Chỉ sau chưa đầy một tháng lên sàn, ChangXin Memory Technologies (CXMT) – nhà sản xuất chip nhớ DRAM của Trung Quốc – đã tạo nên một cú bứt phá chưa từng có trên thị trường chứng khoán nước này.
Từ một cái tên khá xa lạ với giới đầu tư quốc tế, CXMT vươn lên vị trí số 1 về vốn hóa, vượt qua những cái tên khổng lồ như Tencent, China Construction Bank hay Alibaba. Đằng sau cú tăng tốc này không chỉ là câu chuyện của một cổ phiếu, mà còn phản ánh tham vọng tự chủ công nghệ của Trung Quốc trong kỷ nguyên AI.
Theo dữ liệu từ Companiesmarketcap, CXMT hiện có vốn hóa khoảng 650 tỷ USD, bỏ xa Tencent ở vị trí thứ hai với 510 tỷ USD. Khoảng cách cho thấy quy mô của cú bứt phá mà doanh nghiệp sản xuất chip nhớ này tạo ra. Đáng chú ý, ngay phía sau Tencent là hàng loạt "gã khổng lồ" truyền thống của nền kinh tế Trung Quốc như China Construction Bank, Agricultural Bank of China, ICBC và Alibaba.
Điều đặc biệt là CXMT không phải một tập đoàn công nghệ internet đã tồn tại hàng chục năm. Doanh nghiệp được thành lập tại Hợp Phì, tỉnh An Huy, vào năm 2016, tập trung vào sản xuất DRAM – bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên động, loại chip được sử dụng rộng rãi trong smartphone, máy tính cá nhân, máy chủ và các hệ thống điện toán.
Nếu Tencent đại diện cho kỷ nguyên internet của Trung Quốc, CXMT đang trở thành biểu tượng cho kỷ nguyên bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.
Cú IPO lịch sử đưa m ỏ vàng ra ánh sáng
Bước ngoặt lớn nhất đến vào cuối tháng 7/2026, khi CXMT chính thức niêm yết trên sàn STAR Market tại Thượng Hải. Trong phiên giao dịch đầu tiên, cổ phiếu CXMT tăng tới 466%, đóng cửa ở mức 49 nhân dân tệ/cổ phiếu. Vốn hóa thị trường ngay lập tức vượt 3,2 nghìn tỷ nhân dân tệ, đưa CXMT trở thành doanh nghiệp có giá trị lớn nhất trên thị trường A-share.
Đây cũng là một trong những màn chào sàn đáng chú ý nhất lịch sử chứng khoán Trung Quốc. Giá trị giao dịch cổ phiếu CXMT trong ngày đầu tiên vượt 140 tỷ nhân dân tệ – lần đầu tiên một cổ phiếu A-share có thanh khoản trong một phiên vượt mốc 100 tỷ nhân dân tệ.
Nhưng câu chuyện không dừng lại ở phiên IPO. Cổ phiếu tiếp tục tăng mạnh sau khi lên sàn, đưa vốn hóa CXMT vượt Tencent và nhanh chóng tiến vào nhóm những doanh nghiệp bán dẫn có giá trị lớn nhất thế giới. Đến giữa tháng 8, CXMT đã có thời điểm vượt mốc 4.000 tỷ nhân dân tệ vốn hóa.
Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất khiến nhà đầu tư sẵn sàng trả mức định giá khổng lồ cho CXMT là sự bùng nổ nhu cầu bộ nhớ trong thời đại AI. Các trung tâm dữ liệu phục vụ AI cần lượng lớn chip nhớ để xử lý và lưu trữ dữ liệu.
Trong khi đó, các nhà sản xuất DRAM lớn trên thế giới như Samsung Electronics, SK hynix và Micron đang phải phân bổ ngày càng nhiều năng lực sản xuất cho các loại bộ nhớ cao cấp phục vụ AI, đặc biệt là HBM. Điều này tạo ra khoảng trống đáng kể ở phân khúc DRAM truyền thống và mở ra cơ hội cho CXMT.
