Với các đơn vị đào tạo chăm sóc viên, nguyên tắc được đặt ra rất rõ ràng: không đạt chuẩn thì không được đi ca; thi rớt đồng nghĩa với việc "bít cửa" làm việc trong hệ thống quản lý chuyên nghiệp.
Kiên nhẫn học nghề
Wecare 247 là một trong những đơn vị đào tạo và cung ứng chăm sóc viên (người nuôi bệnh chuyên nghiệp) khá nổi tiếng. Chương trình đào tạo gồm các kỹ năng: tắm tại giường bệnh, vệ sinh răng miệng, hỗ trợ người bệnh di chuyển, thay tã, thay quần áo…
Song song đó, học viên được trang bị kiến thức y khoa chuyên sâu như chăm sóc người bệnh thở ô xy, mở khí quản, có hậu môn nhân tạo; hỗ trợ dinh dưỡng qua ống sonde; sơ cấp cứu…
Trong vai học viên, PV Thanh Niên đi thực địa tại lớp đào tạo chăm sóc viên ở địa chỉ 171 Trần Não, P.An Khánh, TP.HCM.
Giáo viên hướng dẫn học viên thao tác thay ga trải giường bệnh
ẢNH: HOÀI NHIÊN
Đúng 8 giờ 30 phút, lớp học bắt đầu. Khoảng 15 học viên ngồi kín phòng, phần lớn là phụ nữ trung niên, cầm sổ ghi chép, ánh mắt không giấu được vẻ căng thẳng.
Giáo viên đứng lớp là bà Đinh Ngọc Quỳnh Tiên (từng làm điều dưỡng tại 2 bệnh viện ở TP.HCM). Hôm chúng tôi tham dự, nội dung xoay quanh quy trình chăm sóc bệnh nhân đái tháo đường. Trên bảng, bà Tiên lần lượt trình bày cách xử trí các tình huống tăng - hạ đường huyết; kỹ thuật tiêm insulin; thử đường huyết và những lưu ý khi chăm sóc bệnh nhân đái tháo đường… Bên dưới, học viên chăm chú lắng nghe, thỉnh thoảng giơ tay hỏi lại.
Giờ thực hành, không khí lớp học trở nên sôi nổi. Từng học viên thực hiện thao tác tiêm insulin trên mô hình, thử đường huyết, xử lý tình huống giả định. Có người làm thuần thục, cũng có người lúng túng, tay run vì sợ sai.
Trong lớp học, bà Lê Thị Diễm Thúy (55 tuổi, quê An Giang) là học viên lớn tuổi nhất. Bà Thúy nói: "Hồi đó tôi chỉ học đến lớp 6 nên giờ đi học lại cũng khó khăn. Vả lại chừng tuổi này rồi, tôi cũng mau quên". Bà đã từng thi rớt 1 lần, chưa đủ điều kiện được cấp chứng chỉ chăm sóc viên của công ty.
Bà Thúy bày tỏ, khi thi rớt lần đầu, bà rất buồn và nản: "Tôi đòi về liền luôn, mấy nhỏ bạn đi học cùng la quá trời". Sau đó, tối nào bà cũng cặm cụi chép bài ra giấy, đọc đi đọc lại đến khuya. Chỗ nào không hiểu, bà nhắn tin, gọi điện hỏi giáo viên. "Tôi là người nhà quê nên thấy con chữ là rối mù. Vậy mà đằng này, tôi phải thi cả trắc nghiệm lẫn thực hành nên run lắm", bà bộc bạch.
Ở lần thi thứ hai, bà Thúy đạt cả phần lý thuyết lẫn thực hành. Nghe báo đậu, bà nói "mừng muốn khóc", rồi vội vàng gọi điện khoe với mấy người bạn học cùng.
Học viên thực hành thao tác kiểm tra đường huyết theo đúng quy trình
ẢNH: HOÀI NHIÊN
Ít ai biết, người phụ nữ này từng làm nghề nuôi bệnh tự phát hơn 2 năm. Bà cho biết không nắm được những kiến thức cơ bản về chăm sóc bệnh nhân, đến khi đi học mới "giật mình" nhận ra trước đó mình đã thực hiện nhiều kỹ thuật tiềm ẩn nguy cơ tổn hại sức khỏe người bệnh.
"Ban đầu tôi cũng đắn đo dữ lắm khi phải đi học nhưng được bạn bè khuyên nhủ, bảo nên học để biết cách chăm sóc bệnh nhân an toàn, tôi mới quyết tâm theo học", bà cho hay.
Tại lớp học, chúng tôi làm quen với anh Nguyễn Long Thuận (39 tuổi, quê Vĩnh Long). Anh cho biết từng được nhiều người rủ đi chăm bệnh tự phát với mức giá hậu hĩnh, thậm chí gấp đôi so với làm qua công ty. "Người ta rủ nhiều lắm, xin số điện thoại rồi hẹn đi làm riêng. Có người còn hỏi sao còn trẻ mà chọn nghề này, vả lại có ngại không khi nghề này toàn phụ nữ làm thôi", anh kể.
