Chỉ vỏn vẹn bảy tháng sau khi hoàn tất thủ tục bảo hộ phá sản để trở thành một công ty tư nhân, Rite Aid - một trong những chuỗi nhà thuốc lớn nhất nước Mỹ - lại một lần nữa nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 và ráo riết tìm kiếm người mua lại.
Rite Aid thừa nhận những khó khăn tài chính chồng chất đã buộc hãng phải tái viện dẫn Chương 11 của Luật Phá sản Mỹ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chuyển nhượng. Dẫu vậy, chuỗi nhà thuốc khẳng định sẽ duy trì hoạt động của các cửa hàng trong suốt giai đoạn này.
“Dù liên tục đối mặt với các thách thức tài chính bởi sự thay đổi chóng mặt của thị trường bán lẻ và y tế, chúng tôi vẫn được tiếp thêm động lực khi nhận được sự quan tâm sâu sắc từ nhiều đối tác chiến lược trong khu vực và toàn quốc”, ông Matt Schroeder, CEO của Rite Aid, cho biết. “Ưu tiên cốt lõi của chúng tôi hiện nay là đảm bảo dịch vụ dược phẩm cho khách hàng không bị gián đoạn và giữ vững việc làm cho nhiều nhân viên nhất có thể”.
Kết cục được dự báo trước
Rite Aid nộp đơn phá sản lần đầu tiên vào tháng 10/2023, trở thành nạn nhân trong một giai đoạn đầy khắc nghiệt của ngành bán lẻ dược phẩm. Vị thế lép vế trước các đối thủ lớn cùng những cuộc chiến pháp lý đắt đỏ liên quan đến cáo buộc phân phối thuốc giảm đau opioid bất hợp pháp đã đẩy khối nợ của hãng lên tới gần 4 tỷ USD.
Phải mất gần một năm ròng rã, Rite Aid mới thoát khỏi Chương 11 vào tháng 9/2024 nhờ cắt giảm được 2 tỷ USD nợ vay, huy động thành công 2.500 tỷ USD vốn hoạt động và chấp nhận đóng cửa khoảng 500 chi nhánh. Để duy trì sự sống trong lần tái phá sản này, Rite Aid cho biết họ đã ký kết được khoản tài trợ mới trị giá gần 2 tỷ USD.
Hiện tại, Rite Aid là chuỗi nhà thuốc độc lập lớn thứ ba tại Mỹ xét về mạng lưới phân phối (và đứng thứ bảy toàn ngành nếu tính cả các quầy thuốc trong các siêu thị lớn). Hãng chỉ còn lại khoảng 1.250 cửa hàng, tức là đã bốc hơi một nửa quy mô so với hai năm trước.
Sai lầm chiến lược từ quá khứ
Nhìn lại quá khứ, Rite Aid từng có cơ hội lật ngược thế cờ vào năm 2015 khi đối thủ lớn hơn là Walgreens đề xuất mua lại toàn bộ chuỗi với giá 17 tỷ USD. Tuy nhiên, thương vụ đã vấp phải sự giám sát gắt gao từ các cơ quan quản lý Mỹ vì lo ngại vi phạm luật chống độc quyền và làm giảm tính cạnh tranh trên thị trường.
Đến năm 2017, hai bên buộc phải chấp nhận một thỏa thuận thu hẹp trị giá 4,4 tỷ USD, theo đó Walgreens chỉ mua lại gần 2.000 chi nhánh của Rite Aid. Kết quả là Rite Aid bị thu hẹp đáng kể về tầm vóc và hoàn toàn mất đi khả năng cạnh tranh sòng phẳng về mặt quy mô với các đối thủ sừng sỏ.
Ông Neil Saunders, Giám đốc điều hành công ty phân tích dữ liệu GlobalData, cho biết ông không hề bất ngờ trước việc Rite Aid phá sản lần hai, bởi chuỗi này thậm chí không còn đủ khả năng tài chính để nhập hàng hóa lấp đầy các kệ trống.
“Lần phá sản đầu tiên chẳng giải quyết được tận gốc các vấn đề của Rite Aid. Họ đã đứng mấp mé bên bờ vực sinh tồn suốt một thời gian dài rồi”, ông Saunders nhận định. Trong bối cảnh Walgreens không còn mặn mà mua đứt Rite Aid, kịch bản khả dĩ nhất hiện tại là các chuỗi bán lẻ khác sẽ nhảy vào nhặt nhạnh, mua lại từng cửa hàng riêng lẻ có vị trí đắc địa của Rite Aid để tiếp tục vận hành.
Cuộc khủng hoảng của Rite Aid không phải là cá biệt, mà phản ánh một “căn bệnh” chung đang gặm nhấm toàn bộ các đại gia dược phẩm Mỹ.
Hồi tháng 3 vừa qua, Walgreens Boots Alliance đã phải thông báo hủy niêm yết để trở thành công ty tư nhân trong một thương vụ trị giá tới 24 tỷ USD. Đây là lối thoát sau chuỗi ngày thảm hại trên thị trường chứng khoán khi vốn hóa hãng bốc hơi hàng tỷ USD và hơn 1.200 cửa hàng phải đóng cửa hoặc lên kế hoạch khai tử.
Gã khổng lồ CVS cũng vừa đóng cửa hơn 1.000 chi nhánh và sa thải hàng ngàn nhân sự trong vài tháng qua; hiện đang phải thử nghiệm mô hình cửa hàng thu nhỏ, chỉ tập trung thuần túy vào mảng bốc thuốc thay vì kết hợp bán lẻ tiện lợi như trước.
Cả ba ông lớn này đều đang phải vật lộn với tình trạng sụt giảm tỷ lệ hoàn trả tiền thuốc theo bảo hiểm. Hệ quả là tổng giá trị thị trường của cả ba đã lao dốc không phanh, từ mức 100 tỷ USD của một thập kỷ trước xuống chỉ còn vỏn vẹn khoảng 9,5 tỷ USD hiện nay.
Từng một thời bùng nổ quá đà và tự biến mình thành các cửa hàng tiện ích - nơi khách hàng có thể vừa lấy thuốc, vừa mua sắm tạp hóa - các chuỗi nhà thuốc truyền thống giờ đây đang hụt hơi hoàn toàn trong cuộc đua giao hàng công nghệ với Amazon hay các siêu thị như Target. Bên cạnh đó, làn sóng trộm cắp hoành hành tại các đô thị lớn của Mỹ cũng đang bào mòn chút lợi nhuận ít ỏi còn sót lại của họ. Cú ngã ngựa lần hai của Rite Aid chính là minh chứng rõ nhất cho thấy: mô hình nhà thuốc truyền thống kiểu Mỹ đang dần đi vào ngõ cụt.
Theo: CNN, The Guardian