Theo Counterpoint Research, thị phần DRAM toàn cầu của CXMT đã tăng lên khoảng 8% trong quý 1/2026, từ khoảng 3% một năm trước. CXMT hiện đứng thứ tư thế giới, sau Samsung, SK hynix và Micron. Quy mô này đặc biệt đáng chú ý bởi chỉ một thập kỷ trước, thị trường DRAM gần như nằm trong tay ba tập đoàn lớn của Hàn Quốc và Mỹ.
Đáng nói hơn, CXMT không chỉ sản xuất DRAM thông thường. Công ty đang mở rộng sang các dòng bộ nhớ di động như LPDDR4X và LPDDR5X, đồng thời đầu tư vào các thế hệ công nghệ tiên tiến hơn. TrendForce đánh giá mobile DRAM là sản phẩm cốt lõi của CXMT và cho rằng chính sự thiếu hụt LPDDR4X trên thị trường đã tạo điều kiện để doanh nghiệp Trung Quốc nhanh chóng mở rộng thị phần.
Từ công ty bán dẫn thành "tài sản chiến lược"
Có một yếu tố khác khiến câu chuyện CXMT khác biệt so với nhiều doanh nghiệp công nghệ thông thường: đây là một mắt xích quan trọng trong chiến lược tự chủ bán dẫn của Trung Quốc.
Trong nhiều năm, Trung Quốc phải phụ thuộc lớn vào các nhà sản xuất chip nhớ nước ngoài. Việc CXMT có thể từng bước xây dựng năng lực sản xuất DRAM trong nước mang ý nghĩa lớn đối với ngành điện tử và công nghiệp AI của quốc gia này.
CXMT nhận được sự hậu thuẫn đáng kể từ các quỹ và nhà đầu tư Trung Quốc. Các ngân hàng quốc doanh lớn như China Construction Bank, ICBC, Agricultural Bank of China và Bank of China đều có liên quan đến việc nắm giữ cổ phần CXMT thông qua các công ty đầu tư vốn của mình.
Nguồn vốn khổng lồ thu được từ IPO sẽ tiếp tục được sử dụng cho mở rộng công suất, nghiên cứu phát triển và nâng cấp công nghệ. Reuters cho biết CXMT đang cân nhắc xây dựng thêm một nhà máy sản xuất chip nhớ tại Bắc Kinh, cho thấy tham vọng mở rộng năng lực sản xuất vẫn đang tiếp diễn.
Tuy nhiên, khoảng cách công nghệ với 3 ông lớn Samsung, SK hynix và Micron vẫn còn đáng kể, đặc biệt ở các dòng bộ nhớ cao cấp phục vụ AI. CXMT cũng phải đối mặt với những hạn chế trong việc tiếp cận một số thiết bị sản xuất bán dẫn tiên tiến do các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ. Bên cạnh đó, ngành DRAM vốn có tính chu kỳ rất cao. Khi nguồn cung tăng mạnh, giá chip nhớ có thể giảm nhanh và tác động trực tiếp đến lợi nhuận nhà sản xuất.
Dù vậy, thị trường chứng khoán đang đặt cược vào một kịch bản khác: CXMT sẽ không còn chỉ là nhà sản xuất DRAM của Trung Quốc mà trở thành một trong những trung tâm quyền lực mới của ngành bộ nhớ toàn cầu. Sự trỗi dậy củaCXMT cho thấy một sự dịch chuyển từ internet sang bán dẫn, từ phần mềm sang phần cứng và từ nền kinh tế số truyền thống sang hạ tầng AI.
Nếu xu hướng này tiếp tục, câu chuyện CXMT có thể mới chỉ bắt đầu – và vị trí số 1 về vốn hóa của doanh nghiệp sản xuất RAM này có thể là dấu hiệu cho thấy bán dẫn đang trở thành ngành công nghệ chiến lược nhất trên thị trường chứng khoán Trung Quốc.
