Kế hoạch của Serbia nhằm ký hợp đồng mua khí đốt dài hạn mới với Gazprom (Nga) có nguy cơ bị đình trệ sau khi thoả thuận hiện tại sẽ kết thúc vào cuối năm nay.
Thông tin trên do Tổng giám đốc công ty khí đốt quốc doanh Srbijagas (Serbia), ông Dusan Bajatovic, cho biết ngày 17/11 trong cuộc phỏng vấn với đài RTS.
Ông Bajatovic bày tỏ sự không chắc chắn về khả năng ký hợp đồng mới với Gazprom sau khi Liên minh châu Âu tuyên bố sẽ cấm nhập khẩu LNG và khí đốt Nga qua đường ống.
Người đứng đầu Srbijagas cho biết khả năng thỏa thuận cung cấp khí đốt hiện tại sẽ được gia hạn ít nhất đến hết mùa đông năm nay, nhưng không quá 1 năm. Sau đó, Serbia có thể tiếp tục đàm phán hợp đồng dài hạn.
“Nếu hợp đồng không được gia hạn, chúng tôi đã chuẩn bị phương án B và C, gồm việc dự trữ khí đốt đủ dùng trong 70 ngày, hoặc có thể mua khí trên thị trường giao ngay”, ông nói.
Theo ông Bajatovic, tuyến đường ống kết nối với Bulgaria có thể đưa khí từ Azerbaijan hoặc qua Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng sản lượng hạn chế. Giá khí trên sàn giao ngay hiện khoảng 320 euro/1.000 m³, cao hơn so với với giá ưu đãi 290 euro mà Gazprom cung cấp cho Serbia.
Khi được hỏi về khả năng hợp đồng không được gia hạn, ông cho biết: “Các đối tác Nga ở mọi cấp đều nói với tôi rằng kịch bản đó là không thể. Tôi không bi quan, họ đều khẳng định Nga sẽ không để Serbia thiếu khí. Nhưng tôi phải nói thật là tôi vẫn thận trọng”.
Năm 2022, Serbia ký hợp đồng 3 năm với Gazprom để nhận 2,2 tỷ m³ khí mỗi năm. Thỏa thuận này đã hết hạn vào tháng 5 nhưng được gia hạn 3 lần – đến cuối tháng 9, cuối tháng 10 và mới nhất là đến ngày 31/12.
Ngày 20/10, Hội đồng EU đã thông qua lệnh cấm hoàn toàn việc mua khí đốt Nga theo lộ trình, có hiệu lực từ ngày 1/1/2028. Quyết định này áp dụng cho cả khí đốt đường ống lẫn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Từ ngày 1/1/2026, EU sẽ cấm ký mới các hợp đồng khí đốt với Nga, yêu cầu các hợp đồng ngắn hạn phải kết thúc trước ngày 17/6/2026, trong khi hợp đồng dài hạn được phép duy trì đến đầu năm 2028
Quyết định này vấp phải phản đối mạnh mẽ từ giới chức Serbia, gồm Bộ trưởng Năng lượng Dubravka Djedovic Handanovic, Tổng thống Aleksandar Vucic, Bộ trưởng Tài chính Sinisa Mali và Chủ tịch Quốc hội Ana Brnabic, vì Serbia phụ thuộc gần như hoàn toàn vào khí đốt Nga được vận chuyển bởi đường ống TurkStream qua Bulgaria.
Trước đó, Tổng thống Vucic trước đó cho biết Gazprom chỉ đề xuất gia hạn hợp đồng đến 31/12 thay vì ký thỏa thuận dài hạn mới, do công ty muốn duy trì đòn bẩy liên quan đến NIS – công ty dầu khí bị Mỹ trừng phạt mà Gazprom có cổ phần. Ông Bajatovic cho rằng động thái của Gazprom có thể có yếu tố chính trị, nhưng “không thấy mối liên hệ rõ ràng”.
Serbia dự kiến tiêu thụ khoảng 2,7 tỷ m³ khí năm nay. Ngoài nguồn từ Gazprom, Serbia nhập thêm khoảng 400 triệu m³ khí Azeri qua Bulgaria. Năm 2024, Serbia nhập khoảng 3 tỷ m³ khí Nga, đáp ứng phần lớn nhu cầu, trong khi sản lượng trong nước chỉ chiếm khoảng 10%. Dù Belgrade đã bắt đầu đa dạng hóa nguồn cung qua Bulgaria và LNG từ cảng Alexandroupolis (Hy Lạp), khí Nga vẫn sẽ đóng vai trò chủ đạo trong tương lai gần.
Tham khảo: Bne Intellinews
