Sau Tết, không ít gia đình vẫn còn "chật cứng" tủ lạnh với bánh chưng, giò chả, thịt kho, gà luộc, canh măng… Tâm lý chung là tiếc của nên cố ăn dần cho hết. Tuy nhiên, trong điều kiện thời tiết hiện nay bắt đầu ấm nóng, độ ẩm cao – thực phẩm rất dễ hỏng và tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc nếu bảo quản sai cách.
Theo khuyến cáo của các chuyên gia y tế, việc xử lý thức ăn thừa sau Tết cần đặc biệt cẩn trọng, nhất là khi nhiệt độ môi trường tăng cao khiến vi khuẩn sinh sôi nhanh hơn bình thường.
Một sai lầm thường gặp ở nhiều nhà có thể là nguyên nhân dẫn đến ngộ độc thực phẩm
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học Dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, mỗi dịp Tết Nguyên Đán, phòng cấp cứu các BV lại tiếp nhận hàng chục ca đau bụng dữ dội, nôn ói không ngừng, thậm chí sốc nhiễm trùng từ ngộ độc thực phẩm. Không khí sum vầy đáng lẽ rất vui với mâm cỗ đầy bánh chưng xanh mướt, giò chả thơm lừng, thịt kho tàu béo ngậy, nem chua cay nồng. Nhưng chỉ một sai lầm nhỏ trong tích trữ, bảo quản hay hâm nóng thức ăn thừa là vi khuẩn như Salmonella, E.coli, tụ cầu vàng có cơ hội bùng phát mạnh mẽ.
Thời tiết nồm ẩm đặc trưng Hà Nội tháng Giêng tạo môi trường lý tưởng cho nấm mốc và độc tố phát triển. Bộ Y tế thống kê cho thấy tới 70% vụ ngộ độc xảy ra ngay tại gia đình chứ không phải quán ăn.
BS Hoàng chỉ ra một thói quen phổ biến của nhiều gia đình Việt chính là nguyên nhân tạo điều kiện cho các mầm bệnh phát triển, đó là "dự trữ quá nhiều thực phẩm".
"Thói quen văn hóa "dự trữ đủ Tết" khiến mọi gia đình mua thịt heo, cá đông lạnh, bánh chưng số lượng lớn vượt xa nhu cầu thực tế 7-10 ngày lễ. Tủ lạnh gia đình 200-300 lít bị nhồi đầy 120%, không khí lạnh không lưu thông tạo ra những "điểm mù nhiệt độ" từ 8-12°C – nhiệt độ vàng cho vi khuẩn chịu lạnh như Listeria sinh sôi.
Thức ăn thừa từ bữa tất niên mùng 30 được hâm vi sóng ăn đến mùng 5, mùng 6. Sai lầm chết người này đặc biệt nguy hiểm với độc tố tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) – ngoại độc tố siêu bền nhiệt có thể chịu nước sôi 100°C trong 30 phút. Chỉ cần để thịt chín, bánh kem, salad mayonnaise ngoài không khí 2 giờ ở 25-35°C, độc tố đã hình thành. Kết quả: 1-6 giờ sau ăn là nôn mửa kinh hoàng liên tục 10-20 lần, mất nước cực nhanh", BS Hoàng cho biết.
Một số cách bảo quản, xử lý từng loại thức ăn rất dễ dàng, thuận tiện cho chị em sử dụng
1. Bánh chưng, bánh tét
Có thể cất vào ngăn mát nhưng khi đã bị nhớt không nên dùng lại, không để lại vào ngăn đá. Bánh chưng, bánh tét bị khô thì có thể hấp hoặc chiên lại.
2. Thịt kho thịt luộc, giò chả
Sau khi dùng còn thừa nên cất vào ngăn mát để bữa ăn tới đem hâm lại. Nhưng nếu lưu giữ trên 3 ngày thì nên cho vào ngăn đá để đông, giữ được trong 1 tuần.
Ngoài ra, bánh chưng, bánh tét có thể dát mỏng, cuộn cùng giò chả cắt sợi và củ kiệu/hành ngâm ở giữa, chiên giòn ăn với rau sống.
3. Dưa hành, dưa kiệu
Có thể để bên ngoài nhưng nếu muốn lâu chua, giảm lên men thì để vào ngăn mát tủ lạnh, giữ được 1-2 tuần.
4. Thịt gà
Thịt gà chưa ăn hết có thể dùng để nấu súp hoặc cháo, hoặc xé nhỏ trộn gỏi. Phần thịt cũng có thể dùng làm ruốc (chà bông) gà.
5. Các món thịt nguội, giò, chả, lạp xưởng…
Các món thịt nguội, giò, chả, lạp xưởng… còn thừa có thể thái lát, thái chỉ xào với rau củ và nấm. Hoặc bạn cũng có thể dùng giò chả còn thừa cắt hạt lựu để làm món cơm chiên dương châu.
Có một cách nữa là giò chả đem cắt hạt lựu, trộn cùng với hành tây và ớt chuông cũng cắt hạt lựu, kết hợp với trứng thành món trứng hấp, trứng chưng, trứng bác...
6. Trái cây
Làm thạch trái cây hoặc làm hoa quả trộn sữa chua. Đây là những món ăn có thể bảo quản trong tủ lạnh và rất tốt cho cơ thể.
7. Hải sản
Nhiều chị em có thói quen tích trữ đông lạnh nhiều các loại thịt, tôm, cá... từ trước Tết.
Các bác sĩ khuyên chỉ nên rã đông một lượng thực phẩm vừa đủ ăn, không nên rã đông toàn bộ. Các loại thịt khi rã đông là phải dùng hết không nên đông lạnh lại sẽ khiến vi khuẩn xâm nhập. Có thể sử dụng lò vi sóng có chức năng rã đông sẽ an toàn và tiết kiệm thời gian.
8. Thức ăn dùng trong ngày
Những thức ăn còn dư sau bữa ăn nên đun nóng lại, để nguội rồi cho vào trong ngăn mát tủ lạnh. Không nên cho ngay vào tủ lạnh có thể làm thức ăn biến chất, thúc đẩy vi khuẩn có hại sinh trưởng dẫn đến gây ngộ độc thực phẩm. Khi ăn phải nấu chín lại trước khi dùng.
Không nên để thức ăn đã nấu chín trong môi trường nhiệt độ thường quá 2 giờ đồng hồ sẽ mau hỏng và bị mất đi chất dinh dưỡng.
