Trong bối cảnh các giao dịch trực tuyến ngày càng phổ biến, việc chụp và gửi ảnh Căn cước công dân (CCCD) qua Zalo, Messenger hoặc email đã trở thành thói quen của nhiều người khi đăng ký dịch vụ, ứng tuyển việc làm hay thực hiện các thủ tục hành chính. Tuy nhiên, các chuyên gia an ninh mạng cảnh báo đây có thể là kẽ hở khiến thông tin cá nhân bị đánh cắp và lợi dụng cho các hành vi lừa đảo.
CCCD, "chìa khóa" định danh số của mỗi công dân
CCCD gắn chip hiện nay không chỉ là giấy tờ tùy thân mà còn chứa nhiều thông tin quan trọng như họ tên, số định danh cá nhân, ngày tháng năm sinh, địa chỉ thường trú, hình ảnh khuôn mặt cùng dữ liệu điện tử được mã hóa trong mã QR.
Người dân được khuyến cáo hạn chế chia sẻ ảnh CCCD qua các ứng dụng nhắn tin để tránh nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân. (Ảnh minh hoạ)
Theo các chuyên gia, khi hình ảnh CCCD bị lộ hoặc rơi vào tay đối tượng xấu, các thông tin này có thể bị khai thác để phục vụ nhiều hình thức lừa đảo, giả mạo danh tính hoặc tiếp cận người thân, bạn bè của nạn nhân nhằm thực hiện các kịch bản chiếm đoạt tài sản.
Thực tế cho thấy không ít trường hợp người dân bất ngờ nhận được cuộc gọi thông báo đang có khoản vay đứng tên mình dù chưa từng thực hiện giao dịch. Lợi dụng tâm lý hoang mang, các đối tượng lừa đảo tiếp tục hướng dẫn nạn nhân chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin bảo mật để "xử lý khoản nợ", từ đó chiếm đoạt tài sản.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho biết chỉ với ảnh CCCD hai mặt và ảnh chân dung, kẻ gian hiện chưa thể dễ dàng mở tài khoản ngân hàng, đăng ký SIM chính chủ hay vay vốn tại các tổ chức tín dụng hợp pháp. Nguyên nhân là các dịch vụ này đều áp dụng nhiều lớp xác thực như eKYC, nhận diện sinh trắc học hoặc đối chiếu trực tiếp.
Dù vậy, dữ liệu từ CCCD vẫn có thể bị sử dụng để tạo tài khoản mạng xã hội giả mạo, mạo danh chủ sở hữu nhằm lừa đảo người quen hoặc phát tán thông tin sai sự thật, ảnh hưởng đến uy tín cá nhân.
Cách hạn chế nguy cơ lộ lọt thông tin
Trước nguy cơ ngày càng gia tăng của các hành vi đánh cắp dữ liệu cá nhân, chuyên gia khuyến cáo người dân không nên đăng tải hình ảnh CCCD lên mạng xã hội dưới bất kỳ hình thức nào. Ngay cả khi đã làm mờ hoặc che một phần thông tin, các công nghệ xử lý hình ảnh và AI hiện nay vẫn có thể hỗ trợ khôi phục dữ liệu.
Người dùng cũng nên hạn chế gửi ảnh CCCD qua các nền tảng nhắn tin như Zalo, Messenger hoặc email cá nhân. Trong trường hợp bắt buộc phải cung cấp thông tin, cần ưu tiên sử dụng các hệ thống xác thực chính thức hoặc cổng tiếp nhận hồ sơ có biện pháp bảo mật phù hợp.
Đối với các thủ tục tại ngân hàng, nhà mạng hoặc các đơn vị cung cấp dịch vụ uy tín, người dân nên thực hiện trực tiếp tại điểm giao dịch chính thức để giảm thiểu nguy cơ lộ lọt dữ liệu.
Bên cạnh đó, việc thường xuyên kiểm tra các dấu hiệu bất thường liên quan đến thông tin cá nhân và đăng ký các dịch vụ cảnh báo rò rỉ dữ liệu cũng là giải pháp cần thiết nhằm phát hiện sớm các nguy cơ tiềm ẩn.
Cảnh giác với cuộc gọi, tin nhắn yêu cầu chuẩn hóa thông tin
Cơ quan Công an khuyến cáo người dân cần đặc biệt cảnh giác khi nhận được cuộc gọi từ số lạ, số quốc tế hoặc các đối tượng tự xưng là nhân viên nhà mạng, cơ quan chức năng yêu cầu cập nhật thông tin thuê bao, xác minh tài khoản hoặc xử lý vi phạm.
Các dấu hiệu nhận biết lừa đảo thường bao gồm việc tạo áp lực phải thực hiện ngay, gửi đường link không thuộc website chính thức hoặc yêu cầu cài đặt ứng dụng có quyền truy cập tin nhắn, danh bạ và điều khiển thiết bị.
Người dân tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, mật khẩu tài khoản qua điện thoại hoặc tin nhắn; không truy cập các đường link lạ và không cài đặt ứng dụng từ nguồn không chính thống.
Việc chuẩn hóa thông tin thuê bao chỉ nên được thực hiện tại các điểm giao dịch chính thức của nhà mạng hoặc thông qua ứng dụng được phát hành trên App Store và Google Play.
Khi nhận được cuộc gọi có dấu hiệu nghi vấn, người dân cần chủ động liên hệ tổng đài chính thức của nhà mạng để xác minh. Nếu phát hiện dấu hiệu lừa đảo, cần nhanh chóng trình báo cơ quan Công an gần nhất để được hỗ trợ và xử lý kịp thời.
Trong bối cảnh dữ liệu cá nhân ngày càng trở thành mục tiêu của tội phạm mạng, việc chủ động bảo vệ thông tin CCCD, nâng cao nhận thức về an toàn thông tin và cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo là giải pháp quan trọng giúp giảm thiểu nguy cơ bị mạo danh và thiệt hại tài sản.
