Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo bắt đầu loạt cuộc tấn công nhằm khiến Iran phải “trả giá đắt”.
Trong thông báo đăng trên mạng xã hội X, CENTCOM cho biết: “Hành động gây hấn của Iran là vô cớ, nguy hiểm và vi phạm rõ ràng thỏa thuận ngừng bắn”.
Truyền thông Iran đưa tin nhiều vụ nổ xảy ra rạng sáng 8/7 (giờ địa phương) tại thành phố cảng Sirik, đảo Qeshm và Bandar Abbas ở miền Nam nước này. Theo các nguồn tin, các cuộc không kích đánh trúng một cầu cảng thương mại ở Sirik cùng các bến tàu cá tại Sirik và Bandar Abbas.
Eo biển Hormuz. (Ảnh: Reuters)
Một quan chức Mỹ nói với Reuters rằng các mục tiêu bị tấn công gồm hệ thống phòng không, hệ thống giám sát ven biển, tên lửa đất đối không, tên lửa hành trình chống hạm và các địa điểm phóng máy bay không người lái của Iran.
Đây là diễn biến mới nhất đe dọa thỏa thuận ngừng bắn mà Mỹ và Iran đạt được hồi tháng trước nhằm tạm dừng cuộc xung đột bùng phát từ tháng 2, sau các đợt không kích của Mỹ và Israel vào Iran.
Cùng ngày, Washington thu hồi một nhượng bộ quan trọng từng cho phép Iran bán dầu trên thị trường quốc tế.
Theo thỏa thuận tạm thời giữa hai nước, Bộ Tài chính Mỹ đã cấp giấy phép chung ngày 22/6 cho phép Iran xuất khẩu dầu thô cùng các sản phẩm hóa dầu đến ngày 21/8. Tuy nhiên, sau khi thu hồi giấy phép, Mỹ yêu cầu Iran hoàn tất các giao dịch còn lại trước ngày 17/7.
Ngay sau thông báo này, giá dầu thế giới tăng hơn 3%.
Một quan chức Mỹ cho biết các nhà đàm phán vẫn đang thiện chí tìm kiếm một thỏa thuận cuối cùng với Iran. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định việc Tehran kiểm soát eo biển Hormuz giúp nước này có lợi thế đáng kể trong đàm phán, đồng thời các vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền được xem là cách Iran gia tăng sức ép trong tiến trình thương lượng.
Bộ Ngoại giao Iran lên án việc Mỹ khôi phục các lệnh trừng phạt là hành động vi phạm khuôn khổ thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến sự và tuyên bố Washington sẽ phải chịu trách nhiệm về mọi hậu quả phát sinh.
Trong tuyên bố ngày 8/7, cơ quan này khẳng định Iran sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích và an ninh quốc gia.
Qatar cáo buộc Iran đứng sau các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại , trong đó có tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) cỡ lớn Al Rekayyat của Qatar. Theo giới chức Qatar, máy bay không người lái đánh trúng con tàu trong đêm, gây cháy tại phòng máy. Toàn bộ thủy thủ đoàn đều an toàn và đang được sơ tán.
Ngoài ra, một tàu chở dầu treo cờ Ả Rập Xê Út, được cho là siêu tàu Wedyan, cũng bị hư hại ngoài khơi Oman. Nguyên nhân vụ việc hiện chưa được xác định.
Bộ Ngoại giao Qatar cho biết đã triệu tập Phó Đại sứ Iran để trao công hàm phản đối sau vụ tấn công tàu chở LNG.
Đáp lại, Bộ Ngoại giao Iran cho rằng những cáo buộc của Qatar là “khó hiểu”, khẳng định Tehran vẫn thực hiện đầy đủ các cam kết nhưng lưu ý rằng các tàu thương mại có thể gặp rủi ro nếu đi theo các tuyến đường không được phối hợp với Iran.
Một quan chức Mỹ khác, giấu tên, cho biết những thông tin ban đầu cho thấy Iran đã nổ súng nhằm vào ba tàu thương mại.
Lệnh ngừng bắn hiện nay được thiết kế để tạo khoảng thời gian 60 ngày cho các cuộc đàm phán về một thỏa thuận hòa bình lâu dài. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán gián tiếp tại Qatar đã kết thúc tuần trước mà không đạt tiến triển đáng kể.
Ngày 6/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục gây sức ép khi tuyên bố: “Hoặc chúng ta sẽ đạt được một thỏa thuận, hoặc chúng tôi sẽ kết thúc mọi chuyện. Chúng tôi có thể phá hủy các cây cầu của họ chỉ trong một giờ và đánh sập hệ thống năng lượng của họ”.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi đáp lại rằng theo bản ghi nhớ về lệnh ngừng bắn tạm thời, các cuộc đàm phán về thỏa thuận cuối cùng sẽ không thể bắt đầu nếu các lời đe dọa vẫn tiếp diễn.
