Tôi rất thích ăn rau cải xoong, tuy nhiên các thành viên trong gia đình lại lo ngại vì đây là loại rau trồng dưới nước, dễ nhiễm ký sinh trùng. Xin chuyên gia cho biết cải xoong có những giá trị dinh dưỡng gì và cần lưu ý gì khi sử dụng để bảo đảm an toàn? (Lê Thị Nhài - Hà Nội)
Lương y Bùi Đắc Sáng - Hội Đông y Hà Nội tư vấn:
Cải xoong từ lâu đã được biết đến như một loại rau quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày, phổ biến vào mùa đông. Nhiều người không thích cải xoong vì có mùi hắc và trồng ở nước nên lo sợ nhiễm ký sinh trùng, kim loại nặng.
Tuy nhiên ,đây lại là “ngôi sao dinh dưỡng” được giới khoa học đánh giá rất cao. Theo nghiên cứu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), cải xoong đứng đầu bảng xếp hạng các loại rau, quả giàu dinh dưỡng với số điểm tuyệt đối 100/100. Trong 100g cải xoong cắt nhỏ chỉ cung cấp khoảng 11 calo nhưng lại chứa hàm lượng vitamin và khoáng chất dồi dào như vitamin C, vitamin A, vitamin K, chất xơ và protein, rất có lợi cho sức khỏe.
Về đặc điểm thực vật, cải xoong là cây thảo sống lâu năm, ưa những vùng nước trong, chảy nhẹ nhưng liên tục. Thân cây dài khoảng 10-40cm, bò sát và có thể mọc rễ tại các đốt. Khi vò nát, toàn cây tỏa ra mùi hắc đặc trưng, vị hơi đắng, chính đặc điểm này góp phần tạo nên giá trị dược liệu của cải xoong.
Xét về thành phần hóa học, cải xoong tươi có thể ép lấy khoảng 70% dịch cây. Trong rau chứa nhiều khoáng chất như sắt, phốt pho, iod (khoảng 1mg/100g), vitamin C và đặc biệt là một glucosid có tên nasturtiosid. Khi bị giã nát, chất này sẽ tiếp xúc với men myrosin, tạo ra senevol phenyl etylic là hợp chất mang mùi đặc trưng và có tác dụng tốt đối với đường hô hấp, nhất là trong hỗ trợ giảm ho.
Loại rau này còn có khả năng chống oxy hóa, tác dụng giảm viêm. Cải xoong còn chứa một lượng nhỏ tinh dầu, góp phần tăng tác dụng sinh học.
Các nghiên cứu dược lý cho thấy, cải xoong có nhiều lợi ích đáng chú ý. Thí nghiệm trên chuột bạch ghi nhận chỉ cần bổ sung 1g cải xoong mỗi ngày đã đủ phòng bệnh scorbut (thiếu vitamin C). Khi được bào chế thành dạng tiêm, dịch chiết cải xoong còn cho thấy khả năng hạn chế sự phát triển của một số khối u thực nghiệm. Nhờ hoạt chất senevol, cải xoong giúp tăng bài tiết của phổi, hỗ trợ tốt cho hệ hô hấp.
Theo Đông y, cải xoong có vị đắng, mùi thơm, tính mát, tác dụng thanh huyết, giải nhiệt, thanh phế và giảm đau. Ngoài vai trò là thực phẩm, cải xoong còn được dùng hỗ trợ điều trị ho, viêm phế quản mạn tính, lao phổi và bệnh scorbut với biểu hiện chảy máu chân răng.
Tuy nhiên, cải xoong không phải ai cũng nên dùng nhiều. Do chứa hàm lượng vitamin K cao, người đang sử dụng thuốc chống đông máu cần hạn chế. Người mắc bệnh thận mạn tính cũng nên thận trọng.
Ngoài ra, cải xoong thường trồng dưới nước, nếu nguồn nước ô nhiễm có thể nhiễm ấu trùng giun sán, vì vậy cần rửa thật kỹ và chế biến hợp vệ sinh trước khi sử dụng.
