Thực tế hiện nay, vẫn còn trường hợp khách hàng sử dụng SIM có đăng ký thông tin cá nhân đầy đủ theo quy định nhưng lại không phải chính chủ. Có những trường hợp đại lý sử dụng thông tin cá nhân để đăng ký SIM rồi bán cho người khác.
Những đối tượng xấu sẽ lợi dụng việc này để sử dụng vào những việc làm phi pháp như phát tán SIM rác, cuộc gọi rác, lừa đảo, chiếm đoạt tài sản… gây ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội và quyền lợi của người dân.
Thậm chí, có những trường hợp người dùng bỏ SIM không dùng nữa mà không đăng ký hủy dịch vụ với nhà mạng, bị các đối tượng sử dụng vào các việc phi pháp.
Luật Viễn thông 2023 và Nghị định số 163 đã có quy định rõ người dùng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về số điện thoại do mình đứng tên, tuy nhiên, vẫn còn tồn tại tình trạng các SIM di động được chuyển, cho mượn từ giai đoạn trước mà không được cập nhật thông tin chính chủ.
Ngày 31/3, Bộ KH&CN đã ban hành Thông tư số 08 quy định về xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất. Thông tư sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 15/4 nhằm bổ sung các giải pháp để khắc phục các tồn tại nêu trên.
Cụ thể, các thuê bao thay đổi thiết bị đầu cuối phải thực hiện xác thực lại thông tin sinh trắc học. Trong thời gian chưa hoàn thành xác thực, thuê bao sẽ bị tạm dừng chiều gọi đi và nhắn tin.
Quy định này hướng tới bảo vệ người dân trong trường hợp người dân làm mất, thất lạc SIM nhưng không kịp thời khóa số, dẫn đến bị lợi dụng cho các hành vi vi phạm pháp luật.
Việc áp dụng xác thực sinh trắc học khi thay đổi thiết bị (với cách thức tương tự lĩnh vực ngân hàng) là giải pháp kỹ thuật cần thiết nhằm khắc phục lỗ hổng này, giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân cũng là 1 biện pháp ngăn chặn tình trạng mua bán SIM không chính chủ.
Thông tư quy định, kể từ ngày 15/4, đối với thuê bao di động phát triển mới, doanh nghiệp viễn thông sẽ thực hiện xác thực thông tin thông qua sinh trắc học khuôn mặt và đối chiếu với Cơ sở Dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu căn cước.
Quy định này nhằm bảo đảm mỗi thuê bao di động đều gắn với danh tính xác thực chính chủ của người sử dụng.
Bên cạnh đó, những thuê bao đăng ký SIM mới có thêm kênh đăng ký sinh trắc học thông qua VNeID, hình thức này sẽ giản lược các bước như không cần thực hiện video call tại các điểm giao dịch của nhà mạng đang sử dụng hiện nay.
Đặc biệt, Thông tư đã quy định cơ chế tạo điều kiện để thông qua ứng dụng VNeID, người dân có thể tra cứu toàn bộ số thuê bao đứng tên mình thuộc tất cả các mạng, từ đó xác nhận các số đang sử dụng và phát hiện, làm rõ các số không thuộc quyền kiểm soát.
Đối với các thuê bao không được người dân xác nhận đang sử dụng, doanh nghiệp viễn thông sẽ thực hiện các biện pháp xử lý theo quy định nhằm bảo đảm tuân thủ pháp luật và phòng ngừa rủi ro phát sinh.
Ngoài ra, với các thuê bao đã sử dụng số thuê bao để đăng ký tài khoản VNeID mức độ 2 hoặc sử dụng VNeID, thẻ căn cước, căn cước công dân gắn chip để đăng ký theo quy định sẽ không phải thực hiện xác thực lại (trừ khi có hoạt động thay đổi thiết bị từ 15/6).
Như vậy, Thông tư 08 sẽ tạo ra một chiến dịch rà soát toàn diện, trao quyền cho người dân chủ động xác nhận lại các số điện thoại đang sử dụng và loại bỏ các số không thuộc sở hữu thông qua ứng dụng VNeID.
Các thuê bao sẽ vào ứng dụng VNeID để xác nhận lại những số thuê bao nào đang sử dụng. Như vậy, các thuê bao này sẽ tránh bị liên đới nếu số SIM này bị sử dụng vào những việc phi pháp.
Việc ban hành Thông tư 08 quy định về xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất là bước tiếp theo nhằm tăng cường hiệu quả quản lý thông tin thuê bao, giảm thiểu rủi ro cho người dân, đồng thời đáp ứng yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu thuê bao chính xác, phục vụ công tác bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và phát triển kinh tế số.
Đây cũng là bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về quản lý thuê bao viễn thông, hướng tới mục tiêu mỗi số điện thoại gắn với một danh tính xác thực, qua đó nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, bảo vệ người dân và tạo nền tảng số.
