“Một người nên bắt đầu tiết kiệm từ mức lương nào?”

Không phải mức lương, mà là thói quen tài chính

“Mức lương bao nhiêu thì nên bắt đầu tiết kiệm?” là một câu hỏi khá phổ biến với những người mới đi làm. Không ít người đặt ra một ngưỡng khá cụ thể: 15 triệu, 20 triệu, thậm chí 30 triệu/tháng. Lý do rất dễ hiểu: khi thu nhập còn thấp, phần lớn tiền đã đi vào những khoản cơ bản như tiền nhà, ăn uống, đi lại và một vài chi phí sinh hoạt khác. Vì vậy, nhiều người cho rằng tiết kiệm là chuyện của “sau này”, khi thu nhập cao hơn và dư dả hơn.

Nhưng thực tế cho thấy một điều khá thú vị: khi thu nhập tăng lên, chi tiêu cũng thường tăng theo. Đây là hiện tượng khá phổ biến trong tài chính cá nhân, thường được gọi là “lifestyle inflation” - mức sống tăng lên cùng với mức thu nhập. Khi lương cao hơn, chúng ta dễ chuyển sang ở nơi tiện nghi hơn, ăn uống thoải mái hơn, đi chơi nhiều hơn hoặc mua sắm ít phải cân nhắc hơn. Những thay đổi này không sai, nhưng chúng khiến việc “đợi đến khi lương cao rồi mới tiết kiệm” trở thành một vòng lặp kéo dài. Không ít người sau vài năm đi làm nhận ra rằng dù thu nhập đã tăng khá nhiều so với lúc mới ra trường, số tiền còn lại cuối tháng vẫn không đáng kể.

Vì sao nên bắt đầu tiết kiệm càng sớm càng tốt?

Đó là lý do nhiều người làm trong lĩnh vực tài chính cá nhân thường đưa ra một quan điểm khá đơn giản: tiết kiệm không nên bắt đầu từ một mức lương cụ thể, mà nên bắt đầu ngay khi có thu nhập ổn định. Khi đó, số tiền có thể chưa nhiều, thậm chí chỉ là một khoản nhỏ mỗi tháng, nhưng điều quan trọng nhất là hình thành được thói quen giữ lại một phần thu nhập của mình.

Trên thực tế, thói quen này có ý nghĩa lớn hơn con số cụ thể. Nếu ngay từ những năm đầu đi làm bạn đã quen với việc trích ra một phần thu nhập để tiết kiệm, việc quản lý tiền sau này sẽ dễ dàng hơn nhiều. Khi thu nhập tăng lên, bạn chỉ cần tăng tỷ lệ hoặc số tiền tiết kiệm, thay vì phải thay đổi toàn bộ thói quen chi tiêu đã hình thành trước đó. Ngược lại, nếu trong nhiều năm bạn quen với việc tiêu hết số tiền mình kiếm được, việc bắt đầu tiết kiệm sau này thường khó hơn vì nó đòi hỏi phải cắt giảm những khoản chi đã trở thành thói quen.

Lời khuyên: bắt đầu từ khoản nhỏ nhưng đều đặn

Một lời khuyên phổ biến là không cần đặt mục tiêu quá lớn ngay từ đầu. Với nhiều người mới đi làm, việc để dành khoảng 5-10% thu nhập mỗi tháng đã là một khởi đầu hợp lý. Con số này có thể nhỏ, nhưng nó giúp tạo ra một “khoảng đệm” tài chính và quan trọng hơn là tạo ra một hệ thống quản lý tiền rõ ràng. Sau một thời gian, khi thu nhập tăng lên hoặc khi đã quen với việc kiểm soát chi tiêu, tỷ lệ tiết kiệm có thể nâng dần lên 15-20% nếu điều kiện cho phép.

Bên cạnh đó, một nguyên tắc khá hữu ích là tiết kiệm trước, chi tiêu sau. Thay vì chờ đến cuối tháng xem còn dư bao nhiêu mới để dành, nhiều người chọn cách tách riêng khoản tiết kiệm ngay khi nhận lương, sau đó mới phân bổ phần còn lại cho các khoản chi tiêu. Cách làm này giúp việc tiết kiệm trở thành một phần cố định trong kế hoạch tài chính, thay vì một khoản “nếu còn dư”.

Vì vậy, nếu quay lại câu hỏi ban đầu - một người nên bắt đầu tiết kiệm từ mức lương nào thì câu trả lời thực tế có lẽ không phải là một con số cụ thể. Với nhiều người, mức lương phù hợp để bắt đầu tiết kiệm chính là mức lương đầu tiên mà bạn nhận được. Không phải vì số tiền khi đó lớn, mà vì đó là thời điểm tốt nhất để xây dựng thói quen tài chính - thứ thường có giá trị lâu dài hơn rất nhiều so với chính khoản tiền tiết kiệm ban đầu.