Theo báo cáo gửi Quốc hội tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết trong những năm qua luôn tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý và quyết liệt triển khai các giải pháp ngăn ngừa, xử lý sở hữu cổ phần vượt giới hạn quy định, sở hữu chéo, cho vay, đầu tư không đúng quy định cùng với quá trình cơ cấu lại tổ chức tín dụng (TCTD).
Tuy nhiên, liên quan tới công tác phát hiện, ngăn ngừa và xử lý tình trạng sở hữu chéo và sở hữu có tính chất thao túng, chi phối trong các TCTD, đại diện nhà điều hành cho biết còn gặp không ít vướng mắc.
Cụ thể, việc kiểm soát sở hữu chéo rất khó khăn khi trường hợp cổ đông và người có liên quan của cổ đông cố tình che giấu, nhờ cá nhân/tổ chức khác đứng tên hộ số cổ phần sở hữu để lách quy định của pháp luật về sở hữu chéo/sở hữu vượt mức quy định hoặc lách quy định về giới hạn cấp tín dụng nhóm khách hàng liên quan, tỷ lệ sở hữu cổ phần của cổ đông và người có liên quan.
Điều này gây rủi ro làm suy giảm tính minh bạch, công khai trong hoạt động ngân hàng và chỉ có thể được phát hiện thông qua điều tra, xác minh từ cơ quan chức năng.
Ngoài ra, việc xác định mối liên quan giữa các doanh nghiệp cũng gặp khó khăn, nhất là với các công ty không đại chúng – nơi thông tin sở hữu không rõ ràng hoặc khó xác minh.
NHNN cho biết hiện không chủ động được trong việc tra cứu thông tin cũng như xác định được độ chính xác, tin cậy của các nguồn thông tin; đặc biệt trong bối cảnh thị trường chứng khoán, công nghệ phát triển nhanh như hiện nay.
Để tăng cường kiểm soát, NHNN cho biết thời gian tới sẽ tiếp tục đẩy mạnh giám sát an toàn hoạt động TCTD, tập trung vào thanh tra vốn, tình hình sở hữu cổ phần, cho vay, đầu tư và góp vốn.
Trong trường hợp phát hiện rủi ro hoặc vi phạm, NHNN sẽ chỉ đạo TCTD xử lý nhằm ngăn ngừa các tác động tiêu cực đến hệ thống.
Đặc biệt, NHNN nhấn mạnh sẽ tiếp tục thực hiện thanh tra định kỳ và thanh tra đột xuất khi cần thiết, tập trung vào các nội dung như: tỷ lệ sở hữu cổ phần, chuyển nhượng cổ phần, cấp tín dụng cho nhóm khách hàng lớn và hoạt động đầu tư trái phiếu doanh nghiệp. Mục tiêu là kịp thời phát hiện và xử lý các sai phạm, đảm bảo an toàn hoạt động ngân hàng và hệ thống tài chính quốc gia.
