Mỹ–Iran giằng co nghẹt thở: Bên nào hụt hơi trước?

Mỹ-Iran bên nào chịu đựng lâu hơn?

Khi các cuộc đàm phán hòa bình Mỹ-Iran bế tắc, câu hỏi mà mọi người đều đặt ra là, ai có thể chịu đựng được nỗi đau do xung đột này gây ra lâu nhất? Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy đó là Iran.

Theo CNN, Iran hiện đang đạt được mục tiêu trọng tâm là đẩy giá dầu lên cao, đồng thời gây áp lực buộc Tổng thống Mỹ Donald Trump phải nhượng bộ một số yêu cầu của nước này.

Về phần mình, Tổng thống Trump không thừa nhận bất kỳ bất lợi nào. “Tôi có thừa thời gian, nhưng Iran thì không – Thời gian đang trôi dần!”, ông viết trên mạng xã hội hôm 23/4. “Thời gian không đứng về phía họ!”.

Trong khi đó, các phương tiện truyền thông liên kết với nhà nước Iran đã công khai suy đoán về những mục tiêu mà Tehran có thể tấn công tiếp theo. Hãng thông tấn nhà nước Tasnim tuyên bố rằng “ít nhất bảy” tuyến cáp dữ liệu ngầm phục vụ các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư tập trung dọc theo một tuyến đường hẹp dưới đáy biển ở eo biển Hormuz.

Quân đội Iran cũng đang phát tín hiệu về khả năng leo thang xung đột thông thường nếu các yêu cầu của Tehran không được đáp ứng, đe dọa nhắm mục tiêu vào các quốc gia vùng Vịnh lân cận vốn vẫn đang khắc phục hậu quả từ đợt tấn công trước đó.

Các mục tiêu được liệt kê bao gồm nhà máy lọc dầu Ruwais ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Abqaiq ở Ả Rập Xê Út, nhà máy chế biến dầu thô lớn nhất thế giới.

Việc Iran công kích các đối thủ không phải là điều mới mẻ. Tuy nhiên, điều mới lạ là kịch bản trong đó Iran bất ngờ nổi lên như một bên dẫn đầu trong cuộc đối đầu đầy thách thức với cường quốc Mỹ.

Phần lớn hải quân Iran có thể đang "nằm" dưới đáy đại dương, như Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuyên bố. Nhưng những chiếc tàu chiến nhỏ của nước này với thủy thủ đoàn từ hai đến sáu người vẫn đang tấn công các tàu chở hàng và tàu chở dầu gần eo biển Hormuz mà dường như không bị trừng phạt.

Quân đội Mỹ sẽ dễ dàng tiêu diệt các hạm đội tàu cao tốc nhỏ của Iran theo thời gian, nhưng thời gian là thứ xa xỉ mà ông Trump không có. Và mặc dù Iran có thể đang sử dụng đội hình dự bị, nhưng hiện tại họ dường như đang có lợi thế sân nhà trước lực lượng quân sự hùng mạnh nhất thế giới.

Nghệ thuật xử lý vấn đề của Iran

Ông Trump, người thường coi trọng khả năng đe dọa kẻ thù bằng những tuyên bố cứng rắn, đang trở nên ít lên tiếng hơn về vấn đề Iran. Những bài đăng gây tranh cãi của ông tuần trước - tuyên bố rằng một thỏa thuận sắp đạt được và Iran sẽ giao nộp "bụi hạt nhân" và chấm dứt việc làm giàu uranium - đã phản tác dụng.

Iran đã đáp trả bằng một tuyên bố từ Mohammad Bagher Ghalibaf, người được cho là chủ tịch quốc hội đầy quyền lực rằng ông Trump đang "nói dối".

Sau đó, Iran đã không xuất hiện tại các cuộc đàm phán ở Islamabad, và căng thẳng ở eo biển lại leo thang. Quân đội Mỹ đã chặn bắt hơn 30 tàu kể từ khi bắt đầu phong tỏa các cảng của Iran và các tàu liên quan.

Iran, dường như vào những địa điểm và thời điểm do chính họ lựa chọn, đã bắn phá ít nhất năm tàu ​​thuyền xung quanh tuyến đường thương mại hàng hải đang tranh chấp.

Như Ghalibaf, trưởng đoàn đàm phán của Iran, đã nói trong tuần này, người Iran tin rằng họ đang nắm thế thượng phong. Ông đã tuyên bố trong các bài phát biểu gần đây rằng đối phương đã bị "đánh bại về mặt chiến lược".

Người Iran là bậc thầy trong việc chia nhỏ vấn đề thành từng phần nhỏ để đạt được điều mình muốn. Các nhà đàm phán của chính quyền cựu Tổng thống Barack Obama đã chứng kiến ​​điều này tận mắt, khi Iran dần dần giảm bớt sự phản kháng đối với một số yêu cầu của mình trong suốt nhiều năm đàm phán dẫn đến thỏa thuận hạt nhân năm 2015.

Tuần này, Iran lại sử dụng một số thủ đoạn ngoại giao tương tự như hồi năm 2015, khi tuyên bố họ không yêu cầu gia hạn lệnh ngừng bắn mà ông Trump công bố vào cuối ngày thứ Hai. Và họ đã kiên quyết từ chối đưa ra phản hồi chính thức kể từ đó.

Diễn biến của một số hoạt động ngoại giao ở Islamabad cho thấy điều ngược lại. Nhưng nếu họ có đưa ra yêu cầu nào đó, thì đó không bao giờ là một động thái công khai rõ ràng. Thay vào đó, nó được giấu kín trong hàm ý của các tuyên bố từ nhà đàm phán chính của họ, ông Ghalibaf, như tuyên bố này trên X: “Chúng tôi không chấp nhận đàm phán dưới bóng đe dọa”, được đăng tải khi ông Trump từ chối gia hạn lệnh ngừng bắn và Phó Tổng thống JD Vance đang chuẩn bị cho vòng đàm phán tiếp theo.

Iran hẳn đã hiểu rõ rằng việc hết hạn lệnh ngừng bắn sẽ được sử dụng như một áp lực để có thể buộc họ nhượng bộ tại bàn đàm phán.

Việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ là mục tiêu tiếp theo mà họ đang nhắm tới, điều mà ông Trump công khai và kiên quyết từ chối thực hiện.