Muôn kiểu ly hôn: Cuộc chiến giành quyền nuôi con sau mỗi phiên tòa

Thực tế, có những vụ tranh chấp kéo dài nhiều năm, thậm chí sau khi ly hôn đã lâu, một bên vẫn tiếp tục khởi kiện yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Chấm dứt quan hệ vợ chồng chưa phải là dấu chấm hết của mọi tranh chấp. Với nhiều gia đình, sau bản án ly hôn là cuộc chiến mới để giành quyền trực tiếp nuôi con, nơi chính những đứa trẻ trở thành tâm điểm của những mâu thuẫn kéo dài.

Sau bản án ly hôn là cuộc chiến chưa có hồi kết

Ở kỳ một của loạt bài Muôn kiểu ly hôn, những nguyên nhân tưởng chừng "khó tin" cho thấy mỗi cuộc hôn nhân tan vỡ đều là kết quả của quá trình mâu thuẫn kéo dài. Nhưng không phải cuộc ly hôn nào cũng khép lại khi bản án có hiệu lực. Với nhiều cặp vợ chồng, cuộc đối đầu chỉ thực sự bắt đầu sau đó khi cả hai cùng muốn giành quyền trực tiếp nuôi con.

Không giống tài sản có thể phân chia bằng giá trị, quyền nuôi con không thể cân đo bằng tiền bạc. Mỗi người đều tin mình có thể mang đến cho con môi trường sống và tương lai tốt hơn. Chính vì vậy, nhiều vụ tranh chấp kéo dài nhiều năm, thậm chí sau khi ly hôn đã lâu, một bên vẫn tiếp tục khởi kiện yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con.

ẢNH: MINH HỌA

Năm năm sau ngày ly hôn, ông Quân một lần nữa trở lại tòa án. Điều ông muốn giành lại không phải tài sản mà là quyền trực tiếp nuôi một trong hai người con.

Theo ông Quân, sau khi ly hôn năm 2013, cả hai con đều được giao cho bà Hiền chăm sóc. Tuy nhiên, khi bà Hiền lập gia đình mới và sinh thêm con, việc thăm nom của ông gặp nhiều khó khăn, các con cũng dần xa cách cha. Vì vậy, ông đề nghị TAND quận 7 (nay là TAND Khu vực 6 TP.HCM) thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Tại phiên sơ thẩm tháng 7.2016, HĐXX chấp nhận một phần yêu cầu của ông Quân, giao người con thứ hai cho ông trực tiếp nuôi dưỡng với nhận định ông Quân đã lớn tuổi, sống một mình và việc con cái chăm sóc cha cũng phù hợp với đạo lý truyền thống.

Không đồng ý, bà Hiền kháng cáo; Viện KSND cùng cấp cũng kháng nghị vì cho rằng bản án sơ thẩm chưa bảo đảm căn cứ pháp luật và quyền lợi của trẻ.

Tại phiên phúc thẩm năm 2017, HĐXX nhận định việc chia tách hai anh em để mỗi người nuôi một con không bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ và chưa phù hợp quy định của luật Hôn nhân và gia đình. Tòa chấp nhận kháng cáo của bà Hiền, giao cả hai con cho bà trực tiếp nuôi dưỡng và ghi nhận việc bà không yêu cầu ông Quân cấp dưỡng.

Khi quyền nuôi con được quyết định bằng lợi ích của trẻ

Nếu vụ việc của ông Quân và bà Hiền xuất phát từ sự thay đổi hoàn cảnh sau ly hôn thì một vụ tranh chấp khác tại TP.HCM lại đặt ra câu hỏi: điều gì mới thực sự quyết định quyền nuôi con?

Sau khi ly hôn năm 2020, ông Quốc và bà Yến mỗi người trực tiếp nuôi một con. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian, bà Yến khởi kiện ra TAND quận 1 cũ (nay là TAND Khu vực 1, TP.HCM), yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con trai.

ẢNH MINH HỌA: DƯƠNG TRANG

Theo bà Yến, trong thời gian sống với cha, con trai thường xuyên được giao cho người giúp việc và người vợ cũ của ông Quốc chăm sóc. Trên cơ thể cháu nhiều lần xuất hiện vết bầm tím; khi được hỏi, cháu cho biết từng bị đánh. Bà cũng cho rằng ông Quốc nhiều lần hạn chế quyền thăm nom của mình.

