Thông tin từ Bộ Công Thương cho biết Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên vừa có thư gửi Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick đề nghị cơ quan này và Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển cân nhắc lại quyết định từ chối công nhận tương đương 12 nghề khai thác hải sản của Việt Nam theo Đạo luật Bảo vệ thú biển (MMPA) của Mỹ.
Trước đó, Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển thuộc Bộ Thương mại Mỹ đã có thông báo gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam về việc này. Theo đó, các loài hải sản khai thác theo các nghề cá này sẽ bị dừng nhập khẩu vào Mỹ kể từ ngày 1/1/2026.
Đây là biện pháp tương đương với cấm nhập khẩu, ảnh hưởng rất lớn đến xuất khẩu nhiều loài hải sản chủ lực của Việt Nam sang Mỹ như cá ngừ, cá kiếm, cá mú, cá thu, cá đối, ghẹ, mực, cá nục…
Trong thư gửi Bộ trưởng Thương mại Mỹ ngày 15/9, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho rằng việc cân nhắc lại quyết định trên nhằm tránh những gián đoạn nghiêm trọng đối với thương mại song phương và bảo vệ sinh kế của hàng trăm nghìn ngư dân và người lao động Việt Nam.
Ngư dân Khánh Hòa đánh bắt cá ngừ đại dương (Ảnh: Viết Hảo).
Ông cũng đề nghị Bộ trưởng Howard Lutnick quan tâm, xem xét khách quan để đảm bảo kết quả hợp lý đối với các doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam, vốn là những đối tác đáng tin cậy, kinh doanh công bằng tại thị trường Mỹ trong vụ việc rà soát hành chính lần thứ 19 thuế chống bán phá giá tôm nhập khẩu từ Việt Nam đang diễn ra.
Bộ trưởng Diên cũng nhấn mạnh các quyết định trên không chỉ có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu, người nông dân, ngư dân Việt Nam mà còn đem lại lợi ích cho cả các nhà nhập khẩu, người lao động và người tiêu dùng Mỹ.
Lãnh đạo Bộ Công Thương nhấn mạnh Mỹ và Việt Nam đang duy trì quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, được xây dựng trên cơ sở tin cậy và cùng có lợi. Việt Nam coi Mỹ là đối tác thương mại quan trọng, đồng thời cũng tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các doanh nghiệp và nhà đầu tư Mỹ.
Việt Nam cam kết tiếp tục hợp tác chặt chẽ với Mỹ để giải quyết các vấn đề còn tồn tại theo tinh thần xây dựng và hướng tới tương lai.
Theo các doanh nghiệp xuất khẩu, thiệt hại kinh tế trước mắt sau quyết định của phía Mỹ là rất lớn. Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) ước tính ngành hải sản có thể thất thu khoảng 500 triệu USD mỗi năm từ thị trường Mỹ. Con số này tương đương với tổng giá trị xuất khẩu các mặt hàng bị ảnh hưởng sang Mỹ trong năm 2024 là 511,5 triệu USD.
Cá ngừ, mặt hàng chiếm tỷ trọng lớn nhất, đứng trước nguy cơ mất trắng thị trường Mỹ vốn chiếm tới 387 triệu USD trong tổng kim ngạch gần 1 tỷ USD xuất khẩu năm 2024. Các sản phẩm quan trọng khác như ghẹ, mực, cá mú, cá thu, cá kiếm cũng sẽ chịu chung số phận.
Không chỉ doanh nghiệp xuất khẩu lao đao, quyết định này còn tác động trực tiếp đến sinh kế của hàng trăm nghìn ngư dân và công nhân trong các nhà máy chế biến.
Theo VASEP, phán quyết của Mỹ khiến Việt Nam rơi vào thế “bất lợi kép” khi các đối thủ như Thái Lan, Ấn Độ, Nhật Bản được công nhận tương đương và dễ dàng vào thị trường Mỹ, trong khi hải sản Việt nguy cơ mất thị phần.
Nghiêm trọng hơn, ngành phụ thuộc 75-80% nguyên liệu cá ngừ nhập khẩu, nay nguồn cung này cũng bị siết, khiến doanh nghiệp vừa khó bán hàng tự đánh bắt vừa thiếu nguyên liệu hợp lệ để sản xuất. Cú sốc này không chỉ đe dọa 500 triệu USD kim ngạch xuất khẩu mà còn tác động sinh kế hàng trăm nghìn ngư dân, công nhân và vị thế hải sản Việt trên thị trường quốc tế, theo VASEP.
