Bệnh thận đang trở thành một gánh nặng y tế toàn cầu. Theo Global Burden of Disease, hiện có khoảng 850 triệu người sống chung với các bệnh lý thận và số ca tử vong liên quan vẫn liên tục gia tăng. Các chuyên gia dự báo đến năm 2040, bệnh thận mạn có thể vươn lên trong nhóm 5 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu thế giới. Đáng lo hơn, các bệnh về thận, nhất là suy thận đang có xu hướng trẻ hóa nhanh. Một trong những nguyên nhân chính là do lối sống, đặc biệt là các thói quen xấu vào buổi tối.
Một trong những minh chứng nghiệt ngã là câu chuyện của chú Vương, 55 tuổi, sống tại Bắc Kinh (Trung Quốc). Chú vừa đăng bài kỷ niệm thành tích 10 năm chạy bộ liên tục trên mạng xã hội chưa được bao lâu thì tử vong vì suy thận.
Ảnh minh họa
Bi kịch ập đến khi chú đột ngột ngã quỵ ngay trên đường chạy sáng sớm rồi ra đi vì suy thận cấp tính trong sự bàng hoàng tột độ của gia đình. Tại bệnh viện, các bác sĩ cho biết chính việc duy trì những thói quen xấu vào đêm muộn như thức khuya, ăn vặt, tập thể dục nặng đã khiến chú mắc suy thận từ bao giờ mà không biết. Chú còn thích uống rượu buổi tối cho dễ ngủ nhưng lại quá tự tin vào việc tập luyện mà bỏ qua những tiếng "kêu cứu" như tình trạng tiểu đêm hay nước tiểu có bọt. Khi cơ thể không được nghỉ ngơi đúng cách vào ban đêm, mọi nỗ lực vận động vào sáng sớm chỉ càng đẩy nhanh quá trình hủy hoại các đơn vị thận đã suy kiệt.
Qua câu chuyện của chú Vương, các bác sĩ nhắc nhở có 5 thói quen buổi tối là "đồng phạm" của suy thận mà chúng ta cần tránh càng xa càng tốt:
1. Thức khuya: "Sát thủ" tàn phá thận khốc liệt
Bác sĩ Hung Yung Hsiang (Đài Loan, Trung Quốc) nhấn mạnh rằng thức khuya thực tế gây hại cho thận còn nhanh hơn gan. Việc ngủ ít hơn 5 tiếng mỗi đêm khiến tốc độ lọc cầu thận suy giảm nhanh hơn 30% chỉ sau vài năm.
Khi chúng ta thức quá khuya, nhịp sinh học bị đảo lộn, cơ thể tiết ra quá mức adrenaline và cortisol khiến huyết áp tăng cao liên tục. Áp lực máu này dội thẳng vào các cầu thận, gây xơ hóa và dẫn đến tình trạng protein niệu nghiêm trọng. Thận không được nghỉ ngơi vào ban đêm sẽ nhanh chóng rơi vào trạng thái viêm nhiễm mãn tính.
Ảnh minh họa
2. Thường xuyên ăn vặt đêm khuya với đồ nhiều muối và dầu mỡ
Nhiều người có thói quen ăn đồ nướng, lẩu hay mì ăn liền trước khi ngủ mà không biết rằng mình đang "phá thận" từng ngày. Những món ăn này chứa hàm lượng muối và protein cực cao, gây tích tụ natri và giữ nước trong cơ thể. Việc nạp quá nhiều đạm vào ban đêm buộc thận phải làm việc "tăng ca" kịch liệt để đào thải chất thải chuyển hóa. Theo thời gian, gánh nặng này sẽ làm suy giảm chức năng thận một cách âm thầm nhưng tàn khốc.
3. Uống quá nhiều nước hoặc đồ uống kích thích sát giờ ngủ
Dù uống nước là tốt, nhưng nạp một lượng lớn nước trong thời gian ngắn trước khi ngủ lại gây phản tác dụng. Việc này dẫn đến giữ nước, làm tăng áp lực lọc cho cầu thận và gây ra tình trạng đi tiểu đêm liên tục. Đi tiểu đêm không chỉ làm gián đoạn giấc ngủ sâu vốn là thời gian vàng để thận phục hồi, mà còn gây ra những dao động huyết áp nguy hiểm, âm thầm làm tổn thương các mạch máu nhỏ bên trong thận.
4. Nhịn tiểu khi ngủ vì ngại rời khỏi giường
Thói quen nhịn tiểu vì lười dậy vào ban đêm là con đường ngắn nhất dẫn đến nhiễm trùng đường tiết niệu. Khi bàng quang bị căng giãn quá mức, áp lực sẽ chèn ép mạch máu gây thiếu máu cục bộ niêm mạc. Nguy hiểm hơn, nước tiểu chứa đầy vi khuẩn có thể "trào ngược" từ bàng quang lên niệu quản và vào sâu trong thận, gây viêm bể thận và cuối cùng là suy thận mãn tính. Đây là thói quen tự hủy hoại mà rất nhiều người trung niên mắc phải.
5. Tập thể dục cường độ cao vào buổi tối, nhất là trước khi đi ngủ
Ảnh minh họa
Nhiều người có thói quen chạy bộ hoặc tập nặng vào tối hay muộn, nhưng việc này kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng huyết áp và cản trở lưu lượng máu nuôi dưỡng thận. Lúc này, nồng độ axit lactic và nitơ urê tăng vọt buộc thận phải làm việc quá tải để đào thải. Nguy hiểm nhất là tình trạng tiêu cơ vân do tập quá sức, khiến myoglobin giải phóng ồ ạt làm tắc nghẽn ống thận, gây suy thận cấp tính.
Theo bác sĩ Hung, cách thực hiện đúng là thay bằng các bài tập nhẹ nhàng như yoga, đi bộ để cải thiện giấc ngủ. Nếu nước tiểu chuyển sang màu trà sẫm sau khi tập, hãy cảnh giác với chứng tiêu cơ vân và tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức.
Nguồn và ảnh: Sohu, Healthy China, EDH
