Một nhóm nhà khoa học đến từ Đại học Công nghệ Vienna - TU Wien phối hợp cùng startup Áo - Đức Cerabyte vừa tạo ra mã QR nhỏ nhất thế giới với diện tích chỉ 1,98 micromet vuông, tức nhỏ hơn phần lớn vi khuẩn. Thành tựu này đã được Guinness World Records chính thức xác nhận, đồng thời vượt qua kỷ lục trước đó với kích thước nhỏ hơn 37%. Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu, mục tiêu của dự án không đơn thuần là thiết lập kỷ lục mà còn nhằm chứng minh tiềm năng mới trong lĩnh vực lưu trữ dữ liệu tương lai.
Với diện tích chỉ 1,98 micromet vuông, mã QR này nhỏ đến mức không thể quan sát bằng mắt thường hay kính hiển vi quang học thông thường. Để đọc và kiểm tra cấu trúc của nó, các nhà khoa học buộc phải sử dụng kính hiển vi điện tử tiên tiến. Mã QR được thiết kế theo cấu trúc 29 × 29 module, trong đó mỗi điểm ảnh chỉ rộng 49 nanomet, tương đương khoảng một phần mười bước sóng của ánh sáng nhìn thấy. Điều này cho thấy công nghệ mã hóa dữ liệu đã tiến sâu vào quy mô nano.
Để tạo ra cấu trúc siêu nhỏ này, nhóm nghiên cứu sử dụng công nghệ chùm ion hội tụ nhằm khắc họa thiết kế lên một lớp phim gốm mỏng. Vật liệu gốm được lựa chọn nhờ đặc tính ổn định, bền bỉ và khả năng chống chịu môi trường khắc nghiệt. Không giống như các cấu trúc ở cấp độ nguyên tử có thể dịch chuyển theo thời gian, vật liệu gốm giúp đảm bảo thông tin được lưu giữ ổn định và có thể đọc lại trong thời gian dài. Dự án do Giáo sư Paul Mayrhofer dẫn dắt, với sự tham gia của các thành viên thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Vật liệu của TU Wien.
Ý nghĩa thực tiễn của công nghệ này được đánh giá là rất đáng chú ý. Lưu trữ nano dựa trên vật liệu gốm có thể cho phép dữ liệu quan trọng tồn tại trong hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm mà không cần nguồn điện, hệ thống làm mát hay bảo trì định kỳ. Ứng dụng tiềm năng bao gồm lưu trữ tài liệu lưu trữ lâu dài, dữ liệu khoa học, hồ sơ văn hóa và các tài liệu chính phủ cần được bảo tồn vĩnh viễn.
Bên cạnh đó, do gần như không tiêu tốn năng lượng sau khi hoàn tất quá trình ghi dữ liệu, công nghệ này còn có thể góp phần giảm mức tiêu thụ điện năng tại các trung tâm dữ liệu, từ đó giảm tác động môi trường và hướng đến mô hình lưu trữ số bền vững hơn trong dài hạn. Thành tựu tạo ra mã QR nhỏ hơn cả vi khuẩn vì thế không chỉ là một cột mốc về mặt kích thước, mà còn là tín hiệu cho thấy tương lai của lưu trữ dữ liệu có thể đang bước sang một giai đoạn hoàn toàn mới.
