Tài chính

Những "hàng rào tre" giữa lòng Trung Quốc

Dù nhiều người dân Trung Quốc không dám thừa nhận sự thật phũ phàng này, nhưng không khó để nhận ra điều đó ngay từ những chiếc taxi đang hàng ngày chạy trên các con phố khắp đất nước.

Phần lớn xe taxi đang lưu hành tại thành phố Bắc Kinh thuộc dòng xe Hyundai Elantras. Tại Thượng Hải, chúng ta thường xuyên bắt gặp những chiếc taxi Touran or Passat của hãng chạy Volkswagen lăn bánh trên đường phố. Và tại Vũ Hán, dòng xe phổ biến dùng để chạy taxi là Citroën Elysées.

Trong mỗi trường hợp, lời giải thích hầu như tương tự. Những thương hiệu xe hơi kể trên đều phải liên doanh với các nhà sản xuất ôtô nội địa, “con cưng” của chính quyền mỗi địa phương đó, dù điều đó gây không ít ảnh hưởng tới các hãng sản xuất xe hơi khác và khách hàng của họ.

Đây chính là ví dụ điển hình nhất cho tư tưởng “bảo hộ địa phương”, hay nói cách khác là một cuộc chiến tranh thương mại cục bộ, đang tồn tại trong lòng Trung Quốc. Phần lớn các tỉnh, thành phố đang nỗ lực bảo vệ các doanh nghiệp địa phương khỏi sự cạnh tranh từ các doanh nghiệp “ngoại lai”. Những biện pháp bảo hộ này khiến cho một thị trường Trung Quốc rộng lớn bị phân mảnh thành muôn vàn những thị trường nhỏ lẻ.

Những hàng rào tre giữa lòng Trung Quốc - Ảnh 1.

Những chiếc Hyundai Elantras làm taxi tại Trung Quốc. Ảnh:

“Trung Quốc có nhiều đặc điểm giống như Liên minh châu Âu”, Jörg Wuttke, Chủ tịch Phòng Thương mại châu Âu tại Trung Quốc. “Chúng tôi có 27 quốc gia thành viên, còn họ có 31”. EU nỗ lực hình thành nên một thị trường chung trong suốt ba thập kỷ qua, và Trung Quốc cũng đã tham gia cuộc chiến chống lại tư tưởng cục bộ này trong từng ấy thời gian. Các tờ báo tại thời điểm năm 1991 tràn ngập các bài báo nói về chủ đề “độc tài kinh tế”, chia rẽ Trung Quốc thành những “công quốc” nhỏ, được bảo vệ bởi những “hàng rào tre”.

Những biện pháp bảo hộ đó tương đối sức đa dạng, theo Wuttke. Chính quyền các địa phương có thể đưa ra những quy định mà chỉ các doanh nghiệp địa phương có thể đáp ứng và các quy định gây bất lợi cho những doanh nghiệp đến từ địa phương khác. Trong quá khứ, từng xuất hiện trường hợp chỉ có các mẫu xe ôtô sản xuất tại địa phương đó mới được quyền ưu tiên sử dụng đường cao tốc, theo kết quả một cuộc nghiên cứu của Panle Jia Barwick và cộng sự tới từ Đại học Cornell.

Một vài trường hợp xảy ra thời gian gần đây còn được chính Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC) phơi bày.

Ví dụ, tỉnh Cát Lâm yêu cầu sản phẩm của các công ty phân bón phải được kiểm định bởi một cơ quan kiểm định địa phương. Thành phố Mã An Sơn từ chối cấp phép khai thác Dolomit cho các doanh nghiệp tư nhân khi họ chưa xin đủ 7 con dấu từ các cơ quan chức năng địa phương này. Thành phố Thái Nguyên yêu cầu các lái xe tải phải cung cấp lộ trình trong quá trình cấp phép ra vào thành phố, điều khiến cho các tài xế tới từ địa phương khác gặp vô vàn khó khăn. Cơ quan quản lý giao thông tại nhiều địa phương thuộc tỉnh Giang Tây ủy quyền đăng ký xe đạp điện cho các doanh nghiệp bảo hiểm địa phương, và họ thường yêu cầu khách hàng mua kèm bảo hiểm phương tiện.

