Đẩy mạnh làm sạch dữ liệu, tăng cường nhiều lớp xác thực
Theo ông Lê Hoàng Chính Quang, Cục trưởng cục Công nghệ thông tin (NHNN), thời gian qua, tội phạm công nghệ cao liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn tấn công vào các hệ thống thông tin của ngân hàng; đã xuất hiện việc sử dụng AI để giả mạo hình ảnh, giọng nói, phát tán ứng dụng và đường dẫn độc hại nhằm chiếm quyền điều khiển thiết bị; thậm chí can thiệp phần cứng, phần mềm thiết bị di động để tìm cách vượt qua cơ chế xác thực sinh trắc học.
Xác định đây là thách thức thường trực, NHNN đã chỉ đạo toàn ngành triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, nghiệp vụ và phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an trong phòng ngừa, phát hiện, xử lý tấn công mạng và gian lận, lừa đảo trên không gian mạng.
Các đơn vị trong ngành Ngân hàng đã quan tâm triển khai công tác bảo đảm an ninh mạng của đơn vị mình. Theo số liệu khảo sát tại các ngân hàng trong nước, chi phí đầu tư cho an ninh mạng chiếm tối thiểu khoảng 15% chi đầu tư về công nghệ thông tin.
Ông Lê Hoàng Chính Quang, Cục trưởng cục Công nghệ thông tin
Ngành Ngân hàng đồng thời đẩy mạnh làm sạch dữ liệu và xác thực khách hàng chính chủ. Tính đến hết ngày 02/10/2026, toàn ngành đã đối chiếu, xác minh thông tin, bao gồm thông tin sinh trắc học, của hơn 178 triệu hồ sơ khách hàng với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đạt 100% tổng lượng tài khoản phát sinh giao dịch trên kênh số.
NHNN cũng chỉ đạo các tổ chức tín dụng tăng cường các lớp xác thực tại những khâu có nguy cơ cao như mở tài khoản, đăng nhập trên thiết bị mới, thay đổi phương thức xác thực; giám sát giao dịch bất thường, kịp thời liên hệ xác minh với khách hàng; đồng thời hiển thị cảnh báo khi khách hàng chuyển tiền tới tài khoản có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo. Thường xuyên truyền thông, cảnh báo về các thủ đoạn lừa đảo mới qua ứng dụng ngân hàng, tin nhắn, website và tại điểm giao dịch.
Đặc biệt, Hệ thống SIMO (Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận thanh toán) đến nay đã triển khai thu thập báo cáo từ 150 đơn vị và chia sẻ cho 21 đơn vị khai thác (16 ngân hàng và 05 trung gian thanh toán). Hệ thống đã cảnh báo hơn 5,6 triệu lượt khách hàng, hơn 1,9 triệu lượt khách hàng tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch là hơn 6,3 nghìn tỷ đồng.
Đúng số điện thoại, đúng giọng nói, nhìn đúng mặt… vẫn có nguy cơ bị lừa
“Hiện nay, số điện thoại hiển thị có thể bị giả mạo; điện thoại, SIM, tài khoản mạng xã hội hoặc ứng dụng nhắn tin của người quen có thể bị chiếm quyền; hình ảnh và giọng nói có thể được tạo ra bằng AI. Vì vậy, đúng số chưa chắc đã đúng người; ngay cả khi đúng là người quen, họ cũng có thể đang bị kẻ gian lợi dụng, dẫn dắt” – lãnh đạo Cục CNTT cho hay.Trong bối cảnh các đối tượng lừa đảo ngày càng tinh vi, NHNN khuyến nghị người dân ghi nhớ một nguyên tắc đơn giản: dù thấy đúng số, nghe đúng giọng, nhìn đúng mặt, vẫn phải kiểm chứng trước khi chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin.
Cơ quan quản lý cũng khuyến cáo, khi nhận được bất kỳ yêu cầu nào liên quan đến chuyển tiền, tài khoản ngân hàng hoặc thông tin cá nhân, người dân cần thực hiện tối thiểu năm điều sau:
Một là, không vội vàng. Càng bị thúc giục, đe dọa hoặc yêu cầu giữ bí mật, càng phải cảnh giác. Khi ứng dụng ngân hàng hiển thị cảnh báo tài khoản người nhận có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo, cần dừng giao dịch ngay.
Hai là, kiểm chứng qua một kênh độc lập. Chủ động gọi lại theo số điện thoại đã lưu từ trước, không trao đổi tiếp trên chính cuộc gọi, tin nhắn vừa nhận; hỏi thêm người thân khác; liên hệ ngân hàng qua tổng đài, địa chỉ được công bố chính thức. Cơ quan nhà nước không yêu cầu người dân chuyển tiền qua điện thoại để "xác minh" hay "phục vụ điều tra".
Ba là, tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã PIN, mã OTP cho bất kỳ ai, kể cả người xưng là nhân viên ngân hàng; không quay video khuôn mặt, không thực hiện xác thực sinh trắc học, không gửi ảnh giấy tờ tùy thân theo yêu cầu của người lạ.
Bốn là, không bấm vào đường link, không quét mã QR, không cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn qua cuộc gọi, tin nhắn chưa được kiểm chứng. Chỉ tải ứng dụng từ kho ứng dụng chính thức và không cấp quyền điều khiển điện thoại cho ứng dụng lạ.
Năm là, nếu đã lỡ cung cấp thông tin hoặc chuyển tiền, cần liên hệ ngay tổng đài hoặc điểm giao dịch gần nhất của ngân hàng để đề nghị tạm khóa tài khoản, dịch vụ ngân hàng điện tử và tra soát giao dịch; đồng thời trình báo cơ quan Công an, giữ lại tin nhắn, số tài khoản, lịch sử cuộc gọi làm bằng chứng. Không chờ đến khi chắc chắn mình bị lừa mới báo, vì càng chậm trễ, khả năng ngăn chặn càng thấp.
