Năm 2024, tỷ phú Elon Musk đệ đơn kiện cáo buộc công ty cũ OpenAI, CEO Sam Altman, Chủ tịch Greg Brockman và tập đoàn Microsoft - nhà đầu tư ban đầu vào OpenAI - phản bội sứ mệnh phi lợi nhuận.
Phiên xét xử, diễn ra tại tòa án liên bang California từ 28/4 và dự kiến kéo dài vài tuần tùy tiến độ tranh tụng, đánh dấu lần đầu Musk và Altman đối đầu tại tòa. Bồi thẩm đoàn 9 người sẽ cố vấn cho thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers về việc có chấp thuận các đề xuất của Musk hay không, bao gồm đưa OpenAI quay lại mô hình phi lợi nhuận, bãi nhiệm Altman và Brockman, đền bù 130 tỷ USD và nộp số tiền này vào quỹ phi lợi nhuận của OpenAI. Đây được xem là một trong những tranh chấp pháp lý quan trọng nhất của ngành AI, không chỉ xoay quanh quyền kiểm soát OpenAI mà còn đặt ra câu hỏi về sự cân bằng giữa lợi nhuận, trách nhiệm xã hội và an toàn trong phát triển trí tuệ nhân tạo.
Tỷ phú Elon Musk tại sự kiện của CPAC ở thủ đô Washington, Mỹ ngày 20/2. Ảnh: AFP
Reuters đã tổng hợp những phát biểu của Elon Musk, CEO Tesla và SpaceX, khi ra làm chứng khoảng 7 tiếng tại tòa trong ba ngày 28-30/4.
OpenAI là một "tổ chức từ thiện"
Dù "từ thiện" không xuất hiện trong thông báo thành lập OpenAI vào cuối 2015, Musk liên tục dùng từ này để mô tả về công ty. Ông nói Altman và Brockman đã nuốt lời hứa giữ vững mô hình phi lợi nhuận.
"OpenAI được định sẵn là tổ chức từ thiện không mang lại lợi ích cho bất kỳ cá nhân nào. Nếu muốn, tôi đã có thể khởi đầu nó như một công ty tìm kiếm lợi nhuận", tỷ phú nhấn mạnh.
OpenAI đã không tồn tại nếu thiếu Musk
CEO Tesla khẳng định ông đóng vai trò sống còn trong việc hình thành công ty, từ ý tưởng, tên gọi, nguồn lực đến vốn ban đầu. Ông cho biết đã trực tiếp thuyết phục nhà khoa học Ilya Sutskever rời Google để gia nhập OpenAI, bất chấp nỗ lực giữ chân của hai nhà đồng sáng lập Google Larry Page và Sergei Brin.
Ông cũng cho rằng OpenAI có được sức mạnh tính toán như hiện nay là nhờ mối quan hệ cá nhân giữa ông với CEO Microsoft Satya Nadella và CEO Nvidia Jensen Huang. "Người duy nhất có thể gọi và khiến Nadella nhấc máy chính là tôi", ông nói.
Lý do công ty ra đời
Musk cho biết lý do lớn nhất thúc đẩy sự ra đời của OpenAI chính là sự thờ ơ của Larry Page đối với sự sinh tồn của nhân loại trước AI. Khi CEO Tesla bày tỏ lo ngại về nguy cơ AI có thể tiêu diệt loài người, Page gọi ông là "kẻ phân biệt giống loài" vì quan tâm đến con người hơn máy móc.
"Đối trọng của Google là gì? Đó phải là một tổ chức phi lợi nhuận nguồn mở", tỷ phú giải thích ý tưởng khai sinh OpenAI.
"Cảm giác như một khoản hối lộ"
Musk cho biết ông đã nhắn tin hỏi Altman cuối 2022 về khoản đầu tư 10 tỷ USD của Microsoft vào OpenAI, điều mà ông coi là hành động "treo đầu dê bán thịt chó".
"Tôi đồng ý việc này mang lại cảm giác tồi tệ", Altman trả lời, sau đó trao cho Musk cơ hội mua cổ phần của OpenAI. "Thành thật mà nói cảm giác giống như một khoản hối lộ", tỷ phú Mỹ nhận xét.
Musk nói về công ty xAI
Khi bị luật sư phía OpenAI chất vấn tại sao công ty xAI của Musk hoạt động vì lợi nhuận trong khi lại muốn OpenAI vận hành như tổ chức từ thiện, Musk đáp: "Các công ty vì lợi nhuận cũng có thể mang lại lợi ích cho xã hội".
Với câu hỏi vì sao xAI lại sử dụng OpenAI để huấn luyện mô hình của mình nếu coi đó là mối nguy hiểm, Musk trả lời: "Việc sử dụng các AI khác để xác thực AI của bạn là một thực hành tiêu chuẩn".
Cảnh báo về rủi ro diệt vong
Tại phiên tòa, Musk cũng trả lời câu hỏi liên quan đến các phát biểu trước đây của ông về việc "xây dựng đội quân robot"."Không, chúng tôi không sản xuất vũ khí", ông nói, đồng thời khẳng định không kịch bản kiểu Terminator, bộ phim nổi tiếng của Hollywood, sẽ xuất hiện.
Không chỉ một lần, tỷ phú nhắc đến nguy cơ AI trở thành "kẻ hủy diệt", khiến thẩm phán Rogers ngắt lời và yêu cầu ông không đề cập đến viễn cảnh "tuyệt chủng" trong vụ kiện. Bà cũng đưa ra phản bác đầy mỉa mai đối với luật sư của Musk:"Thật trớ trêu khi thân chủ của ông, bất chấp rủi ro như vậy, lại đang tạo ra một công ty hoạt động trong chính lĩnh vực đó", thêm rằng nhiều người có lẽ "không muốn đặt tương lai nhân loại vào tay Musk".
Nghịch lý của kỷ nguyên AI
Phiên tòa được đánh giá đã phơi bày mâu thuẫn lớn đang tồn tại trong ngành công nghệ: những người dẫn đầu đang tạo ra AI nhanh hơn, thông minh hơn lại chính là những người lo ngại nhất về việc cuộc đua sẽ dẫn đến đâu.
Trong khi AI len lỏi vào đời sống hàng ngày thông qua công cụ như ChatGPT, những công ty tạo ra chúng vẫn chưa đạt được sự đồng thuận về mức độ nguy hiểm thực sự mà công nghệ này có thể gây ra. Một bên coi đây là công cụ thúc đẩy sáng tạo và năng suất, bên còn lại liên tục cảnh báo về rủi ro tồn vong khó xác định và khó kiểm soát.
Vụ kiện dự kiến tiếp tục kéo dài trong vài tuần tới và cấu trúc tương lai của lĩnh vực AI đang được đặt lên bàn cân.
tổng hợp
