Tháng 9 vốn là giai đoạn có hiệu suất kém tích cực của VN-Index trong 4 năm gần đây. Theo phân tích trong chiến lược tuần 7–11/9 của MBS Research, diễn biến này không chỉ mang tính thống kê mà còn phản ánh tâm lý hành vi và chu kỳ công bố thông tin.
Bối cảnh năm nay lại phức tạp hơn khi thị trường đồng thời đón một câu chuyện hỗ trợ dài hạn là nâng hạng FTSE, trong khi các rủi ro ngắn hạn từ chính sách tiền tệ toàn cầu và dòng vốn kỹ thuật vẫn hiện hữu.
Ở chiều hỗ trợ, nền tảng kinh tế trong nước tiếp tục được xem là điểm tựa. GDP nửa đầu năm tăng 8,18%, PMI sản xuất tháng 8 đạt 53,3 điểm, vốn FDI đăng ký đạt 40,63 tỷ USD, còn tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lên 770,14 tỷ USD. Một số tổ chức quốc tế cũng nâng dự báo tăng trưởng Việt Nam cho năm 2026.
Tuy nhiên, phần tích cực từ kinh tế thực chưa đủ để giúp thị trường “miễn nhiễm” với biến động bên ngoài. Sau kỳ nghỉ lễ, VN-Index vẫn duy trì xu hướng tăng nhưng độ rộng yếu và thanh khoản thấp, cho thấy mức tăng của chỉ số chưa lan tỏa rõ sang mặt bằng cổ phiếu.
Nếu loại ảnh hưởng của nhóm Vingroup, phần còn lại của chỉ số vẫn thấp hơn 4,9% so với đầu năm, trong khi VN-Index tăng 3,8%. Sự lệch pha này cho thấy việc chỉ số đi lên chưa đồng nghĩa phần lớn cổ phiếu cùng hưởng lợi.
Nâng hạng nhưng dòng tiền có thể lệch pha
Ngày 21/9 là mốc quan trọng khi Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi.
Về dài hạn, đây là thay đổi có ý nghĩa đối với vị thế thị trường và khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế. Nhưng trong ngắn hạn, cơ chế tái cơ cấu có thể tạo ra một nghịch lý.
Theo bộ phận phân tích, các ETF mô phỏng nhóm thị trường cận biên có thể phải bán danh mục cổ phiếu Việt Nam trước thời điểm nâng hạng. Trong khi đó, dòng tiền từ nhóm thị trường mới nổi dự kiến giải ngân theo nhiều giai đoạn, với phần đầu trong năm 2026 chỉ chiếm khoảng 10%, còn ba đợt tiếp theo diễn ra trong năm 2027.
Khoảng lệch về thời điểm mua – bán này có thể tạo áp lực cung kỹ thuật trong ngắn hạn. Nói cách khác, câu chuyện nâng hạng mang tính tích cực về cấu trúc nhưng chưa chắc đồng nghĩa dòng tiền mua mới sẽ xuất hiện ngay đủ lớn để cân bằng lượng bán ra.
FTSE Russell cũng đã đưa 27 cổ phiếu Việt Nam vào FTSE All-Cap. Danh sách này gồm nhiều mã vốn hóa lớn như VIC, STB, HCM, HDB, VHM, VNM, HPG, VCB, FPT, SSI, VND, VRE và VIX.
Cùng lúc đó, nửa cuối tháng 9 còn tập trung hai cuộc họp chính sách tiền tệ lớn.
Tại Mỹ, dữ liệu việc làm tháng 8 cao hơn dự báo đã làm tăng xác suất Fed nâng lãi suất trong cuộc họp ngày 15–16/9 lên khoảng 65%. Kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao cũng kéo lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng, qua đó gây sức ép lên các tài sản rủi ro.
Tại Nhật Bản, cuộc họp của BOJ ngày 18–19/9 được xem là một biến số khác. Trong kịch bản BOJ thắt chặt chính sách, hoạt động đảo ngược các vị thế yen carry trade có thể gia tăng, khiến dòng vốn quốc tế giảm tỷ trọng tại các tài sản rủi ro và tạo thêm áp lực cho các thị trường mới nổi, cận biên.
Ưu tiên quản trị vị thế hơn mua đuổi
Về kỹ thuật, VN-Index đã vượt các đường trung bình MA50, MA100 và MA200, qua đó duy trì cấu trúc tăng với đáy sau cao hơn đáy trước.
Dù vậy, vùng 1.870–1.880 điểm được xác định là khu vực cản ngắn hạn. Chỉ số đã tăng ba tuần liên tiếp nhưng thanh khoản vẫn ở mức thấp, vì vậy nếu dòng tiền không cải thiện, khả năng rung lắc hoặc điều chỉnh sẽ tăng khi VN-Index tiến gần vùng này.
Trong kịch bản các cổ phiếu trụ tiếp tục nâng đỡ thị trường, chỉ số vẫn có khả năng vượt 1.880 điểm. Tuy nhiên, sự lệch pha giữa VN-Index và mặt bằng cổ phiếu khiến việc mua theo chỉ số ở vùng cao tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn.
Chiến lược được MBS đưa ra là không mua đuổi hoặc mở thêm vị thế mới khi VN-Index tiến vào vùng 1.870–1.880 điểm. Nếu chỉ số giảm xuống dưới 1.840 điểm, nhà đầu tư có thể cân nhắc hạ bớt tỷ trọng cổ phiếu. Vùng hỗ trợ gần được đặt tại 1.800–1.820 điểm.
Ở góc nhìn rộng hơn, nền tảng vĩ mô trong nước vẫn là lực đỡ cho thị trường trung hạn. Nhưng trong tháng 9, sự kết hợp giữa áp lực bán kỹ thuật quanh thời điểm nâng hạng, chính sách tiền tệ toàn cầu và trạng thái phân hóa trong nước khiến chiến lược thận trọng, ưu tiên quản trị vị thế vẫn phù hợp hơn việc mua đuổi theo đà tăng của chỉ số.
