Gần đây, mạng xã hội xuất hiện một số bài đăng bàn luận về thực đơn của một thương hiệu cà phê có nhiều cơ sở tại Hà Nội. Điều khiến khách hàng chú ý không nằm ở giá đồ uống hay không gian quán, mà là cách thương hiệu thiết kế menu: phần lớn tên món, nhóm đồ uống và phần diễn giải thành phần đều được thể hiện bằng tiếng Anh, gần như không có phần tiếng Việt tương ứng.
Một hình ảnh menu được chia sẻ cho thấy các nhóm đồ uống được phân chia như "Espresso", "Seasonal cold brew", "Chocolate", "Something sweet & soulful". Bên dưới là hàng loạt tên đồ uống và thành phần cũng được viết bằng tiếng Anh.
Một bài đăng trên mạng xã hội thu hút nhiều lượt tương tác khi chia sẻ trải nghiệm của một khách hàng sau khi ghé quán. Theo chia sẻ của người này, khi thấy menu bằng tiếng Anh, họ đã nhờ nhân viên đọc giúp, nhưng cảm thấy nhân viên không mấy vui vẻ khi hỗ trợ.
Mới đây, một cư dân mạng cho biết khi ghé thăm quán cà phê nổi tiếng tại Hà Nội, người này đã nhờ nhân viên đọc giúp menu toàn tiếng Anh, nhưng cảm thấy nhân viên không mấy vui vẻ khi hỗ trợ.
Ngay dưới bài đăng, nhiều người cho biết họ từng gặp tình huống tương tự. Một số bình luận bày tỏ sự không đồng tình khá gay gắt với cách làm menu này, cho rằng việc dùng hoàn toàn tiếng Anh tại một quán ở Việt Nam là không phù hợp với khách hàng trong nước.
Có người chia sẻ trải nghiệm hài hước hơn: "Hồi đó tôi cũng siêu ngại đi mấy quán mà menu vậy á, tôi hiểu được mà không đọc được nên toàn chỉ chỉ". Người khác đặt câu hỏi thẳng: "Bộ làm menu bằng tiếng Việt thì brand sẽ trông 'kém sang trọng' hơn hay sao? Tiếng Việt của tôi rất đẹp nhé".
Một bình luận khác kể lại câu chuyện gọi cold brew: "Mấy quán này làm khó cả khách cả nhân viên chứ chả được lợi lộc gì. Tôi order coldbrew, phát âm 'câu bờ ru', bạn ý hỏi lại 'câu bờ riu' đúng không? Tôi bảo cà phê ủ lạnh, bạn ý bảo vâng. Tôi không biết ai đúng nhưng mệt người".
Ngay dưới bài đăng, nhiều người cho biết họ từng gặp tình huống tương tự tại quán cà phê này
Vì sao nhiều khách thấy khó?
Với người quen thuật ngữ cà phê, menu kiểu này không phải trở ngại. Nhưng với người không dùng tiếng Anh thường xuyên, chỉ nhìn tên món thì khó hình dung đó là thức uống gì, nóng hay lạnh, có cà phê không, ngọt tới đâu, có sữa hay trái cây không. Khi đó họ buộc phải hỏi nhân viên, và nếu việc hỏi khiến họ ngại ngùng thì trải nghiệm ở quán đã giảm đi ngay từ lúc gọi món.
Với một số người, chuyện này còn không chỉ là bất tiện. Người bị dị ứng hoặc không dùng được sữa, các loại hạt hay caffeine cần đọc được thành phần để chọn món an toàn.
Trước đó không lâu, dân mạng cũng tranh cãi về việc một chuỗi cà phê nổi tiếng không có thực đơn chuẩn tiếng Việt.
Cũng vì vậy mà phần lớn ý kiến trên mạng xã hội không phản đối việc dùng tiếng Anh, mà phản ứng với cảm giác không có lựa chọn ngôn ngữ nào khác. Nhiều thương hiệu F&B tại Việt Nam hiện dùng menu tiếng Việt hoặc song ngữ, nên một quán chỉ có tiếng Anh dễ tạo cảm giác khác biệt.
Phần lớn ý kiến trên mạng xã hội không phản đối việc dùng tiếng Anh trong menu, mà phản ứng với cảm giác không có lựa chọn ngôn ngữ nào khác. Ảnh minh hoạ
Vì sao quán có thể chọn tiếng Anh?
Ở chiều ngược lại, nhiều người cho rằng việc dùng tiếng Anh không đồng nghĩa với thiếu tôn trọng khách Việt.
Trước hết, menu là một phần của nhận diện thương hiệu. Với những quán theo phong cách hiện đại, tối giản hoặc định hướng đón khách quốc tế, nhất là ở khu trung tâm Hà Nội, tên món bằng tiếng Anh giúp đồng nhất hình ảnh và dễ nhận diện với khách nước ngoài.
Thứ hai, nhiều khái niệm trong ngành cà phê vốn đã quen thuộc dưới tên tiếng Anh như espresso, cold brew hay latte. Không phải thuật ngữ nào cũng có cách dịch vừa ngắn gọn vừa chính xác, và dịch hết sang tiếng Việt đôi khi lại khiến tên món dài và kém tự nhiên.
Thứ ba, tệp khách mà các quán này hướng tới có thể là người trẻ, dân văn phòng hay những người làm việc trong môi trường quốc tế, vốn không xa lạ với các thuật ngữ đó.
Ảnh minh hoạ
Hướng trung gian mà nhiều quán đang chọn
Bài toán đặt ra cho các thương hiệu là nên ưu tiên tính nhất quán của phong cách hay khả năng tiếp cận rộng nhất. Một menu đẹp đúng chất nhưng khiến khách mất thời gian mới hiểu mình gọi gì thì trải nghiệm tiện lợi đã giảm đi. Ngược lại, menu giải thích quá kỹ lại dễ mất sự ngắn gọn và cá tính.
Vì vậy nhiều quán chọn cách trung gian: giữ tên món bằng tiếng Anh để bảo đảm nhận diện, nhưng thêm một dòng mô tả thành phần bằng tiếng Việt ngay bên dưới. Khách hiểu tiếng Anh vẫn đọc được tên, khách không quen thì vẫn biết mình đang gọi gì.
Nhiều quán chọn cách trung gian: giữ tên món bằng tiếng Anh để bảo đảm nhận diện, nhưng thêm một dòng mô tả thành phần bằng tiếng Việt ngay bên dưới. Ảnh minh hoạ
Cũng cần nói thêm rằng những chia sẻ về thái độ phục vụ trong bài là trải nghiệm cá nhân của một số khách hàng trên mạng xã hội, và có thể khác nhau tùy thời điểm cũng như từng nhân viên cụ thể.
Ảnh minh hoạ
Chúng tôi đã liên hệ với thương hiệu để tìm hiểu thêm về lý do lựa chọn menu chủ yếu bằng tiếng Anh, nhóm khách hàng mà thương hiệu hướng tới cũng như quan điểm trước những ý kiến đang được chia sẻ trên mạng xã hội, tuy nhiên đến thời điểm hiện tại vẫn chưa nhận được phản hồi.
