Ô nhiễm vi nhựa không chỉ giới hạn trong đại dương hay sinh vật biển; theo một nghiên cứu mới đây, hạt vi nhựa đã xâm nhập vào không khí mà chúng ta hít thở hàng ngày. Điều này tạo ra những mối lo ngại nghiêm trọng về sức khỏe, đặc biệt là đối với hệ hô hấp của con người.
Vi nhựa trong không khí: Mối đe dọa tiềm ẩn
Nghiên cứu do Mohammad Islam, kỹ sư vật liệu tại Đại học New South Wales, Sydney, Australia, dẫn đầu đã chỉ ra rằng mật độ vi hạt nhựa trong không khí đang gia tăng đáng kể. Các hạt vi nhựa có thể xuất hiện trong đường hô hấp của con người, với trung bình mỗi người có thể hít vào khoảng 16,2 bit vi nhựa mỗi giờ. Tính toán cho thấy, trong một tuần, lượng vi nhựa mà chúng ta hít vào có thể đủ để tạo thành một thẻ tín dụng bằng nhựa.
Vi nhựa thường nhỏ đến mức không thể nhìn thấy bằng mắt thường, và hoàn toàn không nhận biết được khi đi qua đường hô hấp và tới tận đáy phổi. Các nhà khoa học đã phát hiện rằng việc hít thở là một trong những cách chính mà con người hấp thụ vi nhựa và nano nhựa, và tỷ lệ phơi nhiễm - tức lượng vi nhựa và nano nhựa trong không khí quanh một cá nhân — có thể lên tới 5.700 hạt vi nhựa trên mỗi mét khối không khí. Các chuyên gia ước tính rằng con người có thể hít vào tới 22.000.000 hạt vi nhựa và nano nhựa mỗi năm.
Các nhà nghiên cứu tại Đại học California - San Francisco (Mỹ) nghi ngờ điều này có thể đang gây ra các bệnh về hô hấp và những bệnh lý khác. Họ đã thực hiện một đánh giá khoa học dựa trên khoảng 3.000 nghiên cứu. Kết quả cho thấy mối liên hệ giữa các hạt vi nhựa trong không khí với nhiều vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe. Những vấn đề này bao gồm vô sinh ở nam và nữ, ung thư đại tràng và chức năng phổi kém. Các hạt này cũng có thể góp phần gây viêm phổi mãn tính, điều này làm tăng nguy cơ ung thư phổi.
Phần lớn các nghiên cứu trong đánh giá này dựa trên động vật. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho biết kết luận có thể cũng áp dụng cho con người vì chúng ta có cùng kiểu phơi nhiễm. “Những hạt vi nhựa này về cơ bản là dạng bụi mịn ô nhiễm không khí, và chúng ta biết rằng loại ô nhiễm không khí này có hại”, Tiến sĩ Tracey J. Woodruff, giáo sư sản phụ khoa và khoa học sinh sản tại Đại học California - San Francisco, giải thích.
Việc tiếp xúc với vi nhựa trong không khí có thể xảy ra qua đường hô hấp, thẩm thấu qua các lỗ chân lông trên da, và ăn phải các thực phẩm có chứa chúng. Mức độ thâm nhập của vi nhựa vào bên trong cơ thể con người phụ thuộc vào đặc tính, kích thước, hình dạng của chúng, cũng như tốc độ trao đổi chất, độ nhạy cảm và cấu trúc phổi của từng người. Chúng có thể đi vào hệ hô hấp qua mũi hoặc miệng, sau đó đọng lại ở đường hô hấp trên hoặc sâu trong phổi.
Khi đã vào trong đó, bằng chứng cho thấy vi nhựa và nano nhựa có thể di chuyển từ bề mặt biểu mô phổi vào mô phổi, thậm chí có khả năng đi vào các cơ quan nội tạng và hệ thống mạch máu, và hơn thế nữa. Theo các chuyên gia, mỗi năm, các công ty trên toàn thế giới sản xuất gần 460 triệu tấn nhựa. Con số này được dự đoán sẽ tăng lên 1,1 tỷ tấn vào năm 2050.
Một nguồn nhựa lớn trong không khí đến từ việc lái xe. Sự ma sát làm mòn lốp xe cùng với bề mặt đường, phát tán các mảnh nhựa vào không khí. “Chúng tôi kêu gọi các cơ quan quản lý và các nhà hoạch định chính sách cân nhắc các bằng chứng ngày càng nhiều về tác hại sức khỏe từ vi nhựa, bao gồm cả ung thư đại tràng và phổi”, Tiến sĩ Nicholas Chartres, một tác giả khác của đánh giá trên, cho biết.
Cách giảm tiếp xúc với vi nhựa qua không khí
Để giảm lượng vi nhựa tiếp xúc qua không khí, hãy thực hiện ngay các điều sau:
1. Sử dụng máy hút bụi có bộ lọc HEPA
Bộ lọc HEPA rất hiệu quả trong việc loại bỏ các hạt nhỏ li ti, bao gồm cả vi nhựa, khỏi không khí.
2. Chọn sợi tự nhiên
Vải tổng hợp như polyester và nylon sẽ rụng các sợi vi nhựa trong quá trình giặt, và những sợi này có thể bay vào không khí. Ưu tiên sử dụng sợi tự nhiên như cotton, lanh (linen) và len để giảm hiện tượng này.
3. Sử dụng máy lọc không khí
Máy lọc không khí có bộ lọc HEPA có thể ‘tóm gọn’ vi nhựa trong không khí, giúp giảm nồng độ của chúng trong không gian sống.
4. Thường xuyên lau bụi và hút bụi
Việc lau bụi và hút bụi đều đặn giúp ngăn vi nhựa tích tụ trong nhà và bị hít vào.
5. Giảm các vật liệu nhựa tổng hợp trong nhà
Những ngôi nhà có thảm, nội thất và vật liệu bọc bằng nhựa tổng hợp thường có nồng độ vi nhựa trong không khí cao hơn. Hãy cân nhắc chọn các vật liệu tự nhiên, tăng cường tái chế.
6. Phơi quần áo thay vì dùng máy sấy
Phơi khô quần áo tự nhiên giúp giảm việc phát tán sợi vi nhựa so với việc sấy bằng máy.
7. Ủng hộ các chính sách hạn chế ô nhiễm nhựa
Việc vận động thay đổi cách sản xuất và xử lý nhựa có thể làm giảm lượng vi nhựa xâm nhập vào môi trường.
8. Rửa hoa quả trước khi ăn
Hãy luôn ghi nhớ việc rửa sạch hoa quả trước khi ăn và hạn chế dùng màng bọc thực phẩm để bảo quản thức ăn, bởi đây chính là nguồn phát tán vi nhựa.
