Theo ghi nhận trên thị trường, nhiều ngân hàng vẫn duy trì mức lãi suất huy động từ 8-9%/năm cho các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, nhằm cạnh tranh hút vốn. Điều này khiến chi phí đầu vào của các nhà băng duy trì ở mức cao, gây khó khăn cho nỗ lực giảm lãi suất cho vay.
Trong báo cáo mới công bố về ngành ngân hàng, các chuyên gia của Công ty xếp hạng tín nhiệm VIS Rating cho rằng, áp lực thanh khoản từ lãi suất neo cao cùng những biến động bất lợi từ bên ngoài đang ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng tài sản, khả năng sinh lời của ngân hàng.
Đáng chú ý, nhóm ngân hàng quy mô vừa và nhỏ chịu tác động rõ rệt nhất. Trong quý I vừa qua, nhiều ngân hàng ghi nhận nợ quá hạn tăng mạnh ở phân khúc khách hàng cá nhân, đặc biệt là các khoản vay mua nhà, kinh doanh hộ gia đình và tiêu dùng tín chấp. Biên lãi ròng (NIM) bị thu hẹp trong khi chi phí tín dụng tăng cao khiến hiệu quả sinh lời suy giảm đáng kể.
VIS Rating cho biết, tỷ lệ nợ có vấn đề toàn ngành đã tăng thêm 11 điểm cơ bản so với quý trước, lên mức 2,2% trong quý I. Xu hướng này phản ánh tốc độ hình thành nợ xấu mới đang gia tăng trong bối cảnh người vay chịu áp lực lớn từ chi phí vốn cao và thu nhập chưa phục hồi tương xứng.
Lãi suất cao làm tăng nợ xấu các ngân hàng.
Nợ xấu gia tăng tập trung chủ yếu tại các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ như OCB, TPBank, PGBank, Bac A Bank hay VietBank. Không chỉ nợ quá hạn tăng lên, tỷ lệ bao phủ nợ xấu tại nhiều đơn vị cũng giảm khoảng 10 điểm phần trăm, cho thấy bộ đệm dự phòng rủi ro đang mỏng đi.
Các ngân hàng lớn vẫn duy trì được chất lượng tài sản ổn định hơn nhờ danh mục cho vay đa dạng, nền tảng khách hàng tốt và khả năng dự phòng cao.
Các chuyên gia VIS Rating phân tích, rủi ro lớn nhất hiện nay nằm ở t ín dụng tiêu dùng và cho vay bán lẻ , khi đòn bẩy tài chính của hộ gia đình đang tăng nhanh trong bối cảnh lãi suất duy trì ở mức cao. Với nhóm khách hàng thu nhập trung bình, việc chi phí vay vốn tăng mạnh khiến khả năng trả nợ bị ảnh hưởng đáng kể.
Bên cạnh đó, áp lực thanh khoản hệ thống cũng chưa có dấu hiệu giảm nhiệt. Trong quý I, tỷ lệ tiền gửi CASA trên tổng dư nợ cho vay toàn ngành giảm còn 18%, thấp hơn 2 điểm phần trăm so với quý trước. Dòng tiền gửi sụt giảm diễn ra ở cả khách hàng cá nhân lẫn doanh nghiệp, buộc nhiều ngân hàng phải đẩy mạnh huy động kỳ hạn dài với lãi suất cao.
Cạnh tranh huy động vốn ngày càng gay gắt cũng khiến nhiều ngân hàng phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn ngắn hạn trên thị trường liên ngân hàng. Điều này khiến chi phí vốn khó giảm trong ngắn hạn và tiếp tục tạo áp lực lên mặt bằng lãi suất cho vay.
VIS Rating nhận định, xu hướng thu hẹp NIM cùng chi phí tín dụng gia tăng sẽ tiếp tục bào mòn lợi nhuận cốt lõi của các ngân hàng quy mô nhỏ và vừa trong năm nay. Nếu lãi suất tiếp tục neo cao trong thời gian dài, nguy cơ nợ xấu tiêu dùng gia tăng sẽ là thách thức lớn đối với hệ thống ngân hàng, nhất là ở nhóm có tỷ trọng cho vay bán lẻ cao nhưng năng lực dự phòng rủi ro còn hạn chế.
