Quân cho biết thuê phòng tại khu vực Ngã tư Thủ Đức từ đầu năm ngoái với giá 2 triệu đồng mỗi tháng. Đầu tháng 5, chủ nhà thông báo tăng thêm 1 triệu đồng tiền thuê. Theo giải thích của chủ trọ, việc điều chỉnh nhằm bù chi phí phát sinh do thuế và giá điện tăng. Chủ nhà cũng yêu cầu từ tháng sau, người thuê thanh toán bằng tiền mặt thay vì chuyển khoản.
Theo cách tính mới, tổng chi phí thuê phòng và điện nước mỗi tháng của Quân vượt 4 triệu đồng, quá sức với một lao động phổ thông thu nhập khoảng 13 triệu đồng mỗi tháng. "Tiền trọ tăng, chi phí sinh hoạt cũng tăng khiến tôi gần như không còn dư để gửi về quê", anh nói. Khó thương lượng giảm giá, Quân tính chuyển sang phòng rẻ hơn nhưng nhiều khu trọ quanh khu vực cũng đồng loạt tăng giá với khách mới.
Cùng hoàn cảnh, anh Thức (32 tuổi), công nhân thuê trọ tại phường Linh Xuân, cho biết khu vực này vốn được xem là nơi có giá "mềm", nay cũng bắt đầu tăng. Anh đang thuê căn phòng rộng khoảng 18 m2 với giá 2,2 triệu đồng mỗi tháng (bao gồm điện nước), vừa được thông báo sẽ tăng lên 2,5 triệu đồng, đồng thời tách riêng chi phí điện nước theo giá mới.
Sau giờ làm công nhân, anh Thức chạy xe công nghệ để tăng thu nhập, nhưng gần một nửa số tiền kiếm được phải gửi về quê, nên khoản tăng thêm tiền trọ trở thành áp lực trực tiếp. Anh cho biết tính chuyện tìm người ở ghép để tiết kiệm tiền phòng. "Giờ gần như không còn chỗ nào rẻ hơn để chuyển vì ở đâu giá thuê cũng tăng", anh nói.
Một khu nhà trọ công nhân tại TP HCM. Ảnh: Quỳnh Trần
Không riêng nhà trọ, giá thuê căn hộ cũng leo thang. Chị Thư Nguyễn, nhân viên văn phòng, đang thuê chung với bạn một căn hộ 56 m2 tại khu vực Phạm Văn Đồng, cũng đang tìm nơi ở mới sau khi chủ nhà tăng giá thuê căn hộ từ 9 lên 11 triệu đồng kể từ tháng 6.
Chị cho biết nếu tính thêm điện, nước và phí quản lý, tổng chi phí mỗi tháng sẽ chiếm một phần ba thu nhập. "Tiền nhà tăng nhưng lương gần như không thay đổi, trong khi cái gì cũng nhích lên, từ bữa ăn trưa đến gửi xe", chị nói và tính phương án chuyển ra xa trung tâm. Dù vậy, chị cũng lo khi ở xa, chi phí xăng xe, thời gian đi lại cũng tăng lên.
Khảo sát của VnExpress cho thấy, một năm qua, giá thuê phòng trọ tại nhiều khu vực TP HCM tăng 10-20%, đặc biệt ở phân khúc bình dân và phòng dịch vụ.
Tại khu trung tâm như quận 1, quận 3, quận 10 và Bình Thạnh (cũ), giá thuê phổ biến khoảng 3-9 triệu đồng mỗi tháng, phòng nhỏ trong hẻm sâu từ 2,5-5 triệu đồng, trong khi studio hoặc căn hộ dịch vụ dao động 8-15 triệu đồng. So với năm ngoái, mặt bằng giá tăng khoảng 10-15%. Khu vực có nhu cầu thuê lớn từ sinh viên, người lao động, ghi nhận khoảng 15-20%, khi nhiều nhà trọ cũ được cải tạo hoặc nâng cấp.
Khu vực quận 7, Nhà Bè cũ, mặt bằng giá dao động 2-7 triệu đồng mỗi tháng. Nhóm phòng trọ truyền thống tăng khoảng 5-15%, trong khi căn hộ dịch vụ và phòng có nội thất tăng mạnh hơn, có nơi lên tới 15-25%, kéo giá thuê đi lên theo chất lượng và tiện ích.
Còn các quận ngoài trung tâm như Thủ Đức, quận 2, quận 9 cũ, giá thuê thấp nhất khoảng 1,5 triệu đồng và phổ biến ở 2-6 triệu đồng mỗi tháng, tăng 10-15% so với năm ngoái. Đà tăng diễn ra trên diện rộng khiến lựa chọn dưới 3 triệu đồng mỗi tháng và gần nơi làm việc hoặc học tập, ngày càng khan hiếm. Nhóm 3-4 triệu đồng dần trở thành mặt bằng phổ biến mới.
