Nga đang phát triển hệ thống vệ tinh quỹ đạo thấp mang tên Rassvet (Bình minh), được coi là phiên bản Nga tương đương với Starlink của SpaceX, nhằm cung cấp Internet băng thông rộng độc lập và an toàn.
Dự án này do công ty Bureau 1440 thực hiện với sự hỗ trợ từ Roscosmos, kết hợp chặt chẽ với dòng vệ tinh quan sát Trái Đất Zorkiy (Sắc bén), tạo nên một mạng lưới công nghệ kép phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự.
Truyền thông thường gọi hệ thống này là "mắt thần trên không" nhờ khả năng quan sát liên tục, kết nối ổn định và hỗ trợ tác chiến từ không gian.
Dự án Rassvet tập trung vào việc mang lại Internet tốc độ cao đến mọi khu vực trên lãnh thổ Nga, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, Bắc Cực, tàu hỏa, máy bay và những nơi thiếu hạ tầng mặt đất.
Hệ thống sử dụng chòm sao vệ tinh ở quỹ đạo thấp khoảng 600km, với liên kết laser giữa các vệ tinh để truyền dữ liệu nhanh chóng, giảm độ trễ.
Kế hoạch ban đầu dự kiến triển khai hơn 300 vệ tinh vào năm 2027 để đạt hoạt động cơ bản, sau đó mở rộng lên hàng trăm chiếc, thậm chí đạt 886 vệ tinh vào khoảng năm 2030.
Trong giai đoạn thử nghiệm, tốc độ downlink đạt khoảng 12 Mbps, uplink 7 Mbps với độ trễ 41 ms, nhưng khi hoàn thiện, hệ thống hứa hẹn cung cấp từ 50 Mbps đến 1 Gbps tùy khu vực.
Việc sản xuất hàng loạt thiết bị đầu cuối (terminal truy cập) sẽ bắt đầu ngay trong năm 2026, với mục tiêu hàng trăm nghìn chiếc mỗi năm, hỗ trợ kết nối di động và cố định.
Dù quy mô ban đầu nhỏ hơn Starlink rất nhiều, Rassvet nhấn mạnh tính độc lập công nghệ, an toàn thông tin và ưu tiên phủ sóng chủ yếu lãnh thổ Nga.
Vệ tinh Zorkiy đóng vai trò nền tảng quan trọng, hỗ trợ Rassvet bằng cách chụp ảnh bề mặt Trái Đất để tạo bản đồ kỹ thuật số thời gian thực.
Những bản đồ này giúp phương tiện không người lái, drone hay tên lửa hành trình di chuyển và định vị chính xác mà không phụ thuộc hoàn toàn vào GPS hay GLONASS, vốn dễ bị nhiễu hoặc can thiệp.
Dòng Zorkiy-2M có kích thước nhỏ gọn kiểu CubeSat 12U, khối lượng chỉ khoảng 20-24kg, trang bị camera đa phổ với độ phân giải lên đến 2.5 mét mỗi pixel, chiều rộng chụp hơn 11km, tốc độ truyền dữ liệu cao đến 1 GB/s.
Zorkiy-2M có quỹ đạo hoạt động ở độ cao 450-600km, tuổi thọ dự kiến khoảng 5 năm.
Nga đã phóng vài chiếc thử nghiệm từ năm 2023-2024 và kế hoạch sản xuất hàng loạt bắt đầu năm 2026, hướng tới khoảng 99 vệ tinh đến năm 2031.
Ý nghĩa chiến lược của "mắt thần trên không" Nga nằm ở khả năng giảm phụ thuộc vào công nghệ phương Tây, đặc biệt sau khi Starlink được sử dụng rộng rãi trong xung đột Nga-Ukraine.
Hệ thống không chỉ mang lại Internet dân sự cho vùng sâu vùng xa mà còn tạo lợi thế quân sự lớn, cải thiện chỉ huy tác chiến, đảm bảo liên lạc ổn định cho binh lính, nâng cao độ chính xác dẫn đường cho vũ khí dẫn đường và drone.
Chuyên gia quân sự Yuri Knutov nhận định rằng Rassvet cùng Zorkiy sẽ thay đổi căn bản cách thức quản lý quân đội, tăng cường khả năng tấn công chính xác và kết nối ở Bắc Cực.
Với sản xuất serial khởi động năm 2026 và triển khai lớn năm 2027, đây là bước tiến quan trọng trong lĩnh vực vệ tinh của Nga, dù còn hạn chế về quy mô so với đối thủ Mỹ.
