Theo Thông tư mới ban hành của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) nhằm sửa đổi Thông tư 22 ban hành năm 2019, tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung hạn và dài hạn của các tổ chức tín dụng được điều chỉnh lên tối đa 40% từ mức 30% hiện tại.
Theo đánh giá từ nhóm chuyên gia phân tích của Moody’s Ratings, đề xuất trên được đưa ra trong bối cảnh hệ thống ngân hàng Việt Nam trải qua giai đoạn tăng trưởng tín dụng mạnh, góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế nhưng cũng khiến điều kiện huy động vốn trên toàn hệ thống trở nên căng thẳng hơn.
Việc nới lỏng quy định sẽ giúp các ngân hàng linh hoạt hơn trong việc sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để tài trợ cho các khoản vay dài hạn, qua đó giảm áp lực huy động vốn kỳ hạn dài và hỗ trợ biên lãi ròng (NIM).
Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích lưu ý việc phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn ngắn hạn có thể làm gia tăng rủi ro tái cấp vốn và khiến tình trạng lệch pha kỳ hạn giữa tài sản và nguồn vốn trở nên phổ biến hơn. Từ đó, hệ thống ngân hàng sẽ dễ tổn thương về thanh khoản.
Hồi tháng 5, NHNN cũng đề xuất áp dụng các tỷ lệ thanh khoản theo chuẩn Basel III, gồm tỷ lệ cấp tín dụng so với nguồn vốn huy động (CDR), tỷ lệ bao phủ thanh khoản (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR), với lộ trình triển khai từng bước từ năm 2027.
Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ giúp hoạt động quản lý rủi ro thanh khoản của các ngân hàng Việt Nam tiệm cận hơn với chuẩn mực quốc tế.
Theo đề xuất mới, chỉ tiêu CDR sẽ bao quát phạm vi rộng hơn, bao gồm các khoản cho vay, trái phiếu doanh nghiệp nắm giữ trên bảng cân đối kế toán và các hình thức cấp tín dụng khác mà ngân hàng phải gánh chịu rủi ro tín dụng.
Trong khi đó, LCR sẽ yêu cầu các ngân hàng duy trì lượng tài sản thanh khoản chất lượng cao đủ lớn để chống chịu các cú sốc ngắn hạn, còn NSFR sẽ khuyến khích sử dụng các nguồn vốn ổn định hơn trong thời hạn 12 tháng.
Theo tính toán của Moody’s Ratings, tại thời điểm tháng 12/2025, lượng tài sản thanh khoản chất lượng cao (HQLA) của các ngân hàng Việt Nam vẫn ở mức khá khiêm tốn, tương đương khoảng 8,3% tổng tài sản hữu hình.
Nhìn chung, đề xuất mới về các tỷ lệ CDR, LCR và NSFR của NHNN được kỳ vọng sẽ thúc đẩy các ngân hàng tăng cường bộ đệm thanh khoản và cải thiện công tác quản lý tài sản – nguồn vốn theo thời gian.
Tuy nhiên, nhiều khả năng chúng sẽ không tạo ra nhiều lợi ích trong giai đoạn 12 - 18 tháng tới, do lộ trình triển khai từng bước và những thách thức trong quá trình thực thi.
Theo Moody’s Ratings, hai đề xuất chính sách trên của NHNN phản ánh sự đánh đổi giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng tín dụng và củng cố ổn định tài chính. Việc nới lỏng trần sử dụng vốn ngắn hạn có thể giúp giảm áp lực huy động vốn trong ngắn hạn, nhưng đồng thời cũng làm tăng rủi ro thanh khoản của các ngân hàng.
Dù vậy, việc áp dụng các chỉ số thanh khoản theo chuẩn Basel III sẽ tạo ra một khuôn khổ dài hạn nhằm giảm thiểu những rủi ro này, dù hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào tốc độ và thực tế triển khai trong những năm tới.