Những trường hợp hợp bảo hộ kể trên đều đã được chấn chính, theo NDRC. Tuy nhiên, việc cơ quan này công bố những trường hợp kể lên phần nhiều mang tính chất răn đe những cách làm tương tự đã, đang và sẽ được áp dụng tại nhiều địa phương khác.

Để hiểu rõ hơn động cơ đằng sau hành động của NDRC, hãy tìm hiểu điều gì đã xảy ra khi những quy định bảo hộ đó được dỡ bỏ.

Các địa phương cấp huyện tại Trung Quốc (với dân số trung bình khoảng 500.000 người) thường “bắt tay với những địa phương cấp cao hơn (với dân số lên tới hàng triệu người) và sau đó xóa bỏ đi các hàng rào hành chính ngăn cách giữa các bên. Khi điều đó xảy ra, những địa phương này thường có bước phát triển vượt bậc về mặt kinh tế-xã hội. Thu nhập bình quân đầu người tại các địa phương này cao hơn 12,6% so với địa phương “khép mình”, theo kết quả nghiên cứu của Yi Han và cộng sự tới từ Trường Đại học Nhân dân Trung Quốc. Điều này hoàn toàn tương tự với các quốc gia nhỏ tại châu Âu, được hưởng lợi từ một thị trường chung rộng lớn.

Những nỗ lực nhằm xóa bỏ những “hàng rào tre” đó trở nên cấp thiết trong một vài năm gần đây. Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, cuộc chiến thương mại Mỹ- Trung và gần đây nhất là đại dịch Covid-19, các nhà lãnh đạo Trung Quốc kết luận rằng nền kinh tế số hai thế giới không thể tiếp tục phụ thuộc vào thị trường nước ngoài. Họ đang chuyển hưởng nền kinh tế ra khỏi một mô hình tăng trưởng cũ kỹ, với tăng trưởng được tạo ra thông qua nhập khẩu một lượng lớn hàng hóa và linh kiện rồi xuất khẩu các sản phẩm hoàn thiện. Sự chú ý của họ giờ đã chuyển sang một thị trường nội địa đầy tiềm năng.

Trong tháng 4, Bộ Chính trị và Quốc vụ viện Trung Quốc (tương đương với cấp chính phủ) đã thống nhất ý kiến chỉ đạo xây dựng một “thị trường quốc gia thống nhất”.

Tuy nhiên, thời điểm chiến lược này được khởi xướng trùng khớp với quãng thời gian Thượng Hải đang trong giai đoạn phong tỏa chặt với thậm chí những hàng rào sắt đã được dựng lên. Tuy nhiên, sáng kiến này hoàn toàn được chào đón. “Họ nhận ra rằng những phép màu trong công tác xuất khẩu trong suốt thời gian qua sẽ sớm biến mất. Họ cố gắng tìm ra một mô hình tăng trưởng mới đối với nền kinh tế. Và dỡ bỏ những rào cản cục bộ không phải là một ý tưởng tồi”, Wuttke nhận định.

Tồn tại quan ngại rằng nếu chính quyền các địa phương nới lỏng các quy định pháp luật, họ có thể rơi vào tình trạng trì trệ, mất động lực. Cạnh tranh giữa các địa phương suy cho cùng là động lực giúp nền kinh tế luôn vận động. Nhưng trong một thị trường thống nhất, nếu chính quyền các địa phương cạnh tranh nhau bằng cách đầu tư cho cơ sở hạ tầng, nguồn lực chất lượng cao và hệ thống chính sách linh hoạt, điều đó sẽ giúp ích cho nền kinh tế nhiều hơn.

Và cũng tồn tại một mối lo lớn hơn rằng tư tưởng bảo hộ này sẽ tiếp tục tồn tại bất chấp nỗ lực kéo đổ nó từ giới lãnh đạo Trung Quốc. Một thị trường thống nhất, tất nhiên, sẽ có “kẻ thắng, người thua”. Các địa phương có thể sẽ vẫn duy trì tư tưởng bảo hộ vì một lý do: họ muốn bảo toàn việc làm của người dân, nguồn thu từ thuế và ổn định xã hội, những yếu tố quan trọng giúp họ ghi điểm với giới lãnh đạo cấp cao. Và để ngăn chặn tình trạng ưu ái các doanh nghiệp địa phương, Chính phủ Trung Quốc cũng cần phải thay đổi lại cách đánh giá của chính mình.

