"Nếu có bất động sản thế chấp thì chúng tôi cần liên hệ quỹ hỗ trợ để làm gì"

Sau một năm nộp hồ sơ, startup mới được liên hệ cấp vốn

“Tuần rồi, tôi mới nhận được email của Trung tâm khởi nghiệp, vườn ươm nhắc hoàn thiện hồ sơ startup để duyệt cấp vốn do Nhà nước hỗ trợ. Hơn một năm trước, dự án đã được vào danh sách, hồ sơ cũng nộp đủ cả, nhưng không rõ vì lý do gì mà tiến độ duyệt hồ sơ chậm tới tận bây giờ. Công ty của tôi đã phải đóng cửa và gửi email xin rút khỏi dự án”.

Đó là chia sẻ của một startup trẻ từng đăng tải trên trang Facebook cá nhân.

Trao đổi với PV VietNamNet, nhân vật dẫn chứng, ở cùng một thời điểm nộp hồ sơ dự án, startup này đăng ký chương trình hỗ trợ khởi nghiệp - SK Startup Fellowship (Hàn Quốc) tại Việt Nam thì được cấp ngay 15.000 USD chi phí hỗ trợ cùng vé sang nước bạn. Ngoài ra, startup đăng ký cuộc thi đổi mới sáng tạo - Qualcomm Vietnam Innovation Challenge cũng nhận được luôn 10.000 USD.

Câu chuyện khó tiếp cận vốn của startup này không phải là cá biệt.

Đại diện một startup trong lĩnh vực nông nghiệp tại Khánh Hoà (đề nghị giấu tên) cho biết, tiếp cận vốn vay với lãi suất thấp là không dễ.

Cụ thể, doanh nghiệp của anh được thành lập năm 2017. Sau quá trình nghiên cứu, phát triển sản phẩm, doanh nghiệp đã gặt hái được nhiều thành công cả trong nước và quốc tế. Công ty có nhiều đơn hàng xuất khẩu đi Hong Kong (Trung Quốc), Singapore, đồng thời đang làm việc với đối tác Đài Loan (Trung Quốc) và Nhật Bản để xuất khẩu các sản phẩm liên quan khác, mở rộng thị trường. 

Hồi tháng 9/2025, doanh nghiệp này nộp hồ sơ xin vay vốn từ một quỹ. Quỹ thực hiện cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua giao vốn cho ngân hàng thương mại được thành lập, hoạt động theo quy định của pháp luật.

Đối với trường hợp cụ thể của doanh nghiệp, đơn vị cho vay gián tiếp là một ngân hàng có trụ sở chính ở Hà Nội.

Đại diện startup kể lại, nhân viên ngân hàng đã trực tiếp tới thẩm định, đánh giá cao dự án kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhân viên này yêu cầu startup cần có tài sản đảm bảo là bất động sản thì mới có thể giải ngân cho vay.

Như vậy, sản phẩm của doanh nghiệp có khách quốc tế đặt hàng, có đầu ra rõ ràng nhưng đơn vị vẫn không thể vay vốn để mở rộng sản xuất. 

“Chính bất cập này khiến các startup như chúng tôi bị kìm hãm phát triển. Nếu có bất động sản thế chấp thì chúng tôi cần liên hệ quỹ hỗ trợ để làm gì? Nếu có bất động sản, doanh nghiệp có thể liên hệ trực tiếp ngân hàng để vay tiền và sẵn sàng trả thêm 2-3% lãi suất thay vì trải qua quy trình thẩm định vay phức tạp”, vị CEO nói.

Kết cục, anh phải vay tiền người thân và bạn bè để phục vụ mở rộng sản xuất kinh doanh.

Không thể vay vốn, đành dùng tiền cá nhân

Cũng liên quan đến câu chuyện vay vốn, đại diện một startup khác tại TPHCM cho biết, muốn vay vốn với lãi suất ưu đãi từ nhóm ngân hàng Big 4 (Vietcombank, BIDV, VietinBank và Agribank) sẽ phải trải qua quy trình thẩm định phức tạp. Do đó, doanh nghiệp hỏi vay vốn từ một ngân hàng TMCP ngoài Nhà nước với thủ tục đơn giản hơn và được chào mức lãi suất từ 12-14%/năm, nếu có tài sản thế chấp. 

“Với mức lãi suất này cũng không thể đảm bảo lợi nhuận cho hoạt động sản xuất kinh doanh, do đó chúng tôi quyết định không vay vốn nữa mà dùng tiền cá nhân”, đại diện startup kể.

Điều đáng nói, đây là startup thực hiện dự án ứng dụng công nghệ hỗ trợ người khuyết tật, mang tính nhân văn đối với cộng đồng người yếu thế. 

Năm 2023, đơn vị này từng "thất bại" khi xin hỗ trợ chỗ ngồi làm việc tại một đơn vị. Do không xin được chỗ ngồi làm việc với chi phí hỗ trợ nên startup này phải tự đi tìm, thuê địa điểm làm việc ở xa trung tâm TPHCM. 

Trước những bất cập từng gặp phải, phía doanh nghiệp bày tỏ mong muốn thời gian tới, cơ quan quản lý Nhà nước cần thiết lập kênh phản hồi chính thức cho các doanh nghiệp có nhu cầu hỗ trợ. Dù hồ sơ xin hỗ trợ có được chấp thuận hay không, cũng cần sớm phản hồi cho doanh nghiệp với các tiêu chí công khai rõ ràng. 

“Tránh trường hợp như khi Nghị quyết 57 được ban hành, cá nhân tôi lên cơ quan nọ hỏi lại các chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp thì được bộ phận phụ trách trả lời là chưa có thông tư hướng dẫn chính sách cụ thể”, đại diện startup chia sẻ.

Đại diện một startup đã có chỗ đứng trên thị trường, TS Lương Việt Quốc, CEO Công ty CP Real-time Robotics (RtR), từng nêu ra hai phương án hỗ trợ đối với doanh nghiệp khởi nghiệp.

Thứ nhất, Nhà nước kêu gọi doanh nghiệp nộp hồ sơ các phát minh. Sau đó, thành lập một hội đồng chuyên môn thẩm duyệt để chọn ra dự án được rót vốn. Ở phương án này, vấn đề phụ thuộc vào sự công tâm của hội đồng đánh giá. Không loại trừ việc các thành viên trong hội đồng có quen biết doanh nghiệp, chưa kể tình trạng “đi đêm” trong thẩm duyệt. 

Thứ hai, để thị trường quyết định. Nếu một doanh nghiệp có sáng chế được các quỹ uy tín như của Mỹ chấp nhận thì Nhà nước có thể căn cứ vào đó để quyết định tài trợ số tiền bao nhiêu % giá trị dự án. 

Ví dụ, nếu dự án được quốc tế công nhận thì Nhà nước tài trợ khoảng 20-30% số tiền. Nếu bằng sáng chế đó được thương mại hoá thành công, sản phẩm tiêu thụ trên thị trường thì tỷ lệ số tiền tài trợ tăng lên; hoặc Nhà nước hỗ trợ đất để doanh nghiệp xây dựng nhà xưởng sản xuất.  

"Hãy cứ để thị trường là giám khảo. Nếu có được cơ chế này thì nhiều doanh nghiệp sẽ chấp nhận đầu tư vào sáng tạo", CEO RtR cho hay.