Việc chuyển đổi từ nộp thuế khoán sang phương pháp kê khai được xem là bước ngoặt hướng tới sự minh bạch, song đang tạo áp lực lớn cho hàng triệu hộ kinh doanh. Khảo sát mới nhất cho thấy gần một nửa số hộ lo ngại gánh nặng chi phí và rào cản công nghệ khi thực thi quy định mới.
Thông tin trên được đưa ra tại hội thảo “Giải mã chuyển đổi mô hình và kê khai thuế: Từ thực tiễn hộ kinh doanh” diễn ra ngày 16/12 tại Hà Nội.
Thực tế cho thấy, quá trình chuyển đổi phương thức quản lý thuế đang gặp nhiều lực cản, đặc biệt tại nhóm các hộ kinh doanh truyền thống vốn quen với cách quản lý thủ công và tâm lý ngại thay đổi.
Dẫn chứng từ số liệu thực tế, ông Phạm Ngọc Thạch, Phó Trưởng ban Pháp chế VCCI, cho biết kết quả khảo sát của đơn vị này chỉ ra rằng: Có tới 49% hộ kinh doanh bày tỏ sự lo ngại về việc chi phí và thời gian quản lý hóa đơn, chứng từ sẽ gia tăng đáng kể khi chuyển sang phương pháp kê khai.
Bên cạnh áp lực tài chính, rào cản kỹ thuật cũng là một thách thức lớn. Nhiều hộ kinh doanh đang lúng túng trong việc tuân thủ quy định về hóa đơn điện tử và thiết bị tính tiền. Nguyên nhân chủ yếu đến từ hạn chế về năng lực công nghệ số, thói quen ghi chép sổ sách thủ công lâu đời, cùng với đó là chi phí đầu tư hạ tầng ban đầu và các thủ tục hành chính còn phức tạp.
Hộ kinh doanh buôn bán tại TPHCM (Ảnh: Hải Long).
Từ góc độ đơn vị cung cấp giải pháp, ông Đỗ Tuấn Anh, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ KiotViet, nhận định khả năng thích ứng công nghệ của hộ kinh doanh có sự phân hóa mạnh theo độ tuổi và ngành nghề. "Nhóm hộ kinh doanh truyền thống thường tiếp cận chậm hơn và cần sự hỗ trợ 'cầm tay chỉ việc' sát sao hơn. Do đó, công nghệ sẽ là yếu tố then chốt quyết định sự thành bại của quá trình chuyển đổi này", ông Tuấn Anh nhấn mạnh.
Khẳng định vai trò của khu vực kinh tế này, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI, cho rằng việc chuyển đổi mô hình thuế là bước đệm cần thiết để hướng tới sự minh bạch, công bằng và phát triển bền vững, tương xứng với quy mô đóng góp quan trọng của hộ kinh doanh vào ngân sách và an sinh xã hội.
Ông Mai Sơn, Phó cục trưởng Cục Thuế, khẳng định ngành thuế sẽ tiếp tục giải đáp, hỗ trợ người nộp thuế hiểu rõ và chủ động thực hiện nghĩa vụ. Cơ quan thuế sẽ phân nhóm hỗ trợ phù hợp, kết nối từng nhóm hộ kinh doanh với các nhà cung cấp phần mềm kế toán, khai thuế phù hợp với quy mô và điều kiện hoạt động.
Một điểm nhấn đáng chú ý được ông Mai Sơn chia sẻ là từ ngày 12/12/2025, Cục Thuế đã vận hành cổng trải nghiệm dành riêng cho hộ kinh doanh. Đây là môi trường giả lập cho phép các hộ đang nộp thuế khoán hoặc chuẩn bị chuyển đổi được trực tiếp thực hành các thao tác kê khai, điều chỉnh, tra cứu nghĩa vụ thuế mà không tạo áp lực tâm lý hay rủi ro sai sót.