Ở chiều ngược lại, ông Quốc cho rằng bản thân có điều kiện kinh tế tốt, đủ khả năng bảo đảm cuộc sống cho các con trong khi bà Yến bị bệnh tâm thần, rối loạn âu lo mức nặng, không có tài sản cố định nên đề nghị tòa giao cả hai trẻ cho mình nuôi dưỡng.

Tuy nhiên, đại diện Viện KSND nhận định ông Quốc không cung cấp được chứng cứ chứng minh những nội dung mình đưa ra đối với bà Yến. Hồ sơ vụ án cũng thể hiện ông thường xuyên giao việc chăm sóc con cho người khác.

Sau khi xem xét toàn diện, HĐXX xác định cả hai đều có điều kiện kinh tế nhưng bà Yến có nhiều thời gian trực tiếp chăm sóc con hơn. Việc để hai anh em được sống cùng nhau cũng phù hợp với sự phát triển tâm lý của trẻ. Từ đó, tòa chấp nhận yêu cầu của bà Yến, giao cả hai con cho bà trực tiếp nuôi dưỡng.

Không đồng ý với phán quyết của tòa cấp sơ thẩm, ông Quốc kháng cáo. Xử phúc thẩm, TAND TP.HCM bác đơn kháng cáo của ông Quốc, tòa cho rằng bản án sơ thẩm đã giải quyết vụ án khách quan, đúng quy định pháp luật nên không có cơ sở chấp nhận.

Không phải ai có điều kiện kinh tế hơn cũng được nuôi con

Theo luật sư Huỳnh Trọng Nghĩa, Đoàn luật sư TP.HCM, với luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, tòa án luôn ưu tiên lợi ích mọi mặt của trẻ, từ điều kiện vật chất, thời gian chăm sóc, môi trường sống, khả năng giáo dục đến sự gắn bó tình cảm với cha, mẹ. Đối với trẻ từ đủ 7 tuổi, nguyện vọng của các em cũng là căn cứ quan trọng để tòa xem xét.

ẢNH: DƯƠNG TRANG

Thực tiễn xét xử cho thấy, việc thay đổi người trực tiếp nuôi con chỉ được chấp nhận khi có căn cứ xác định người đang nuôi không còn đủ điều kiện chăm sóc hoặc việc thay đổi là cần thiết để bảo đảm quyền lợi tốt nhất cho trẻ. 

"Quyền nuôi con vì thế không phải là "phần thắng" của cha hoặc mẹ mà là giải pháp nhằm bảo vệ sự phát triển toàn diện của trẻ", luật sư Nghĩa nói.

Song, cũng theo luật sư, điều đáng tiếc là trong nhiều vụ việc, chính những đứa trẻ lại trở thành nạn nhân của cuộc đối đầu giữa người lớn. Việc cản trở quyền thăm nom, nói xấu người còn lại hay tạo áp lực buộc con lựa chọn sống với mình đều có thể để lại những tổn thương lâu dài.

Một bản án ly hôn có thể chấm dứt quan hệ vợ chồng, nhưng trách nhiệm làm cha, làm mẹ thì không. Dù con sống với ai, điều các em cần nhất vẫn là sự yêu thương, tôn trọng và đồng hành của cả cha lẫn mẹ. Bởi trong những cuộc tranh chấp quyền nuôi con, người cần được bảo vệ nhiều nhất không phải cha hay mẹ, mà chính là những đứa trẻ.

//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; } // Lấy phần tử giữa bài để chèn widget: ưu tiên figure, sau đó p không nằm trong figure function tnDetailFindMidElement(rootSelector) { var root = document.querySelector(rootSelector); if (!root) return null; var figures = Array.from(root.querySelectorAll('figure')); var paragraphs = Array.from(root.querySelectorAll('p')).filter(function (p) { return !p.closest('figure'); }); var elements = figures.concat(paragraphs); return elements.length ? elements[Math.floor(elements.length / 2)] : null; } if (window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden)) { if (!laNuocNgoai) { (function (w, q) { w[q] = w[q] || []; w[q].push(["_mgc.load"]); })(window, "_mgq"); } } (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; // chỉ chạy khi laNuocNgoai true var target = tnDetailFindMidElement('div.detail-cmain'); if (!target || !target.parentNode) return; var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = 'taboola-mid-article-widget'; target.parentNode.insertBefore(newDiv, target.nextSibling); window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); })();