Trong nhiều năm qua, CPU (đơn vị xử lý trung tâm) vốn được coi là ‘người thừa’ trong ánh hào quang rực rỡ của GPU khi cơn sốt AI bùng nổ. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các đại lý trí tuệ nhân tạo tự trị (Agentic AI) đang đảo ngược hoàn toàn thế cờ, biến những bản thiết kế 30 năm tuổi của Arm trở thành món hàng xa xỉ mà cả Meta lẫn OpenAI đều khao khát.
Từ ‘vai phụ mờ nhạt’ đến tâm điểm của hệ thống AI
Tại một khu nhà trưng bày ven biển vừa được tân trang lại, Tổng giám đốc Rene Haas của Arm Holdings đã bước lên sân khấu để thực hiện một sứ mệnh tưởng chừng như ngược dòng: ra mắt một thiết kế mới cho dòng chip mà công ty đã chuyên môn hóa suốt hơn ba thập kỷ.
Ông Haas dõng dạc tuyên bố trước đám đông rằng trong khi mọi người từng nghĩ CPU đã chết, thì thực tế sự phát triển thần tốc của AI đang chứng minh điều ngược lại. Chúng ta cần nhiều CPU hơn bao giờ hết, thậm chí là rất nhiều.
Trong lịch sử ngắn ngủi nhưng đầy biến động của điện toán AI, GPU (đơn vị xử lý đồ họa) của Nvidia luôn chiếm trọn sự chú ý nhờ khả năng tăng tốc mạnh mẽ cho việc huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn.
CPU lúc bấy giờ chỉ đóng vai trò hỗ trợ điều phối, bị coi là một phần phụ lục trong các trung tâm dữ liệu khổng lồ. Thế nhưng, khi công nghệ tiến hóa từ việc chỉ trả lời câu hỏi sang việc thực thi nhiệm vụ một cách tự động, hay còn gọi là Agentic AI thì cấu trúc tính toán bắt đầu có sự tái cân bằng.
Tổng giám đốc Rene Haas của Arm Holdings
Ông Jeroen Kusters, chuyên gia bán dẫn hàng đầu tại Deloitte, nhận định rằng cuộc cách mạng trước đây tập trung chủ yếu vào phía GPU, nhưng giờ đây nó lan tỏa ra toàn bộ hệ thống. CPU luôn là một phần của cấu trúc AI, nhưng hiện tại nhu cầu dành cho chúng đang tăng vọt ở mức độ chưa từng thấy.
Minh chứng rõ nhất cho xu hướng này chính là việc Nvidia, gã khổng lồ vốn nổi danh nhờ GPU, vừa thông báo sẽ cung cấp một hệ thống máy chủ mới chỉ bao gồm các CPU Vera mà không cần đến bất kỳ card đồ họa nào đi kèm.
Ngay cả Meta Platforms cũng vừa đặt một đơn hàng khổng lồ cho các dòng CPU của Nvidia, đánh dấu lần triển khai trung tâm dữ liệu chỉ dùng CPU quan trọng đầu tiên của hãng nhằm tối ưu hóa các đại lý AI trong việc nhắm mục tiêu quảng cáo và xử lý tác vụ phức tạp.
Quay trở lại câu chuyện, bước đi mới nhất của Arm không chỉ là giới thiệu một sản phẩm, mà là một sự chuyển mình về mô hình kinh doanh.
Sau nhiều thập kỷ kiếm tiền bằng cách cấp phép kiến trúc cho các bên thứ ba như Qualcomm hay Nvidia, Arm hiện đang đối đầu trực tiếp với các khách hàng cũ bằng cách tự thiết kế và bán chip hoàn chỉnh. Mẫu chip mới được mệnh danh là ‘CPU dành cho Agentic AI hiệu quả nhất thế giới’ với khả năng tiết kiệm năng lượng gấp đôi so với các đối thủ cạnh tranh.
Sự tự tin này không phải không có cơ sở. Ông Rene Haas dự báo doanh thu hàng năm của Arm có thể tăng gấp 5 lần, đạt khoảng 25 tỷ USD trong vòng 5 năm tới. Con số này cao hơn khoảng một phần ba so với những gì các nhà phân tích tại FactSet từng dự đoán trước đó. Phản ứng từ thị trường là cực kỳ tích cực khi giá cổ phiếu của công ty đã nhảy vọt hơn 16% ngay sau thông báo.
Sự tăng trưởng thần tốc này phản ánh cách mà các công cụ lập trình như Claude Code hay Codex của OpenAI đang đẩy nhu cầu về các đại lý AI vào trạng thái quá tải. Khi các đại lý này có khả năng hoạt động tự chủ, chúng cần môi trường tính toán riêng biệt với một số lượng CPU nhất định để vận hành.
Ông Thomas Sohmers, Giám đốc kỹ thuật của startup chip Positron AI, giải thích rằng nếu người dùng chạy nhiều ứng dụng như OpenClaw cả ngày, nhu cầu về CPU chuyên dụng sẽ trở nên cực kỳ lớn, một loại nhu cầu tính toán hoàn toàn mới mà vài tháng trước chưa hề tồn tại.
Đồng tiền mới thời AI
Theo phân tích của ông Rene Haas, trong khi một con người chỉ có thể tạo ra khoảng 100 mã token (đơn vị dữ liệu) trong một hoặc hai phút, thì một đại lý AI có thể làm nhanh gấp 15 lần con số đó. Toàn bộ khối lượng công việc khổng lồ này đều đè nặng lên vai của CPU. Hãng Arm kỳ vọng tổng thị trường cho CPU trung tâm dữ liệu sẽ chạm mốc 100 tỷ USD mỗi năm trong nửa thập kỷ tới.
Tại sự kiện của Arm, các khách hàng lớn như Meta và OpenAI đều đồng tình rằng sự bùng nổ của AI tự trị đã gây ra một cơn khát sức mạnh tính toán ở quy mô thiên văn.
Ông Santosh Janardhan, người đứng đầu cơ sở hạ tầng của Meta, chia sẻ mục tiêu mang ‘siêu trí tuệ cá nhân’ đến cho hàng tỷ người là một nhiệm vụ khổng lồ, đòi hỏi lượng điện năng và phần cứng khủng khiếp. Nhưng quan trọng nhất, nó cần silicon, thật nhiều silicon, và chưa có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy sự chậm lại.
Đồng quan điểm, ông Kevin Weil, Phó chủ tịch khoa học của OpenAI, nhấn mạnh rằng việc vận hành AI giờ đây là câu chuyện về hiệu suất toàn hệ thống chứ không chỉ dựa vào một hoặc hai bộ xử lý đơn lẻ.
Dù GPU luôn được ưu tiên nhắc tên ở mọi nơi, nhưng thực tế CPU đang đóng một vai trò quan trọng không thể thay thế. Trong thế giới công nghệ hiện nay, ‘tôi cần thêm năng lượng tính toán’ chính là câu cửa miệng và là loại tiền tệ có giá trị nhất, khi mà nhu cầu từ khách hàng đang vượt xa khả năng đáp ứng của toàn ngành công nghiệp.
Bài toán hiện nay không còn là chọn GPU hay CPU, mà là làm thế nào để kết hợp chúng hiệu quả nhất trong một hệ sinh thái đang tiến hóa từng ngày. Với việc các đơn hàng đầu tiên được sản xuất bởi TSMC sẽ sớm xuất xưởng trong vài tháng tới, Arm đang đứng trước cơ hội vàng để định nghĩa lại vị thế của mình trong bản đồ công nghệ toàn cầu.
*Nguồn: Fortune, WSJ
