Điều 21, 23 Luật Căn cước công dân 2014 quy định 8 trường hợp người sử dụng CCCD (cả có chip và không có chip) phải đổi, hoặc xin cấp lại thẻ CCCD gắn chip mới: (1) Khi công dân đủ 25 tuổi, đủ 40 tuổi và đủ 60 tuổi; (2) Thẻ bị hư hỏng không sử dụng được; (3) Thay đổi thông tin về họ, chữ đệm, tên; (4) Thay đổi đặc điểm nhân dạng; (5) Xác định lại giới tính, quê quán; (6) Có sai sót về thông tin trên thẻ CCCD; (7) Bị mất thẻ Căn cước công dân; (8) Được trở lại quốc tịch Việt Nam theo quy định của Luật quốc tịch Việt Nam.
Điều 5 Nghị định 05/1999/NĐ-CP quy định có 6 trường hợp phải đổi từ CMND sang CCCD gắn chip: (9) CMND hết thời hạn sử dụng là 15 năm kể từ ngày cấp (hướng dẫn bởi Mục 2 Phần II Thông tư 04/1999/TT-BCA); (10) CMND hư hỏng không sử dụng được; (11) Thay đổi họ, tên, chữ đệm, ngày, tháng, năm sinh; (12) Thay đổi nơi đăng ký hộ khẩu thường trú ngoài phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; (13) Thay đổi đặc điểm nhận dạng; (14) Bị mất CMND.
Nếu thuộc một trong 14 trường hợp trên, người sử dụng CMND, CCCD có thể bị phạt do không thực hiện đúng quy định của pháp luật về cấp, đổi, cấp lại thẻ CCCD.
Đối với trường hợp vi phạm quy định về cấp, quản lý, sử dụng Giấy chứng minh nhân dân, CMND hoặc thẻ CCCD, khoản 1 Điều 10 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định, phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 300.000 - 500.000 đồng nếu người vi phạm không xuất trình Giấy chứng minh nhân dân, CMND, thẻ CCCD hoặc Giấy xác nhận số Chứng minh nhân dân khi có yêu cầu kiểm tra của người có thẩm quyền.
Trường hợp không thực hiện đúng quy định của pháp luật về cấp, đổi, cấp lại thẻ CCCD cũng sẽ bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 300.000 - 500.000 đồng.
Mức phạt này cũng được áp dụng cho người không nộp lại CMND/CCCD cho cơ quan có thẩm quyền khi được thôi, bị tước quốc tịch, bị hủy bỏ quyết định cho nhập quốc tịch Việt Nam; không nộp lại CMND/CCCD cho cơ quan thi hành lệnh tạm giữ, tạm giam, cơ quan thi hành án phạt tù, cơ quan thi hành quyết định đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc
