Không phải gia đình nào cũng chi tiêu quá tay. Tuy nhiên, khi mọi khoản chi từ tiền nhà, ăn uống, học hành của con, điện nước đến những đơn hàng trực tuyến đều tăng lên, việc "không biết tiền đi đâu" trở thành tình trạng khá phổ biến. Dưới đây là một bức tranh chi tiêu mang tính tham khảo của một gia đình gồm hai vợ chồng và hai con nhỏ đang sinh sống tại đô thị.
Nhà ở: Khoản chi lớn nhất mỗi tháng
Tiền thuê hoặc trả góp nhà luôn là khoản chi cố định lớn nhất.
Bên cạnh đó còn có phí quản lý chung cư, điện, nước, internet, gửi xe và các khoản sinh hoạt khác. Trung bình, nhóm chi phí này có thể chiếm khoảng 30–40% tổng thu nhập của gia đình.
Đây là khoản gần như không thể cắt giảm trong ngắn hạn, vì vậy những điều chỉnh về ngân sách thường phải thực hiện ở các nhóm chi khác.
Tiền ăn: Nhiều khoản nhỏ cộng thành khoản lớn
Mỗi ngày chỉ thêm một vài ly cà phê, một đơn giao đồ ăn hoặc bữa tối ăn ngoài cũng không tạo cảm giác tốn kém.
Tuy nhiên, khi cộng dồn cả tháng, tiền đi chợ, thực phẩm, sữa cho con, đồ ăn sáng, ăn trưa tại nơi làm việc và những bữa ăn cuối tuần có thể trở thành khoản chi lớn thứ hai của gia đình.
Không ít gia đình cho biết chính những khoản phát sinh nhỏ này khiến ngân sách vượt kế hoạch.
Chi cho con ngày càng nhiều
Nếu trước đây chi phí chủ yếu là sữa và bỉm thì khi con lớn hơn, ngân sách dành cho giáo dục bắt đầu tăng lên.
Học phí, tiền ăn bán trú, học thêm, lớp tiếng Anh, kỹ năng sống, quần áo, sách vở, hoạt động ngoại khóa hay các khoản đóng góp tại trường đều cần được tính đến.
Đối với nhiều gia đình trẻ, đây là nhóm chi tiêu được ưu tiên hàng đầu và cũng là khoản khó cắt giảm nhất.
Di chuyển và hóa đơn hằng tháng
Tiền xăng xe, gửi xe, bảo dưỡng phương tiện, điện thoại, internet, truyền hình, các dịch vụ trực tuyến hay những gói đăng ký tự động tuy không quá lớn nhưng diễn ra đều đặn mỗi tháng.
Chính vì được trừ từng khoản nhỏ nên nhiều người ít chú ý đến nhóm chi phí này cho đến khi tổng hợp lại.
Mua sắm và các khoản phát sinh
Quần áo, mỹ phẩm, đồ gia dụng, quà tặng, tiệc cưới, sinh nhật, sửa chữa đồ dùng trong nhà hay các đơn hàng trên sàn thương mại điện tử đều là những khoản khó dự đoán.
Có tháng chỉ vài trăm nghìn đồng, nhưng cũng có tháng lên tới vài triệu đồng nếu gia đình cần thay thế thiết bị hoặc phát sinh việc đột xuất.
Đây cũng là nhóm chi dễ vượt ngân sách nhất nếu không có kế hoạch từ đầu tháng.
Tiết kiệm thường là khoản bị "hy sinh"
Một thực tế khá phổ biến là nhiều gia đình chỉ nghĩ đến tiết kiệm khi đã chi tiêu xong.
Kết quả là cuối tháng, số tiền còn lại không nhiều hoặc thậm chí không còn khoản dư nào để tích lũy.
Các chuyên gia tài chính cá nhân cho rằng thay vì tiết kiệm từ phần tiền còn lại, các gia đình nên ưu tiên dành một khoản cố định ngay sau khi nhận thu nhập. Cách làm này giúp việc tích lũy trở thành một phần trong kế hoạch tài chính thay vì phụ thuộc vào số dư cuối tháng.
Điều quan trọng không phải là kiếm được bao nhiêu
Qua bức tranh chi tiêu của một gia đình bốn người có thể thấy, áp lực tài chính không chỉ đến từ những khoản chi lớn mà còn từ rất nhiều khoản nhỏ lặp lại hằng ngày.
Việc ghi chép chi tiêu trong một đến hai tháng sẽ giúp các gia đình nhận diện được đâu là khoản thiết yếu, đâu là chi phí có thể điều chỉnh. Khi hiểu rõ dòng tiền của mình đang đi đâu, việc cân đối ngân sách và xây dựng kế hoạch tài chính dài hạn sẽ trở nên chủ động hơn.
Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, quản lý chi tiêu không còn là câu chuyện của riêng những gia đình có thu nhập thấp. Đây đang trở thành kỹ năng cần thiết đối với hầu hết các gia đình trẻ nếu muốn duy trì sự ổn định tài chính và tạo nguồn tích lũy cho tương lai.