Dữ liệu từ Batdongsan cho thấy đến tháng 4, giá thuê phòng trọ tại khu vực nội thành tăng bình quân khoảng 6% so với cùng kỳ năm ngoái, ngoại thành tăng khoảng 8%. Phân khúc căn hộ cho thuê tăng 10-15%, còn căn hộ dịch vụ tăng thêm 2-3%.
Nhìn nhận xu hướng tăng giá nhà trọ tại TP HCM, ông Lê Anh Tú, quản lý một sàn môi giới chuyên cho thuê bất động sản, cho biết giá tăng nhanh những năm qua chủ yếu do chi phí vận hành leo thang, từ điện nước đến vật liệu sửa chữa, bảo trì. Chỉ riêng chi phí sửa chữa tăng 8-9% cũng khiến nhiều chủ trọ buộc phải điều chỉnh giá thuê.
Ngoài ra, vấn đề còn đến từ sự mất cân đối cung - cầu khi nguồn cung phòng trọ giá rẻ có xu hướng thu hẹp do nhiều khu cũ được cải tạo, nâng cấp lên phân khúc cao hơn hoặc bán lại nhà đất. Trong khi đó, dòng người nhập cư, sinh viên và lao động phổ thông tiếp tục đổ về TP HCM khiến thị trường rơi vào tình trạng lệch pha. Một bộ phận chủ trọ cũng tranh thủ tăng giá vào mùa cao điểm nhập học, khiến mặt bằng giá bị đẩy lên nhanh hơn.
"Nguồn cung nhà trọ giá rẻ ít đi, người thuê buộc phải chấp nhận mức giá cao hơn hoặc giảm chất lượng chỗ ở". Đây là nguyên nhân khiến mặt bằng giá không chỉ tăng mà còn lan rộng sang nhiều khu vực, thay vì chỉ tập trung ở trung tâm như trước.
Bà Trần Hoàng Uyên Phương, Giám đốc Công ty bất động sản Gia Phát, đơn vị chuyên môi giới cho thuê tại TP HCM, cho rằng chi phí thuê trọ đang chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong thu nhập của người lao động đô thị tại TP HCM, đặc biệt ở nhóm thu nhập trung bình thấp.
Với mức giá phòng trọ phổ biến hiện nay, chi phí thuê nhà thường chiếm khoảng 25-30% thu nhập của lao động có mức lương trên 15 triệu đồng và khoảng 30-40% với nhóm thu nhập thấp hơn 10 triệu đồng mỗi tháng, chưa bao gồm điện, nước và các chi phí sinh hoạt khác.
Trong khi đó, chi phí nhà ở (gồm giá thuê nhà, điện nước, phí liên quan) thường được khuyến nghị ở mức không vượt quá 30% thu nhập để đảm bảo cân đối ngân sách và duy trì khả năng tiết kiệm. Khi vượt ngưỡng này, người thuê dễ rơi vào trạng thái phải cắt giảm chi tiêu thiết yếu.
Một yếu tố có thể tiếp tục tạo áp lực lên giá thuê là việc TP HCM siết tiêu chuẩn nhà trọ về diện tích tối thiểu, an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) và quản lý giá điện. Theo quy định mới, nhiều khu trọ phải đáp ứng diện tích sử dụng tối thiểu 4 m2 mỗi người, bổ sung lối thoát hiểm và thiết bị PCCC.
Việc nâng chuẩn giúp cải thiện chất lượng, an toàn chỗ ở nhưng cũng làm tăng chi phí với chủ trọ nhỏ lẻ khi phải cải tạo công trình, giảm mật độ cho thuê hoặc nâng cấp hệ thống điện nước. Một phần nguồn cung giá rẻ vì thế có thể thu hẹp và giá thuê nhiều khả năng tăng.
Cùng với đó, siết quản lý giá điện nhà trọ có thể khiến chủ nhà chuyển một phần chi phí vận hành sang giá thuê cố định, kéo mặt bằng giá phòng đi lên. Điều này tạo nghịch lý khi nhà trọ an toàn, minh bạch hơn nhưng phân khúc giá rẻ có nguy cơ co hẹp trong bối cảnh nhu cầu thuê vẫn lớn, gây thêm áp lực cho lao động phổ thông, sinh viên và người trẻ.
Để giảm áp lực chi phí, theo các chuyên gia, thành phố cần phát triển mạnh mô hình nhà trọ và ký túc xá giá rẻ theo hướng hợp tác công - tư, đi kèm các chính sách ưu đãi về thuế và tín dụng để khuyến khích chủ đầu tư tham gia phân khúc này.
Ngoài ra, nhiều chuyên gia cũng đề xuất các khu công nghiệp và doanh nghiệp lớn cần phát triển nhà lưu trú cho công nhân với mức giá ổn định, giúp giảm phụ thuộc vào thị trường tự do vốn biến động theo mùa.
