Nhiều cổ phiếu "lao dốc" dù lợi nhuận quý 1 tăng vọt, vì sao?

Nghịch lý lợi nhuận đột biến, giá cổ phiếu vẫn giảm

Ông Phạm Bình Phương, chuyên gia phân tích của Công ty Chứng khoán ACB (ACBS), cho biết một nghịch lý đáng chú ý trong mùa công bố báo cáo tài chính quý 1 năm nay là nhiều doanh nghiệp tăng trưởng lợi nhuận rất mạnh nhưng giá cổ phiếu lại không phản ứng tích cực như kỳ vọng.

Theo thống kê từ nhóm 50 doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất thị trường, trong top 10 doanh nghiệp tăng trưởng lợi nhuận mạnh nhất quý 1 chỉ có 3 mã cổ phiếu giữ được sắc xanh. Phần lớn còn lại đều đi ngang hoặc giảm giá sau khi công bố kết quả kinh doanh.

Đơn cử như Tập đoàn Hòa Phát (HPG), thị trường trước đó kỳ vọng lợi nhuận quý 1 tăng khoảng 30-50%, nhưng kết quả thực tế tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ. Dù vậy, cổ phiếu HPG vẫn giảm khoảng 2,5% sau khi báo cáo được công bố.

Tương tự, cổ phiếu của Công ty cổ phần Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) giảm hơn 12% dù lợi nhuận gấp hơn 2 lần cùng kỳ. Tập đoàn Masan (MSN) giảm gần 4%, còn Công ty cổ phần Đầu tư Thế Giới Di Động (MWG) mất hơn 2% dù kết quả kinh doanh được đánh giá tích cực.

Theo ông Phương, nguyên nhân đầu tiên là kỳ vọng của thị trường đã phản ánh trước vào giá cổ phiếu. Nhà đầu tư thường mua trước khi báo cáo tài chính được công bố, dựa trên dự báo lợi nhuận tăng trưởng. Vì vậy, khi thông tin chính thức xuất hiện, nhiều người chọn chốt lời khiến cổ phiếu quay đầu điều chỉnh.

"Thị trường chứng khoán luôn phản ánh kỳ vọng tương lai nhiều hơn là kết quả đã xảy ra", ông Phương nhận định.

Ngoài ra, dòng tiền hiện nay có xu hướng tập trung mạnh vào các cổ phiếu có "câu chuyện" riêng hoặc khả năng tăng giá đột biến, thay vì lan tỏa đồng đều theo yếu tố cơ bản.

Nhóm cổ phiếu liên quan hệ sinh thái Vingroup là ví dụ điển hình. Vinpearl ghi nhận lợi nhuận quý 1 tăng gấp 16 lần, còn Vinhomes tăng gấp 9 lần so với cùng kỳ. Mức tăng trưởng đột biến này đã thu hút mạnh dòng tiền trên thị trường.

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp dù duy trì lợi nhuận ổn định hoặc tăng trưởng tích cực nhưng thiếu yếu tố tạo "sóng" ngắn hạn nên chưa thu hút được dòng tiền mạnh như trước.

Thị trường ưu tiên kỳ vọng hơn kết quả

Ông Phương cho rằng hiện tượng doanh nghiệp báo lãi lớn nhưng giá cổ phiếu giảm không chỉ xuất hiện tại Việt Nam mà còn diễn ra ở nhiều thị trường quốc tế.

Tại Mỹ hay Hàn Quốc, dòng tiền đang ưu tiên mạnh cho các nhóm ngành được xem là xu hướng tương lai như trí tuệ nhân tạo (AI) hay bán dẫn. Điều này khiến định giá của các doanh nghiệp thuộc nhóm ngành mới tăng cao, trong khi nhiều doanh nghiệp sản xuất truyền thống dù lợi nhuận ổn định vẫn chỉ được thị trường định giá ở mức trung bình.

Dù vậy, chuyên gia nhận định áp lực giảm giá hiện nay có thể chỉ mang tính ngắn hạn.

Sau giai đoạn đầu cơ và luân chuyển dòng tiền, thị trường nhiều khả năng sẽ quay lại với những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt và duy trì được tăng trưởng lợi nhuận thực chất.

Ông Trần Trương Mạnh Hiếu, Trưởng phòng phân tích chiến lược của Chứng khoán KIS Việt Nam, cho biết đặc điểm nổi bật của thị trường chứng khoán Việt Nam là tỉ trọng giao dịch của nhà đầu tư cá nhân chiếm ưu thế, dao động khoảng 80%.

Theo ông Hiếu, nhiều nhà đầu tư cá nhân hiện giao dịch theo tin tức ngắn hạn, chịu tác động lớn từ yếu tố tâm lý và hành vi đám đông thay vì phân tích sâu nội tại doanh nghiệp. Vì vậy, không ít cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt, lợi nhuận ổn định nhưng vẫn giảm giá hoặc điều chỉnh mạnh dù không xuất hiện thông tin tiêu cực đáng kể.

Ở chiều ngược lại, một số nhóm cổ phiếu lại tăng mạnh trong thời gian ngắn dù kết quả kinh doanh chưa thật sự đột biến hoặc mức định giá đã lên cao. Điều này cho thấy yếu tố cơ bản không còn là biến số duy nhất quyết định diễn biến giá cổ phiếu trên thị trường.