Năm ngoái, anh Hiếu cùng bạn đầu tư một quán trà chanh ăn vặt ở khu vực Nghĩa Tân, Cầu Giấy. Mặt bằng này rộng 30 m2, mặt tiền 5 m, giá thuê 12 triệu đồng một tháng. Anh cho hay một nửa doanh thu của quán đến từ việc xếp 8-10 bàn khách ngồi ở khu vực vỉa hè trước quán.
Từ khi thành phố siết quản lý vỉa hè, anh phải thu gọn bàn ghế vào trong nhà. Dù cố ghép thêm chỗ cho khách nhưng không gian chật hẹp khiến lượng khách giảm hơn một nửa, doanh thu lao dốc. Hết hạn hợp đồng thuê mặt bằng, bạn góp vốn rút lui nên anh buộc rao sang nhượng cửa hàng, với giá 80 triệu đồng gồm toàn bộ thiết bị nhưng "nửa tháng nay chưa tìm được khách".
"Hết tháng này mà vẫn không sang nhượng được, tôi buộc thanh lý lại đồ đạc, bàn ghế giá rẻ hơn nữa để trả mặt bằng", anh Hiếu nói.
Khu Nghĩa Tân - Tô Hiệu vốn tập trung nhiều quán cà phê, quán ăn, thời gian gần đây xuất hiện nhiều thông báo sang nhượng, cho thuê cửa hàng.
Theo chị Hiền, một môi giới chuyên mặt bằng chuyển nhượng khu Cầu Giấy, gần hai tháng trở lại đây, khu vực này có thêm 5-6 cửa hàng treo biển tìm khách thuê.
Một cửa hàng tại Nghĩa Tân, Cầu Giấy treo biển cho thuê nhà. Ảnh: Ngọc Diễm
Không ít người rơi vào tình cảnh như anh Hiếu. Chủ một quán bia ở Hà Đông cũng treo biển sang nhượng mặt bằng sau 3 năm hoạt động. Anh cho biết trước đây chọn vị trí này vì vỉa hè rộng, giúp quán "nới" không gian kinh doanh khi có thể xếp thêm được hơn chục bàn cho khách vào chiều tối.
Sau khi khu vực vỉa hè bị siết chặt, anh cho hay khách đến quán vãn dần vì trong nhà bức bí, doanh thu giảm mạnh 40%. Dù chấp nhận để lại toàn bộ cửa hàng, mối nhập hàng với giá 230 triệu đồng, số người đến xem chỉ "đếm trên đầu ngón tay".
Anh Tuấn, một môi giới mặt bằng cho thuê ở trung tâm Hà Nội, cho hay thời điểm này ít người muốn khởi nghiệp buôn bán hoặc mở rộng quy mô kinh doanh nên việc tìm khách nhận sang nhượng hay thuê mặt bằng rất khó. Đặc biệt, những nơi diện tích nhỏ, mặt tiền hẹp, thiếu chỗ đỗ xe gần như không có người hỏi, trừ khi giá thuê giảm sâu.
"Có chủ nhà gửi mặt bằng thuê ở phố Kim Mã hơn một năm qua mà vẫn chưa có khách thuê, dù giá đã hạ 10%", anh cho hay.
Ghi nhận tình trạng trên, ông Nguyễn Chí Thanh, Phó chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho biết 4 tháng đầu năm nay, công suất hoạt động và giá thuê mặt bằng bán lẻ tại các tuyến phố khu vực nội, ngoại thành sụt giảm so với trước.
Theo ông, giai đoạn trước đây, nhiều mặt bằng nhà ở tại Hà Nội được định giá thuê dựa theo chiều dài mặt tiền và khả năng khai thác vỉa hè - vốn là nơi giúp tăng diện tích kinh doanh, nâng công suất khai thác. Thời gian qua, kinh doanh trên vỉa hè bị siết chặt khiến sức chứa của nhiều địa điểm thuê giảm 50-60%.
"Trong khi đó giá thuê mặt bằng vẫn neo ở ngưỡng cao, nhất là khu vực trung tâm, khiến lợi nhuận của nhiều hộ kinh doanh bị bào mòn và không thể tiếp tục trụ lại", ông nói.
Dữ liệu của kênh rao tin địa ốc trực tuyến Batdongsan cho thấy giá cho thuê nhiều nhà phố cho thuê trên các tuyến phố trung tâm Hà Nội dao động 50-450 triệu đồng một tháng, tùy vị trí, khu vực. Chẳng hạn, giá rao cho thuê bình quân mỗi tháng nhà mặt phố phường Trung Liệt khoảng 60-120 triệu đồng, phường Kim Liên 50-153 triệu đồng, hay Láng Hạ 126-450 triệu, Yên Hòa 67-194 triệu...
Mặt bằng treo biển cho thuê tại phố Tuệ Tĩnh, Hai Bà Trưng, Hà Nội. Ảnh: Ngọc Diễm
Chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh cũng cho rằng các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh đang chịu áp lực lớn khi chi phí vận hành đồng loạt tăng. Nguyên nhân chủ yếu, theo ông, đến từ áp lực chi phí đầu vào, đặc biệt là giá xăng dầu, kéo theo đà tăng của các nhóm dịch vụ như vận tải, ăn uống và vật liệu xây dựng.
Với lĩnh vực F&B, họ phải tìm cách xoay sở khi không còn được tận dụng khu vực vỉa hè để nâng công suất kinh doanh. Cùng với nhiều khó khăn dồn tụ trước đó như chi phí tăng cao, khách thắt chặt chi tiêu, họ không thể duy trì, buộc phải sang nhượng để thu hồi một phần vốn.
Vỉa hè rộng vốn là tiêu chí lựa chọn mặt bằng của nhiều cửa hàng F&B trước đây, bởi quán có thể kê thêm bàn ghế, chỗ đỗ xe cho khách. Theo PGS. TS Lưu Đức Hải, Phó chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, cần coi vỉa hè như một thực thể đa năng trong đô thị, với 4 chức năng gồm không gian giao thông, sinh kế, văn hóa bản địa và hạ tầng - kỹ thuật.
Ông cho rằng việc siết quản lý không gian vỉa hè là cần thiết, bởi "không thể vin vào lý do sinh kế để vỉa hè lộn xộn, ô nhiễm và mất trật tự đô thị".
Mặt khác, bà Nguyễn Hoài An, Giám đốc cấp cao CBRE Hà Nội nhìn nhận thói quen mua sắm của người tiêu dùng đang có nhiều thay đổi, nghiêng về mua sắm online, hay trung tâm mua sắm tích hợp. CBRE ghi nhận tình trạng nhiều ngành hàng trước đây cần mặt bằng lớn nay đã chuyển hẳn sang kinh doanh trực tuyến hoặc chỉ cần kho bãi trong ngõ sâu để tối ưu chi phí. Những yếu tố trên khiến hiệu suất cho thuê nhà phố mặt tiền trung tâm ngày càng sụt giảm, hiện giữ ở mức 1,8-2% một năm.
Bà An khuyến nghị các chủ nhà thời điểm này cần linh hoạt giá thuê, giãn thời gian thanh toán hoặc chia nhỏ mặt bằng để giữ chân khách. Đồng thời, chủ nhà cần đưa ra mức giá phù hợp với khả năng chi trả của doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh để duy trì tỷ lệ lấp đầy.
