Tăng tốc mạch xương sống nội đô, nối hành lang vùng Tây Bắc
Sau nhiều năm chuẩn bị và xử lý các nút thắt mặt bằng, tuyến đường sắt đô thị số 2 (Bến Thành - Tham Lương) đang bước vào giai đoạn tăng tốc toàn diện. Đây được xác định là dự án mang tính bản lề, mở màn cho mô hình thi công metro thế hệ mới của TP.HCM với sự chủ động tối đa về dòng vốn và phương thức tổ chức.

TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng tổng chiều dài đường sắt đô thị lên khoảng 255 km
ẢNH: NGỌC DƯƠNG
Theo thông tin mới nhất từ Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR), sau gần 5 tháng ký hợp đồng EPC, MAUR đã chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ dự án và ghi nhận nhiều kết quả quan trọng. Cụ thể, công tác khảo sát địa chất xây dựng triển khai sau thiết kế FEED đã hoàn thành 100% với 506 lỗ khoan trên toàn tuyến. Về thiết kế xây dựng, MAUR đã phê duyệt thiết kế hạng mục tường vây tại các ga ST05 (Lê Thị Riêng) và ST10 (Phạm Văn Bạch) trong tháng 5, tiếp đó phê duyệt thêm ga ST04 (Hòa Hưng) và ST06 (Phạm Văn Hai) trong tháng 9 vừa qua. Hồ sơ các ga còn lại đang tiếp tục được thẩm định để triển khai thi công đồng loạt ngay trong năm nay. Cùng với đó, công tác tổ chức giao thông, phân luồng và làm đường tạm cũng đã hoàn thành tại các ga ST04, ST05, ST06, ST09 (Bà Quẹo) và ST10; đồng thời khẩn trương chuẩn bị rào chắn tại ga ST02 (Tao Đàn) và ST07 (Bảy Hiền) để dự kiến thực hiện từ 10.10 tới.
Trên hiện trường, công tác thi công đang tiến triển tích cực tại 4 nhà ga. Từ nay đến cuối năm, MAUR sẽ tập trung quản lý hợp đồng EPC, tập trung thi công tường dẫn và tường vây tại 6 ga ngầm, chuẩn bị triển khai các hạng mục cầu cạn, ga trên cao, depot từ tháng 11 và hoàn thành phân luồng toàn bộ các ga.
Theo tiến độ, máy đào hầm TBM đầu tiên dự kiến vận hành vào tháng 10.2027, hoàn thành kết cấu chính các nhà ga vào tháng 3.2029, lắp đặt xong hết toàn bộ đường ray của tuyến vào cuối năm 2029 và chính thức nghiệm thu, bàn giao đưa vào vận hành thương mại phục vụ hành khách vào cuối năm 2030. Mục tiêu hoàn thành và đưa vào vận hành thương mại toàn tuyến metro Bến Thành - Tham Lương đang được kiểm soát chặt chẽ, đếm ngược từng ngày, quyết tâm không để xảy ra tình trạng chậm trễ kéo dài như giai đoạn trước.
Không chỉ dừng lại ở phạm vi nội đô 11,2 km, tầm nhìn phát triển của tuyến metro số 2 đã được nâng lên quy mô liên vùng. Mới đây, Chủ tịch UBND TP.HCM đã thống nhất chủ trương giao doanh nghiệp nghiên cứu phương án kéo dài tuyến đường sắt đô thị số 2 dọc theo quốc lộ 22 đến ranh tỉnh Tây Ninh nhằm tăng cường kết nối liên vùng, đáp ứng nhu cầu vận tải và định hướng phát triển mạng lưới giao thông trong tương lai. Công ty TNHH Viet Him Lam được giao nhanh chóng triển khai tuyến metro số 2 (đoạn Tham Lương - An Hạ) và metro số 2S (đoạn An Hạ - Khu đô thị Tây Bắc).
Phương án ban đầu mà nhà đầu tư đưa ra là chiều dài toàn tuyến khoảng 100 km. Trong đó, tuyến số 2 kết nối từ Long Trường đến Bình Mỹ, tổng chiều dài khoảng 51,5 km; nhánh 2S kết nối từ Thủ Thiêm đến Khu đô thị Tây Bắc, chiều dài tuyến khoảng 48 km, sử dụng chung ray với tuyến đường sắt đô thị số 2 khoảng 28,2 km và 16,9 km đi riêng.
UBND TP.HCM yêu cầu Công ty TNHH Viet Him Lam phải hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi dự án để gửi các cơ quan thẩm định ngay trong tháng 10 này. Tháng 11, các sở, ngành sẽ hoàn thành thẩm định và trình UBND TP xem xét, quyết định. Sau đó, tập trung nguồn lực thực hiện song song các công việc, đảm bảo khởi công dự án ngay trong quý 4 năm nay, phấn đấu hoàn thành và đưa vào khai thác toàn bộ dự án trước 2030.
