Theo chia sẻ của ThS. Lê Trung Kiên – Phó Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo, trong quá trình làm công tác tư vấn hướng nghiệp, ông nhận thấy phụ huynh thường mắc phải một số sai lầm khi định hướng ngành nghề cho con cái. Những quan sát này được đúc rút từ hơn 15 năm công tác tư vấn hướng nghiệp.
Thí sinh cần cân nhắc kỹ lưỡng khi chọn ngành học, chọn trường. Ảnh minh hoạ
ThS. Lê Trung Kiên cho biết, một trong những sai lầm phổ biến là phụ huynh định hướng con theo những ngành được cho là "an toàn", "dễ xin việc" hoặc đang có tốc độ tăng trưởng cao, trong khi chưa tìm hiểu đầy đủ về đặc thù ngành nghề cũng như mức độ phù hợp với năng lực và hứng thú thực sự của học sinh. Việc lựa chọn ngành theo xu hướng, theo tâm lý đám đông có thể khiến người học nhanh chóng rơi vào trạng thái chán nản, mất động lực khi theo học và làm việc lâu dài.
Bên cạnh đó, không ít gia đình điều chỉnh lựa chọn ngành học hoàn toàn dựa trên điểm thi của con. Khi kết quả không đạt mức điểm chuẩn mong muốn, phụ huynh thường chuyển hướng sang ngành khác có điểm thấp hơn, dù ngành đó không nằm trong định hướng ban đầu.
Theo quan điểm của ThS. Lê Trung Kiên, trong nhiều trường hợp, phụ huynh có thể cân nhắc giữ ngành học phù hợp với con, đồng thời lựa chọn cơ sở đào tạo có mức điểm chuẩn phù hợp hơn, thay vì thay đổi ngành một cách vội vàng.
Một sai lầm khác được ông Kiên nhắc tới là định hướng ngành học dựa trên thu nhập bình quân hoặc danh tiếng của ngành, của trường.
Theo ông, mức thu nhập cao chỉ thực sự bền vững khi người học có đủ năng lực, kỹ năng và sự kiên trì với nghề. Danh tiếng của trường hay bằng cấp cao không phải lúc nào cũng đi kèm với khả năng làm việc hiệu quả hoặc bảo đảm cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp.
Ở chiều ngược lại, ThS. Lê Trung Kiên cho rằng việc phụ huynh buông lỏng hoàn toàn, để con tự quyết định lựa chọn ngành nghề mà thiếu sự trao đổi, định hướng và hỗ trợ cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trong thực tế, có không ít học sinh lựa chọn ngành theo bạn bè, theo trào lưu hoặc chọn một cách ngẫu nhiên do chưa có đủ hiểu biết về bản thân và thị trường lao động.
Theo ThS. Lê Trung Kiên, công việc là một trong những trụ cột quan trọng trong cuộc đời mỗi người, và sự tác động của cha mẹ tới lựa chọn nghề nghiệp của con là rất lớn. Việc định hướng ngành học, theo ông, không nên mang tính áp đặt cũng không nên phó mặc, mà cần là quá trình đồng hành, cùng con phân tích năng lực, sở trường, điểm hạn chế của bản thân, đồng thời cân nhắc các yếu tố thực tế của thị trường lao động. Mục tiêu cuối cùng là giúp người học tìm được con đường phù hợp, bền vững và có khả năng phát triển lâu dài.
