Nguyên tắc 'chậm lại 3 phút' là gì?

Mỗi khi rét đậm, rét hại kéo dài, số ca đột quỵ nhập viện xu hướng gia tăng, đặc biệt ở người cao tuổi và những người bệnh nền tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường. Trong bối cảnh đó, BSCKII Nguyễn Tiến Dũng, Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai nhiều lần nhấn mạnh một nguyên tắc đơn giản nhưng lại bị không ít người bỏ qua - “chậm lại 3 phút” khi thức dậy vào buổi sáng.

Theo BSCKII Nguyễn Tiến Dũng, khi cơ thể đang trong trạng thái nghỉ ngơi, việc thay đổi tư thế đột ngột, nhất là trong môi trường nhiệt độ thấp, có thể khiến huyết áp biến động mạnh. Sự thay đổi này làm tăng nguy cơ co thắt mạch máu não, rối loạn nhịp tim, thậm chí kích hoạt cơn đột quỵ cấp tính.

“Nhiều bệnh nhân đột quỵ xảy ra ngay sau khi vừa ngủ dậy, bước xuống giường quá nhanh hoặc đi ra ngoài trời lạnh khi chưa kịp thích nghi”, bác sĩ cho biết.

Vì vậy, nguyên tắc “chậm lại 3 phút” được xem như “chiếc phanh an toàn” cho cơ thể.

Cụ thể, khi thức giấc vào buổi sáng, người dân không nên bật dậy hoặc bước xuống giường ngay. Thay vào đó, hãy nằm yên khoảng 3 - 5 phút, cử động nhẹ nhàng tay chân, xoa mặt, xoa cổ, hít thở sâu để kích hoạt tuần hoàn máu một cách từ từ. Sau đó mới chậm rãi ngồi dậy, mặc thêm áo ấm rồi mới ra khỏi phòng.

Không chỉ buổi sáng, nguyên tắc “chậm lại” cũng cần được áp dụng vào những thời điểm cơ thể dễ bị sốc nhiệt như sau khi tắm, sau khi ngủ trưa hoặc khi từ phòng ấm bước ra ngoài trời lạnh. Những thay đổi nhiệt độ đột ngột đều có thể khiến mạch máu co thắt mạnh, làm tăng nguy cơ đột quỵ, đặc biệt trong mùa đông.

5 nguyên tắc vàng phòng ngừa đột quỵ

Bên cạnh việc tuân thủ nguyên tắc “chậm lại 3 phút”, bác sĩ khuyến cáo người dân cần thực hiện đồng bộ 5 nguyên tắc “vàng” để phòng ngừa đột quỵ mùa lạnh.

Thứ nhất, giữ ấm cơ thể đúng cách, đặc biệt là các vùng dễ mất nhiệt như đầu, cổ, ngực và bàn chân. Khi ra ngoài, cần đội mũ, quàng khăn, đi tất để hạn chế tình trạng co mạch do lạnh.

Thứ hai, kiểm soát chặt huyết áp và các bệnh lý nền. Người có tiền sử tăng huyết áp, tim mạch, tiểu đường cần đo huyết áp thường xuyên, tuân thủ phác đồ điều trị, tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều dùng trong mùa lạnh.

Thứ ba, hạn chế rượu bia, thuốc lá và ăn mặn. Rượu bia và nicotine có thể làm tăng huyết áp, gây rối loạn nhịp tim, trong khi ăn mặn khiến cơ thể giữ nước, làm huyết áp tăng cao, tất cả đều là yếu tố nguy cơ của đột quỵ.

Thứ tư, uống đủ nước ấm, tránh để cơ thể rơi vào tình trạng máu cô đặc. Nhiều người ít uống nước vào mùa đông do không cảm thấy khát, nhưng đây lại là thói quen tiềm ẩn nguy cơ đột quỵ.

Thứ năm, tập thể dục nhẹ nhàng trong nhà, tránh ra ngoài quá sớm khi trời còn sương muối hoặc nhiệt độ xuống thấp. Việc vận động đột ngột trong môi trường lạnh có thể khiến tim và não chịu áp lực lớn.

Bác sĩ cũng đặc biệt nhấn mạnh đột quỵ là cấp cứu y tế tối khẩn cấp. “Thời gian là não”, mỗi phút trôi qua có thể khiến hàng triệu tế bào não bị tổn thương không thể hồi phục. Khi phát hiện người có dấu hiệu méo miệng, yếu liệt tay chân, nói ngọng, đau đầu dữ dội, cần gọi cấp cứu và đưa đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ sớm nhất.

Người dân tuyệt đối không tự ý áp dụng các phương pháp truyền miệng như chích máu đầu ngón tay, cạo gió, uống nước chanh hay sử dụng các loại thuốc không rõ nguồn gốc. Những cách làm này không những không có tác dụng mà còn khiến bệnh nhân mất đi “thời gian vàng” để cứu sống và giảm di chứng.