Gấp rút khởi công loạt tuyến mới vào cuối năm
Song song với việc siết tiến độ tuyến số 2, giai đoạn cuối năm đánh dấu thời điểm TP.HCM dồn lực khởi công và phê duyệt đầu tư hàng loạt dự án đường sắt đô thị trọng điểm khác.
Hiện nay, MAUR đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) và các thủ tục pháp lý để trình cấp thẩm quyền phê duyệt, hướng tới mục tiêu khởi công đồng loạt 3 tuyến metro mới vào cuối năm nay. Tổng vốn đầu tư sơ bộ cho cả 3 tuyến ước tính hơn 254.000 tỉ đồng. Đây đều là các tuyến đường sắt đô thị có quy mô lớn, đóng vai trò chiến lược trong việc kết nối hạ tầng giao thông liên vùng giữa trung tâm TP.HCM với Bình Dương, hướng tới mục tiêu hoàn thành vào năm 2030.

Phối cảnh tuyến metro số 2 TP.HCM
ẢNH: MAUR
Cụ thể, tuyến metro Thủ Dầu Một - Tao Đàn theo quy hoạch dài khoảng 33,2 km, bao gồm 17,8 km đi trên cao và 15,4 km đi ngầm. Tuyến đi qua 16 phường thuộc địa bàn TP.HCM, có điểm đầu là Ga C0, kết nối tại khu vực ga S5 của tuyến metro thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên (P.Bình Dương). Điểm cuối ở ga Tao Đàn (P.Bến Thành), kết nối trực tiếp với tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương). Đây được coi là trục xương sống giải tỏa áp lực giao thông kết nối trực tiếp khu vực đô thị Bình Dương vào lõi trung tâm TP.HCM.
Trong khi đó, tuyến metro số 6 (Tân Sơn Nhất - Phú Hữu) dài khoảng 23 km, đi qua 13 - 15 phường, bao gồm khoảng 19 km đi ngầm (đoạn qua đường Phạm Văn Đồng) và đoạn còn lại đi trên cao. Tuyến có điểm đầu đặt tại ga Bà Quẹo (kết nối với tuyến metro số 2) và điểm cuối tại khu vực Phú Hữu (Thủ Đức), kết nối tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành.
Dự án được xây dựng nhằm tăng cường khả năng tiếp cận hành khách trực tiếp đến sân bay Tân Sơn Nhất, đồng thời liên kết mạng lưới giao thông kết nối sang sân bay quốc tế Long Thành qua tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành.
Cuối cùng là tuyến metro TP mới Bình Dương - Suối Tiên kết nối trung tâm thành phố mới Bình Dương đi qua 7 phường (Bình Dương, Phú Lợi, Thuận Giao, An Phú, Dĩ An, Tân Đông Hiệp, Đông Hòa) về tới Bến xe Miền Đông mới. Điểm đầu tuyến nằm tại ga trung tâm thành phố mới Bình Dương; điểm cuối là ga Bến xe Suối Tiên, kết nối trực tiếp với tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên). Dự án sẽ hình thành trục vận tải hành khách khối lượng lớn hiệu quả, nối liền các đô thị vệ tinh công nghiệp của Bình Dương thẳng vào mạng lưới đường sắt đô thị hiện hữu của TP.HCM.
Cả 3 dự án hiện đang gấp rút hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu khả thi. Nếu các cơ chế về vốn, quy hoạch và giải phóng mặt bằng được thống nhất đúng kế hoạch, lễ khởi công dự kiến tổ chức vào quý 4 sẽ đưa TP.HCM và vùng phụ cận bước vào chặng đường phát triển hạ tầng giao thông quy mô chưa từng có.
Ông Phan Công Bằng, Giám đốc MAUR, thông tin thêm: Bên cạnh các dự án nêu trên, trong giai đoạn 2026 - 2030, Ban đang tổ chức nghiên cứu, triển khai công tác chuẩn bị đầu tư đối với tuyến số 3 kết nối Vũng Tàu - Bà Rịa - Phú Mỹ.
Hiện Sở Xây dựng đã có văn bản kiến nghị nghiên cứu, bổ sung phương án kéo dài tuyến đến khu vực Cảng hàng không quốc tế Long Thành, qua đó tăng cường khả năng kết nối giữa mạng lưới đường sắt đô thị TP.HCM với các đầu mối giao thông quan trọng trong khu vực.
Việc triển khai đồng thời các dự án ở nhiều giai đoạn khác nhau nhằm từng bước hình thành mạng lưới đường sắt đô thị đồng bộ, có tính kết nối cao, tăng cường kết nối giữa các khu vực đô thị và các đầu mối giao thông quan trọng. Từ đó, đáp ứng nhu cầu đi lại ngày càng tăng của người dân và góp phần hoàn thiện hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn của TP.HCM.
Giám đốc MAUR Phan Công Bằng






