Mỹ thúc ép các nước G7 giảm phụ thuộc Trung Quốc về đất hiếm

Theo một quan chức cấp cao của Mỹ, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent sẽ nêu bật tính cấp bách của vấn đề khi chủ trì cuộc họp với khoảng một chục quan chức tài chính hàng đầu vào ngày 12/1. Cuộc họp có sự tham dự của đại diện các nền kinh tế G7, Liên minh châu Âu, cùng Australia, Ấn Độ, Hàn Quốc và Mexico - nhóm hiện chiếm khoảng 60% nhu cầu toàn cầu về khoáng sản quan trọng.

Cuộc họp bắt đầu bằng bữa tối làm việc vào tối 11/1. “Tính cấp bách là chủ đề trung tâm. Đây là một nhiệm vụ rất lớn, liên quan đến nhiều quốc gia và nhiều khía cạnh khác nhau, và chúng ta cần phải hành động nhanh hơn”, quan chức Mỹ nhấn mạnh.

Trước đó, ông Bessent cho biết ông đã thúc đẩy tổ chức một cuộc họp riêng về đất hiếm kể từ hội nghị thượng đỉnh G7 tại Canada hồi tháng 6, nơi các nhà lãnh đạo nhất trí một kế hoạch hành động nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng và củng cố nền kinh tế. Tuy nhiên, theo phía Mỹ, tiến độ triển khai sau hội nghị vẫn còn chậm, chưa thể hiện đúng mức độ khẩn trương của thách thức.

Mỹ đang gia tăng sức ép lên các nước Nhóm G7 và đối tác nhằm đẩy nhanh các hành động cụ thể để giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc trong lĩnh vực khoáng sản quan trọng và đất hiếm.

Hiện nay, ngoại trừ Nhật Bản - quốc gia từng chịu tác động nặng nề khi Trung Quốc cắt nguồn cung khoáng sản quan trọng năm 2010 thì hầu hết các nước G7 vẫn phụ thuộc lớn vào Trung Quốc. Bắc Kinh đang nắm vị thế thống lĩnh trong chuỗi cung ứng toàn cầu, tinh luyện từ 47-87% các loại khoáng sản quan trọng như đồng, lithium, cobalt, graphite và đất hiếm, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).

Những nguyên liệu này đóng vai trò thiết yếu trong sản xuất chất bán dẫn, công nghệ quốc phòng, pin, năng lượng tái tạo và các quy trình công nghiệp chiến lược. Trung Quốc gần đây cũng nhiều lần phát tín hiệu có thể siết chặt kiểm soát xuất khẩu, làm gia tăng lo ngại về an ninh chuỗi cung ứng.

Sau cuộc họp, Mỹ dự kiến sẽ ra tuyên bố chung, song khả năng đạt được một hành động phối hợp cụ thể ngay lập tức là không cao. Dù vậy, Washington khẳng định sẵn sàng đóng vai trò dẫn dắt. “Mỹ đang kêu gọi các bên cùng ngồi lại, thể hiện vai trò lãnh đạo và chia sẻ định hướng hành động trong thời gian tới”, quan chức này nói, đồng thời cho biết Mỹ sẵn sàng tiến cùng những đối tác có mức độ khẩn trương tương tự.

Chính quyền Mỹ hiện đang đẩy mạnh chiến lược tăng cường sản xuất trong nước và đa dạng hóa nguồn cung thông qua các thỏa thuận với Australia, Ukraine và một số quốc gia sản xuất khác. Tháng 10 vừa qua, Mỹ đã ký thỏa thuận với Australia nhằm đối phó sự thống trị của Trung Quốc trong lĩnh vực khoáng sản quan trọng, bao gồm danh mục dự án trị giá 8,5 tỷ USD, tận dụng kế hoạch dự trữ chiến lược của Canberra cho các kim loại dễ bị gián đoạn như đất hiếm và lithium.

Dù ghi nhận một số tiến triển, phía Mỹ thừa nhận bài toán an ninh khoáng sản vẫn chưa được giải quyết triệt để. Đáng chú ý, cuộc họp lần này diễn ra chỉ vài ngày sau khi xuất hiện thông tin Trung Quốc bắt đầu hạn chế xuất khẩu đất hiếm và nam châm chứa đất hiếm sang các doanh nghiệp Nhật Bản, đồng thời cấm xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng cho quân đội Nhật.

Theo các quan chức Mỹ, cuộc họp đã được lên kế hoạch từ trước những động thái mới của Trung Quốc, song diễn biến này càng làm nổi bật áp lực phải hành động nhanh hơn để giảm rủi ro phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất.