cao.
Những vòi phun hoạt động liên tục, tạo nên màn nước trắng xóa phủ đều gốc cà phê
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Vừa hoàn tất đợt tưới cho 2 ha cà phê sau một tuần ròng rã, ông Nguyễn Văn Dương (thôn Hra, xã Mang Yang) mới có chút thời gian nghỉ tay. Ông cho biết vụ vừa rồi gia đình thu được khoảng 7 tấn cà phê nhân. Nhưng sau thu hoạch là thời điểm cây kiệt sức nhất, lại gặp mùa khô nên càng dễ suy yếu nếu thiếu nước.
"Giá cà phê năm nay đang tốt nên gia đình quyết tâm dồn sức chăm sóc để giữ năng suất cho vụ sau. Làm xong đợt tưới này thì mới yên tâm về nhà ăn tết", ông Dương nói.
Không riêng Mang Yang, tại xã Ia Ly, nhiều hộ dân cũng đang tất bật tưới cà phê "chạy tết". Gia đình ông Lê Kim Long (thôn Ia Lôk) những ngày này gần như túc trực ngoài rẫy từ sáng đến tối.
Ông Long giải thích, sau khi thu hái, vườn cà phê phải thực hiện biện pháp siết nước trong một thời gian để kích thích phân hóa mầm hoa. Khi được tưới trở lại đúng thời điểm, cây sẽ bung hoa đồng loạt, bảo đảm tỷ lệ đậu quả cao.
"Đợt tưới đầu tiên này rất quan trọng. Làm xong mới tạm yên tâm nghỉ tết, nhưng khoảng mùng 10 âm lịch là phải quay lại tưới tiếp đợt 2. Đây là thời điểm quyết định của cả vụ mùa năm sau", ông Long cho hay.
Người dân Gia Lai đang hối hả tưới cà phê chạy tết
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Áp lực thiếu nước khi bước vào cao điểm mùa khô
Theo ông Lê Văn Thanh, Giám đốc HTX sản xuất - thương mại - dịch vụ - du lịch nông nghiệp Ia Mơ Nông (xã Ia Ly), đến nay, khoảng 80% diện tích cà phê trên địa bàn xã và vùng lân cận đã hoàn thành tưới đợt 1 theo đúng chu kỳ chăm sóc. Việc triển khai được bà con thực hiện khá đồng loạt, bảo đảm tiến độ để cây bước vào giai đoạn ra hoa thuận lợi.
Ông Thanh cho biết sau thu hoạch, các vườn cà phê đều được áp dụng biện pháp "ép khô" trong một thời gian nhất định nhằm kích thích quá trình đậu hoa. Khi cây bắt đầu xuất hiện nụ và chuẩn bị bung hoa, người dân sẽ tiến hành tưới nước trở lại.
"Nguồn nước ở thời điểm này đóng vai trò quyết định. Nếu tưới đủ và đúng lúc, cà phê sẽ nở hoa đồng loạt, tăng khả năng thụ phấn, đậu quả và tạo nền tảng cho năng suất ổn định", ông Thanh phân tích.
Qua tìm hiểu, hiện phần lớn các vườn cà phê trên địa bàn cơ bản vẫn bảo đảm nguồn nước cho đợt chăm sóc đầu tiên. Tuy nhiên, áp lực thiếu nước được dự báo sẽ gia tăng sau tết khi bước vào cao điểm mùa khô.
Sau khi được tưới no nước, những vườn cà phê cũng bắt đầu ngậm nụ và nở bung
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Điều này đặt ra thách thức lớn cho người trồng cà phê trong việc duy trì nguồn nước cho các đợt tưới tiếp theo. Nếu không có phương án chủ động như tiết kiệm nước, đầu tư hệ thống tưới hiệu quả hoặc bổ sung nguồn trữ nước, nguy cơ thiếu nước cục bộ hoàn toàn có thể xảy ra, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và năng suất vườn cây.
Dẫu vậy, giữa cái nắng gắt của mùa khô Tây nguyên, người trồng cà phê Gia Lai vẫn bền bỉ bám rẫy. Với họ, mỗi đợt nước tưới không chỉ là kỹ thuật canh tác, mà còn là hy vọng giữ vững sinh kế cho gia đình.
Sau mỗi đợt tưới, mỗi vườn cà phê đồng loạt nở hoa, hương thơm ngào ngạt
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Trên những triền đồi đang được tiếp nước kịp thời, nhiều vườn cà phê đã bắt đầu "ngậm" nụ, chuẩn bị bung nở những chùm hoa trắng xóa khi mùa xuân thật sự về. Đó cũng là lời hẹn cho một vụ mùa mới - nơi mồ hôi mùa hạn hôm nay có thể đổi lại một mùa quả ngọt ngày mai.
