Với những gia đình có điều kiện dành riêng một căn phòng để thờ cúng, cửa phòng thường được đóng lại sau khi thắp hương hoặc lau dọn. Cách làm này khá dễ hiểu bởi phòng thờ vốn là không gian cần sự trang nghiêm, ít người qua lại; đóng cửa cũng giúp hạn chế trẻ nhỏ, vật nuôi tự ý bước vào và phần nào ngăn bụi từ những khu vực khác trong nhà. Thế nhưng từ thói quen giữ không gian riêng tư, một số gia đình lại gần như đóng kín cửa phòng thờ 24/24, chỉ mở khi cần thắp hương. Nếu nhà bạn cũng đang làm như vậy, không nhất thiết phải thay đổi hoàn toàn, nhưng có vài điểm nên lưu ý để căn phòng không trở thành một không gian bí và khó chịu.
1. Đừng nhầm “yên tĩnh” với “kín mít”
Phòng thờ ít sử dụng hơn phòng khách hay phòng ngủ nên khi cửa đóng liên tục, mọi người đôi khi không nhận ra căn phòng đang khá bí. Điều này càng dễ xảy ra với phòng thờ nhỏ, ít cửa sổ hoặc nằm sâu bên trong nhà. Bạn nên để ý cảm giác mỗi lần mở cửa bước vào. Nếu phòng có mùi bí, ẩm hoặc không khí tù đọng rõ rệt, hãy chủ động tạo điều kiện thông thoáng thay vì tiếp tục đóng kín cả ngày lẫn đêm. Gia đình có thể mở cửa phòng hoặc cửa sổ vào thời điểm phù hợp để trao đổi không khí. Tuy nhiên, thông thoáng cũng không có nghĩa là phải mở cửa 24/24. Những hôm trời nồm ẩm, mưa lớn hoặc khu vực bên ngoài nhiều bụi, việc mở cửa liên tục đôi khi lại phản tác dụng. Nói cách khác, nên thông thoáng có kiểm soát theo điều kiện thực tế của ngôi nhà, thay vì mặc định cứ đóng càng kín càng tốt.
2. Sau khi thắp hương, càng không nên vội đóng kín phòng rồi bỏ đi
Đây mới là điều các gia đình cần đặc biệt chú ý. Khi vừa thắp hương, trong phòng vẫn có khói và nguồn lửa đang cháy. Nếu lập tức đóng kín cửa, khói hương có thể lưu lại trong phòng lâu hơn, đặc biệt ở những không gian nhỏ và thông gió kém. Vì vậy, sau khi thắp hương, mọi người nên chú ý khả năng thông khí của căn phòng, đồng thời không để hương, nến hoặc các nguồn lửa cháy mà không được kiểm soát. Những vật dễ bắt lửa như giấy, vải, rèm, hoa khô hay đồ trang trí cũng không nên đặt sát bát hương, đèn và nến. Bên cạnh đó, cũng không nên vì muốn phòng thoáng mà bật quạt mạnh thổi thẳng vào bàn thờ. Luồng gió mạnh có thể làm tàn hương bay ra ngoài, làm tăng nguy cơ bén vào vật dễ cháy. Mục tiêu ở đây là tạo sự lưu thông không khí vừa phải chứ không phải tạo gió lớn trong phòng.
3. Phòng đóng kín vẫn phải được kiểm tra và vệ sinh định kỳ
Có một suy nghĩ khá phổ biến là phòng thờ đóng cửa suốt ngày thì sẽ ít bụi nên không cần dọn thường xuyên. Thực tế, bụi vẫn có thể tích tụ trên bàn thờ, đồ thờ, sàn nhà và các góc khuất theo thời gian. Chưa kể, nếu căn phòng có độ ẩm cao, ít được kiểm tra, gia đình có thể chậm phát hiện những dấu hiệu như tường ẩm, đồ gỗ bị mốc, côn trùng xuất hiện hay hoa quả, đồ lễ đã xuống cấp. Bởi vậy, ngay cả khi gia đình chỉ sử dụng phòng thờ vào một số thời điểm trong ngày, bạn vẫn nên mở cửa kiểm tra, vệ sinh và quan sát căn phòng định kỳ. Hoa héo, nước cũ hay đồ lễ đã không còn phù hợp để lưu lại thì nên được thu dọn; không cần giữ mọi thứ thật lâu chỉ vì đó là đồ đã đặt lên bàn thờ.
4. Nếu mở cửa để thông thoáng, hãy để ý hướng gió
Mở cửa phòng thờ cũng cần có cách. Chẳng hạn, nếu cửa phòng và cửa sổ nằm đối diện nhau, một luồng gió mạnh có thể chạy thẳng qua khu vực bàn thờ. Với những nhà sử dụng đèn dầu, nến hoặc đang thắp hương, đây là điều càng phải chú ý. Do đó, mọi người có thể mở hé cửa, lựa chọn thời điểm ít gió hoặc điều chỉnh cửa sổ sao cho căn phòng vẫn trao đổi được không khí nhưng bàn thờ không nằm trực tiếp trên đường gió mạnh. Nếu phòng thờ vốn không có cửa sổ và thường xuyên bí, gia đình cũng nên xem lại giải pháp thông gió của căn phòng thay vì chỉ trông chờ vào việc mở cửa ra hành lang.
5. Không có quy định phải đóng cửa phòng thờ 24/24 mới là trang nghiêm
Đây cũng là điều nhiều gia đình không cần quá áp lực. Trong đời sống thờ cúng của người Việt, sự trang nghiêm của bàn thờ là điều được coi trọng, nhưng không có một quy định chung bắt buộc phòng thờ phải đóng kín cửa suốt 24/24. Mỗi căn nhà có cách bố trí khác nhau: nhà có phòng thờ riêng, nhà đặt bàn thờ ở phòng khách, cũng có gia đình bố trí trên tầng cao nhất. Vì vậy, thay vì quá băn khoăn việc mở cửa phòng thờ có “phạm” điều gì hay không, mọi người nên nhìn vào điều kiện thực tế. Khi cần sự riêng tư hoặc muốn hạn chế trẻ nhỏ, vật nuôi đi vào, gia đình có thể đóng cửa. Khi căn phòng cần thông thoáng, vệ sinh hoặc kiểm tra, cửa hoàn toàn có thể được mở một cách phù hợp.
Giữ phòng thờ trang nghiêm không đồng nghĩa với việc biến nơi này thành một căn phòng đóng kín quanh năm. Sạch sẽ, thông thoáng vừa phải, an toàn với hương và nguồn lửa, đồng thời phù hợp với nếp sinh hoạt của gia đình mới là những điều đáng quan tâm hơn.