Nguồn: The Economist

Các tin khác

Giá vàng tiếp tục tăng

Sáng nay (11/5), giá vàng trong nước tiếp tục tăng. Theo đó, vàng miếng SJC lên mốc 122 triệu đồng/lượng, vàng nhẫn cao nhất 120 triệu đồng/lượng.

Miền Bắc mưa đến bao giờ?

Sáng nay (1/5), mưa lớn đã bao trùm nhiều khu vực ở miền Bắc. Dự báo trong ngày hôm nay, mưa lớn tiếp tục ở khu vực miền Bắc, từ chiều tối và đêm nay mưa giảm dần. Bắc Trung Bộ hôm nay cũng có mưa rải rác. Nam Bộ và Nam Tây Nguyên mưa dông vào chiều tối. Các khu vực khác ít mưa, ngày nắng.

VN-Index trở lại mốc 1.200 điểm

Mở cửa với lực bán tháo mạnh, VN-Index mất mốc 1.200 điểm nhưng sau đó dần cải thiện nhờ VIC, VHM, LPB, VNM… và chốt phiên giảm hơn 19 điểm.

Chứng khoán lao dốc

Áp lực bán ngày càng mạnh khiến VN-Index mất hơn 10 điểm, nối dài mạch giảm phiên thứ tư liên tiếp và tiệm cận vùng tâm lý 1.300 điểm.

Bamboo Airways có tổng giám đốc mới

Ông Nguyễn Minh Hải từng là Phó tổng giám đốc Vietnam Airlines, Tổng giám đốc Cambodia Angkor Air, nay chuyển sang làm Tổng giám đốc Bamboo Airways.

Có những quy định nghệ sĩ phải tuyệt đối tuân thủ khi xuất ngoại

“Giới nghệ sĩ do đặc trưng nghề nghiệp, họ thường ít quan tâm đến quy định của Nhà nước, việc này diễn ra khá phổ biến. Câu chuyện vừa rồi xảy ra giữa hai nghệ sĩ (Hồ Hoài Anh, Hồng Đăng) là một tín hiệu chỉ báo cho thấy nó xảy ra phổ biến và đó là lý do tại sao chúng ta cần phải tăng cường nhận thức, ý thức trách nhiệm của người nghệ sĩ”, PGS.TS. Bùi Hoài Sơn, Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội trò chuyện với phóng viên Tiền Phong quanh vụ việc liên quan đến nhạc sĩ Hồ Hoài Anh và diễn viên Hồng Đăng.

Đã có những Ngân hàng nào triển khai cho khách hàng rút trước hạn một phần sổ tiết kiệm không mất lãi?

Chính thức từ ngày 1/8, theo quy định tại Thông tư số 04/2022/TT-NHNN (Thông tư 04) của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), khi người gửi tiền rút trước hạn một phần sổ tiết kiệm thì phần rút trước hạn sẽ chịu lãi suất không kỳ hạn, phần tiền gửi còn lại sẽ được ngân hàng giữ nguyên mức lãi suất ban đầu.

"Bão giá" làm khó doanh nghiệp xây dựng

Thời gian qua, giá nhiều loại hàng tăng, trong đó có giá vật liệu xây dựng tăng cao đã khiến nhiều nhà thầu xây dựng đau đầu. Ông Lê Đức Thọ - Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Cienco 4, đơn vị tham gia nhiều gói thầu cao tốc Bắc - Nam) cho rằng dịch bệnh và “bão giá” nhiên vật liệu đã gây khó khăn cho các doanh nghiệp, hệ lụy để lại có thể khiến các doanh nghiệp “chết dần chết mòn”, không có sức để tái đầu tư về con người và máy móc, thiết bị.

Hạn hán 500 năm có một đe dọa kinh tế châu Âu

Trên khắp châu Âu, hạn hán đang khiến các con sông chính từng cuồn cuộn chảy giờ trông như những con suối. Hạn hán 500 năm có một này dự báo sẽ gây hậu quả nghiêm trọng với các ngành sản xuất, vận tải hàng hóa, năng lượng và sản xuất lương thực

Hãng gọi xe cũng đi làm quảng cáo

Sau những siêu thị (Walmart), khách sạn (Marriott), giao đồ ăn đi làm quảng cáo, thì hãng gọi xe Lyft cũng mở công ty quảng cáo của riêng mình.