Theo các chuyên gia, việc tiêu dùng nhựa ngày càng tăng kéo theo sự hiện diện rộng rãi của vi nhựa trong không khí, nước uống và cả trong cơ thể con người. Chúng ta thường xuyên tiếp xúc với các sản phẩm tiêu dùng làm từ nhựa, đồng nghĩa với nguy cơ phơi nhiễm vi nhựa hàng trăm ngàn hạt mỗi năm.
Vi nhựa trong nước đóng chai
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Trung tâm Oxy cao áp Việt - Nga (Bộ Quốc phòng), cho biết nước đóng chai là một trong những nguồn phát sinh vi nhựa đáng chú ý. Các chai nước thường được làm từ nhựa PET (polyethylene terephthalate) hoặc nylon, các vật liệu này dễ bị phân hủy khi tiếp xúc với nhiệt độ cao, tia UV và thời gian lưu trữ dài, dẫn đến giải phóng vi nhựa vào nước.
Ngoài ra, một số hạt nylon có thể xuất phát từ màng lọc công nghiệp trong quá trình xử lý nước, góp phần làm tăng số lượng vi nhựa trong nước đóng chai.
Nghiên cứu đăng trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) tháng 1/2024 cho thấy trung bình mỗi lít nước đóng chai chứa khoảng 240.000 hạt nhựa, trong đó 90% là các hạt nanoplastics, có kích thước dưới 1 micromet.
Nhóm nghiên cứu của Đại học Columbia và Đại học Rutgers đã sử dụng công nghệ hình ảnh Raman kích thích (Stimulated Raman Scattering - SRS) phân tích các thương hiệu nước đóng chai phổ biến tại Mỹ và phát hiện phần lớn hạt nhựa là nanoplastics, có khả năng xâm nhập vào máu và tích tụ trong các cơ quan như gan, phổi và não, bác sĩ Huy Hoàng thông tin.
Trước đó, năm 2018, nghiên cứu do tổ chức báo chí phi lợi nhuận Orb Media phối hợp Đại học Bang New York cũng phát hiện 93% trong số 259 mẫu nước đóng chai từ 11 thương hiệu nổi tiếng trên thế giới có chứa vi nhựa. Các loại nhựa thường gặp gồm polyamide (nylon), PET, PVC, PMMA và polystyrene. Nguồn gốc vi nhựa được xác định từ chai, nắp chai và màng lọc nước.
Yếu tố làm tăng nguy cơ vi nhựa trong nước đóng chai
Bác sĩ Huy Hoàng lưu ý một số yếu tố làm gia tăng nguy cơ vi nhựa được "giải phóng" vào nước:
- Để nước đóng chai dưới ánh nắng mặt trời (trong ô tô, ban công) có thể làm tăng lượng vi nhựa gấp 2-4 lần.
- Tái sử dụng chai nhựa nhiều lần kèm theo cọ rửa, tạo ma sát, sinh ra hạt nhựa.
- Mỗi lần vặn mở nắp chai có thể tạo ra tới 500 hạt nhựa do ma sát giữa nắp và cổ chai.
Vi nhựa được giải phóng khi mở nắp chai nước (Ảnh do AI khởi tạo).
Tác động sức khỏe từ vi nhựa
Mặc dù tác động chính xác của vi nhựa đến sức khỏe vẫn đang được nghiên cứu, các chuyên gia cảnh báo vi nhựa kích thước siêu nhỏ có thể vượt qua hàng rào sinh học, mang theo các hóa chất độc hại, gây viêm, rối loạn nội tiết và các bệnh lý tim mạch.
Bác sĩ Huy Hoàng nhấn mạnh các hạt nano vi nhựa có thể đi qua màng ruột vào máu, tích tụ tại tim, gan, não, thậm chí nhau thai, tăng nguy cơ stress oxy hóa, tổn thương tế bào gan và rối loạn sinh sản.
Cách giảm thiểu vi nhựa từ nước đóng chai
Để hạn chế nguy cơ nhiễm vi nhựa từ nước đóng chai, người tiêu dùng nên lưu ý:
- Chọn mua nước đóng chai từ thương hiệu uy tín, có công bố rõ ràng về quy trình xử lý và thành phần nước.
- Tránh để chai nước tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời.
- Không tái sử dụng chai nhựa nhiều lần.
- Ưu tiên sử dụng các vật liệu an toàn như sứ, gốm, thủy tinh để đựng nước.
