Ngày 26/6/1986, dòng dầu công nghiệp đầu tiên đã được khai thác từ mỏ Bạch Hổ đã đánh dấu bước ngoặt của ngành dầu khí Việt Nam.
Sau cột mốc này là quá trình nhiều năm xây dựng nền tảng cho ngành công nghiệp dầu khí, trong đó có vai trò của những chuyên gia nước ngoài tham gia những ngày đầu thành lập Liên doanh Vietsovpetro.
Một trong số đó là ông D.G. Mamedov, người Azerbaijan, Tổng Giám đốc đầu tiên của Vietsovpetro giai đoạn 1981-1984.
Thông tin trên tờ Petrotimes, theo Đại sứ Azerbaijan tại Việt Nam Shovgi Mehdizada, ông Mamedov là một trong những người có đóng góp quan trọng trong quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Azerbaijan thông qua quá trình xây dựng ngành dầu khí Việt Nam.
Theo ông Ngô Thường San, nguyên Tổng Giám đốc Vietsovpetro, khi liên doanh được thành lập năm 1981, thách thức lớn nhất không chỉ là công nghệ hay thiết bị mà còn là xây dựng một hệ thống quản trị đủ khả năng vận hành ngành công nghiệp có quy mô lớn và yêu cầu kỹ thuật cao.
Với kinh nghiệm lâu năm từ tổ hợp dầu khí Baku, ông D.G. Mamedov được giao nhiệm vụ xây dựng bộ máy tổ chức, hệ thống quản lý và đào tạo đội ngũ nhân lực cho Vietsovpetro trong giai đoạn đầu hoạt động.
Ông D.G. Mamedovtiếp đoàn công tác của Liên Xô tại Vũng Tàu (ảnh do Đại sứ quán Azerbaijan tại Hà Nội cung cấp).
Bên cạnh việc tổ chức bộ máy, ông Mamedov đặc biệt chú trọng xây dựng kỷ luật lao động, văn hóa an toàn và tác phong công nghiệp. Đồng thời, nhiều cán bộ và kỹ sư Việt Nam được cử sang Baku, Sakhalin cùng các trung tâm dầu khí khác của Liên Xô để học tập về kỹ thuật, quản trị và vận hành. Đây được xem là lực lượng nòng cốt của ngành dầu khí Việt Nam trong những năm tiếp theo.
Theo ông Ngô Thường San, nhờ quá trình đào tạo và chuyển giao kinh nghiệm từ các chuyên gia Liên Xô và Azerbaijan, đội ngũ kỹ sư Việt Nam từng bước làm chủ nhiều khâu trong chuỗi giá trị dầu khí, từ nghiên cứu, thiết kế, tìm kiếm, thăm dò đến khai thác và xây lắp công trình biển. Chỉ sau vài năm, Vietsovpetro đã có thể tự chế tạo các khối chân đế giàn khai thác thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu.
Theo ông Ngô Thường San, chỉ trong khoảng 5 năm kể từ khi thành lập, Vietsovpetro đã xây dựng được hệ thống hạ tầng đồng bộ và đưa mỏ dầu vào khai thác thương mại - tốc độ phát triển được đánh giá là hiếm có trong ngành dầu khí.
Ông San cho rằng nền tảng tạo nên thành công này được hình thành từ giai đoạn đầu khi bộ máy quản trị, quy trình vận hành và công tác đào tạo nhân lực được xây dựng. Để ghi nhận những đóng góp đó, năm 2010, Chủ tịch nước đã truy tặng ông D.G. Mamedov Huân chương Lao động hạng Nhất vì những đóng góp trong hợp tác đào tạo, tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí tại Việt Nam.
Theo các cộng sự từng làm việc cùng ông, dấu ấn lớn nhất của D.G. Mamedov không nằm ở các quyết định kỹ thuật cụ thể mà ở việc xây dựng hệ thống quản trị và phương thức tổ chức cho Vietsovpetro.
Trong vòng 5 năm, liên doanh đã hình thành đầy đủ các phòng ban chuyên môn, hệ thống khoan, khai thác, vận tải biển, kho bãi và khu nhà ở cho chuyên gia, tạo nền tảng để khai thác dòng dầu đầu tiên vào năm 1986.
Ông D.G. Mamedov (ngoài cùng bên trái) và ông Ngô Thường San (thứ tư từ phải sang) trong Lễ kỷ niệm 15 năm thành lập Vietsovpetro năm 1996 (ảnh do ông Ngô Thường San cung cấp).
Một định hướng được ông Mamedov kiên trì theo đuổi là phát triển nguồn nhân lực. Theo lời kể của ông Tofik Mahammadov, nguyên Phó Chánh kỹ sư kiêm Trưởng ban An toàn Vietsovpetro, ông luôn cho rằng thiết bị có thể nhập khẩu nhưng sự phát triển lâu dài của ngành dầu khí phải dựa trên đội ngũ kỹ sư và nhà quản lý Việt Nam được đào tạo bài bản. Nhiều cán bộ trưởng thành trong giai đoạn này sau đó giữ các vị trí lãnh đạo của ngành dầu khí Việt Nam.
Gia đình anh Heydar Mamedov - cháu nội ông D.G. Mamedov ở Vũng Tàu (ảnh do gia đình ông Elkhan Mamedov cung cấp).
Hơn 40 năm sau khi rời Việt Nam, gia đình ông D.G. Mamedov vẫn duy trì sự gắn bó với Vietsovpetro. Năm 2024, con cháu của ông đã trở lại Vũng Tàu, thăm trụ sở liên doanh và gặp gỡ các cán bộ ngành dầu khí để tìm hiểu thêm về giai đoạn đầu hình thành doanh nghiệp. Theo họ, điều được nhắc đến nhiều nhất không chỉ là các công trình hay thành tựu khai thác, mà còn là đội ngũ kỹ sư và hệ thống quản trị được xây dựng từ những năm đầu thành lập.
