Tử tù Nidal Malik Hasan.
Thông tin gây bất ngờ này được công bố sau khi Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth mô tả kế hoạch hành quyết đầu tiên của quân đội Mỹ trong hơn 65 năm qua là sự kiện “công khai”.
Trong tuần này, quân đội Mỹ thông báo Hasan sẽ bị hành quyết tại căn cứ Fort Hood vào ngày 3/12, sau khi bị kết tội sát hại 13 người và làm bị thương 32 người khác trong vụ xả súng tại căn cứ quân sự này năm 2009.
Phát biểu với kênh truyền hình bảo thủ Real America’s Voice ngày 7/10, ông Hegseth nói: “Chúng tôi sẽ bảo đảm mọi người có thể theo dõi vụ việc, vì đây là sự kiện công khai”.
Ngày 8/10, các quan chức Lầu Năm Góc làm rõ rằng vụ hành quyết sẽ được phát trực tiếp và thông tin chi tiết hơn sẽ được công bố sau.
Thông tin do ông Hegseth đưa ra về việc công khai vụ hành quyết làm dấy lên nhiều câu hỏi về cách thức thi hành án tử hình tại Mỹ, nhất là sau vụ tiêm thuốc độc hành quyết Christa Pike ở bang Tennessee gặp trục trặc nghiêm trọng.
Theo các chuyên gia, Hasan có thể chống lại việc thi hành án bằng cách nộp đơn yêu cầu tòa án dân sự xem xét tính hợp pháp của việc giam giữ theo thủ tục habeas corpus. Động thái này có thể khiến vụ hành quyết bị trì hoãn đáng kể.
Bà Deborah Denno - chuyên gia về án tử hình và giáo sư luật tại Đại học Fordham, cho rằng việc phát trực tiếp một vụ hành quyết có thể giúp quy trình này “minh bạch hơn nhiều” và giúp công chúng hiểu rõ mọi khía cạnh của hình phạt tử hình.
Theo bà, đây là những lợi ích đáng cân nhắc, trong bối cảnh vụ hành quyết Christa Pike gặp trục trặc làm dấy lên những câu hỏi mới về cách thức tử hình các bị cáo phạm tội.
“Tôi nghĩ đây có thể là một ý tưởng tốt, bởi nó bảo đảm tính minh bạch và giúp công chúng nhận thức đầy đủ rằng vụ việc đang diễn ra”, bà nói.
Brenner Fissell, giáo sư tại Trường Luật Villanova và Phó Chủ tịch Viện Công lý quân sự quốc gia Mỹ, cho rằng khi nhiều bang gặp khó khăn trong việc thực hiện hình thức tiêm thuốc độc do thiếu nguồn thuốc hoặc không tìm được nhân viên y tế sẵn sàng tham gia hành quyết, xử bắn ngày càng được xem là phương án thay thế ít vô nhân đạo hơn.
“Xử bắn có thể là cách hành quyết nhanh hơn, gọn gàng hơn và chính xác hơn. Hình thức xử bắn được cho là mang đậm tính nam tính và quân đội. Đây là một phần hình ảnh mà ông Hegseth muốn nhấn mạnh - văn hóa đề cao khả năng gây sát thương”, GS Fissel nói.
Bà Elisabeth Semel, công tác tại Trường Luật Đại học California tại Berkeley, cho rằng thông báo của ông Hegseth đặt ra hàng loạt câu hỏi về pháp lý và chính sách công. Những vấn đề này bao gồm việc bảo đảm phẩm giá của người bị kết án, xác định những ai sẽ được phép theo dõi vụ hành quyết và mục đích của chính quyền Tổng thống Trump khi chọn biến một sự kiện hiếm thấy như vậy thành màn trình diễn công khai.
Ông Trump đã đã phê chuẩn việc hành quyết Hasan. Trước đây ông từng chỉ trích các vụ hành quyết công khai tại Iran.