Dù vậy, anh Thuận vẫn chọn đi học bài bản và làm việc trong công ty: "Làm tự phát thì lợi trước mắt nhưng rủi ro nhiều, không được đào tạo thì chăm bệnh không an tâm". Anh nói thêm từng rất đắn đo trước khi quyết định đi học vì lo tốn thời gian, tiền bạc, lại chưa chắc thi đậu. "Nhưng nếu xác định theo nghề lâu dài thì phải chấp nhận. Nghề này liên quan trực tiếp tính mạng người bệnh nên không thể làm đại", anh Thuận khẳng định.
Giáo viên hướng dẫn kỹ thuật tiêm insulin cho học viên
ẢNH: HOÀI NHIÊN
Đảm bảo an toàn cao nhất
Bà Đinh Ngọc Quỳnh Tiên cho biết mỗi khóa đào tạo chăm sóc viên kéo dài 6 ngày, gồm 5 ngày học lý thuyết kết hợp thực hành và 1 ngày thi. "Tổng điểm phải đạt từ 6,5 trở lên. Nếu không đạt, học viên ôn tập và thi lại. Chỉ những học viên đạt yêu cầu mới được phân công đi ca", bà Tiên nói rõ.
Theo bà Tiên, học viên đa số là lao động phổ thông nên khả năng tiếp thu còn hạn chế. Trường hợp bà Lê Thị Diễm Thúy là ví dụ điển hình. Lần thi đầu, phần thực hành của bà đạt 6,5/10 điểm nhưng lý thuyết chỉ đạt 4,4/10 điểm. Đến lần thi thứ hai, khi điểm lý thuyết đạt 6,8; bà mới đủ điều kiện đi ca.
"Chúng tôi kiên quyết không cho phép học viên chưa đạt chuẩn chăm sóc người bệnh. An toàn cho bệnh nhân là nguyên tắc số một, và uy tín của đơn vị đào tạo là điều không thể đánh đổi", bà nhấn mạnh.
Theo bà Tiên, khó khăn lớn nhất khi đào tạo những người chuyển từ nuôi bệnh tự phát sang chuyên nghiệp là thói quen cũ: "Dù đã được hướng dẫn nhưng một số học viên khá cố chấp. Người đào tạo phải kiên nhẫn giải thích để họ thay đổi".
Bà Nguyễn Thị Thu, giáo viên của đơn vị Wecare 247, cho biết điểm khác biệt cốt lõi giữa chăm sóc viên và người nuôi bệnh tự phát nằm ở việc kiểm soát chặt phạm vi công việc ngay từ đầu. "Khi nhận ca, chăm sóc viên được hướng dẫn rõ những việc được phép làm và những việc tuyệt đối không được làm. Trong suốt quá trình chăm sóc, đội ngũ chuyên môn theo dõi và hỗ trợ thường xuyên để hạn chế tối đa sai sót", bà Thu nói.
Ông Nguyễn Khắc Tuấn, Trưởng phòng Công tác xã hội, Bệnh viện Nguyễn Trãi (TP.HCM), cho biết bệnh viện đang triển khai mô hình nuôi bệnh chuyên nghiệp với những tiêu chí bắt buộc nhằm đảm bảo an toàn cho người bệnh.
Theo đó, người nuôi bệnh làm việc trong bệnh viện phải được quản lý bởi đơn vị cung cấp dịch vụ có năng lực, kinh nghiệm và được cơ quan chức năng cấp phép theo quy định của pháp luật. Đơn vị này phải cam kết chất lượng chăm sóc và chịu giám sát định kỳ. Đồng thời, người nuôi bệnh phải tuân thủ các quy định về an ninh trật tự, PCCC và quy tắc ứng xử trong môi trường y tế.
Đánh giá giai đoạn đầu triển khai, ông Tuấn cho rằng khó khăn lớn nhất là thay đổi thói quen của người bệnh và thân nhân. Nhiều người vẫn quen tìm người nuôi bệnh tự phát, chưa sẵn sàng tiếp cận dịch vụ chăm sóc có quản lý. Để khắc phục, bệnh viện triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Một mặt, tăng cường truyền thông, tư vấn và giáo dục sức khỏe để người bệnh, thân nhân hiểu rõ lợi ích của chăm sóc có đào tạo, đặc biệt trong phòng ngừa nhiễm khuẩn chéo và các tai biến không đáng có. Mặt khác, bệnh viện siết chặt quản lý an ninh trật tự bằng việc cấp thẻ nuôi bệnh, kiểm soát người lưu trú và phối hợp với cơ quan chức năng trong quản lý người ra vào.
Tại Bệnh viện Nguyễn Trãi, Phòng Điều dưỡng chịu trách nhiệm phối hợp quản lý, phân công điều dưỡng tại khoa giám sát nhằm đảm bảo chất lượng, phòng tránh sai sót. (còn tiếp)
