Tết đến, “lì xì” là nghi thức nhỏ nhưng tạo ra ký ức lớn. Với trẻ em, bao đỏ không chỉ là tiền mà là cảm giác được chúc phúc, được công nhận, được gắn kết với gia đình. Với người lớn, đây lại là “bài kiểm tra EQ” rất rõ: trao bao nhiêu, trao thế nào, nói gì, và ứng xử ra sao khi gặp tình huống nhạy cảm.
Người có EQ cao thường không biến lì xì thành cuộc so đo, cũng không để một phong bao làm khó nhau. Họ nhớ kỹ 5 nguyên tắc sau để vừa giữ trọn ý nghĩa Tết, vừa tránh khiến trẻ và cha mẹ rơi vào thế khó xử.
1) Lì xì là lời chúc, không phải “bảng giá” quan hệ
EQ cao bắt đầu từ việc đặt đúng ý nghĩa. Lì xì không phải khoản “đáp lễ” hay cách chứng tỏ điều kiện. Khi xem phong bao như một lời chúc, bạn sẽ bớt áp lực phải “cho bằng người khác”, bớt thói quen hỏi–đoán “nhà kia cho bao nhiêu”.
Một câu chúc ngắn, rõ ràng, phù hợp lứa tuổi có giá trị hơn nhiều so với việc nhét tiền rồi vội vàng. Ví dụ: “Chúc con khỏe mạnh, học vui, lớn nhanh” với trẻ nhỏ; “Chúc con tự tin, giữ kỷ luật, đạt mục tiêu năm nay” với học sinh lớn. Trẻ nhớ cảm xúc trước, tiền nhớ sau.
2) Tôn trọng phụ huynh: đưa cho trẻ nhưng không đặt cha mẹ vào thế khó xử
Nguyên tắc tinh tế nhất là tôn trọng vai trò của cha mẹ trong việc dạy con về tiền. Người EQ cao thường đưa bao lì xì cho trẻ (để trẻ nhận được niềm vui), nhưng cách nói và cách trao không tạo áp lực cho phụ huynh.
Tránh các câu như: “Cho ít thôi nhé”, “Nhà anh chị giàu cho nhiều”, “Mở ra xem bao nhiêu nào”. Thay vào đó, chỉ cần “Lì xì lấy may” và mỉm cười. Nếu phụ huynh có thói quen giữ giúp con, hãy coi đó là chuyện bình thường. Bạn không cần “can thiệp” bằng những câu kiểu: “Để nó tự giữ chứ”.
3) Nhất quán và công bằng trong phạm vi bạn kiểm soát
Trẻ em rất nhạy với cảm giác “thiên vị”. Người EQ cao biết rằng công bằng không nhất thiết là bằng tuyệt đối giữa mọi nhà, nhưng nên nhất quán trong cùng một nhóm (cùng họ hàng gần, con của bạn bè thân) để tránh tạo câu chuyện sau lưng.
Một cách đơn giản: chia theo nhóm tuổi hoặc theo mức độ thân thiết đã định sẵn, rồi giữ nguyên trong năm đó. Việc này giúp bạn tránh tình huống đến nơi mới “lục ví” và quyết định theo cảm xúc. Nếu ngân sách hạn chế, vẫn ổn: lì xì vừa phải nhưng thái độ ấm áp, lời chúc tử tế, trẻ vẫn vui.
4) Dạy trẻ kỹ năng nhận lì xì: không chỉ tiền mà là phép lịch sự
EQ cao không dừng ở chuyện “cho bao nhiêu” mà còn giúp trẻ học cách nhận. Nếu là người thân, bạn có thể nhắc trẻ một cách nhẹ nhàng: nhận bằng hai tay, nói lời cảm ơn, chúc Tết lại người lớn. Đây là bài học xã hội rất quan trọng.
Với trẻ lớn hơn, có thể thêm một câu “nâng cấp”: “Con nhận lì xì thì nhớ cất gọn, không khoe số tiền nhé”. Trẻ nhỏ được hướng dẫn đúng sẽ tránh được những tình huống kém duyên như bóc bao ngay trước mặt khách, hoặc so bì “ai nhiều ai ít”.
5) Xử lý tình huống nhạy cảm bằng sự tinh tế: không biến bao lì xì thành áp lực
Tết luôn có “tai nạn”: gặp quá nhiều trẻ, quên chuẩn bị tiền lẻ, trẻ hỏi thẳng “sao con ít hơn bạn”, hoặc phụ huynh đùa “lì xì nhiều vào”. Người EQ cao có vài nguyên tắc ứng biến:
Nếu thiếu lì xì/thiếu tiền: nói gọn “Cô/chú gửi con lấy may, lát cô/chú mừng thêm” hoặc chuyển sang lì xì điện tử với người lớn (nếu phù hợp), tuyệt đối không cáu hoặc đổ lỗi.
Nếu trẻ so bì: trả lời theo hướng giá trị “Lì xì là lời chúc, không phải cuộc thi”, rồi chuyển chủ đề sang câu chuyện học hành, sở thích.
Nếu bị “gợi ý”: mỉm cười, đáp bằng câu trung tính “Mừng tuổi lấy may anh/chị nhé”, giữ ranh giới mà không làm mất hòa khí.
Ở góc nhìn tài chính cá nhân, bạn cũng có thể đặt ngân sách lì xì như một khoản chi Tết cố định. Khi chủ động kế hoạch, bạn sẽ không bị cảm xúc dẫn dắt, và phong bao trở lại đúng nghĩa: một nghi thức đẹp.
Tóm lại, người EQ cao không cần lì xì “khủng” để được khen, mà cần trao đúng cách để mọi người đều thấy dễ chịu. Một phong bao vừa đủ, một lời chúc đúng, một thái độ tinh tế - đó mới là “lãi suất” lớn nhất của Tết: sự gắn kết trong gia đình và những ký ức ấm áp theo trẻ đến tận lúc trưởng thành.
