Lướt Threads, tôi bắt gặp một bài đăng bàn về chuyện có nên bật chế độ máy bay khi đi máy bay hay không. Nội dung nghe qua thì hợp lý, nhưng phần bình luận lại chia thành 2 phe rõ rệt, người đồng tình, người phản bác, thậm chí có cả phi công vào tranh luận. Vì chủ đề này vốn quen thuộc nhưng ít ai thực sự hiểu rõ bản chất kỹ thuật phía sau, tôi quyết định kiểm chứng lại từng ý để xem đâu là thông tin chính xác và đâu là phần bị phóng đại.
“Bật Airplane mode không phải vì máy bay sẽ rơi nếu không bật”
Nhận định này nhìn chung là đúng. Các cơ quan quản lý như FAA của Mỹ hay EASA tại châu Âu đều không coi điện thoại cá nhân là mối đe dọa trực tiếp khiến máy bay “rơi”. Hệ thống điện tử trên máy bay thương mại được thiết kế với mức độ chống nhiễu cao và có nhiều lớp dự phòng. Trong thực tế, chưa có báo cáo chính thức nào chứng minh điện thoại hành khách gây ra tai nạn máy bay.
“Điện thoại ở tốc độ 800km/h sẽ liên tục dò sóng, phát tín hiệu mạnh hơn và hao pin”
Phần này đúng về mặt kỹ thuật viễn thông. Khi máy bay bay ở độ cao hành trình khoảng 10.000m và tốc độ khoảng 800 đến 900km/h, điện thoại nếu không bật chế độ máy bay sẽ liên tục tìm trạm phát sóng dưới mặt đất. Do khoảng cách xa và thay đổi vị trí rất nhanh, thiết bị có xu hướng tăng công suất phát để cố duy trì kết nối. Điều này khiến pin hao nhanh hơn bình thường.
Vì vậy, bật chế độ máy bay giúp tránh việc điện thoại liên tục cố gắng tìm kiếm, kết nối tới các cột sóng, và đúng là có lợi cho pin.
“Một điện thoại thì không sao, nhưng cả khoang đầy điện thoại có thể gây nhiễu tai nghe phi công”
Phần này cần làm rõ. Trong quá khứ, đặc biệt giai đoạn 2G và 3G, đã từng ghi nhận hiện tượng nhiễu rè trên tai nghe hoặc radio khi nhiều thiết bị phát sóng gần hệ thống liên lạc. Tuy nhiên, đây chủ yếu là nhiễu âm thanh khó chịu chứ không hề làm mất kiểm soát hay mất liên lạc hoàn toàn.
Hiện nay, tiêu chuẩn điện từ trường trên máy bay đã nghiêm ngặt hơn rất nhiều. Ngoài ra, nhiều hãng hàng không còn cung cấp WiFi trên máy bay thông qua hệ thống picocell nội bộ, cho phép điện thoại kết nối mà không gây nhiễu hệ thống chính. Vì vậy, nói rằng cả khoang điện thoại sẽ tạo ra vấn đề nghiêm trọng là hơi phóng đại.
Một số phi công trong phần bình luận ảnh cũng cho biết họ đã lâu không còn nghe thấy nhiễu kiểu này, hoặc thậm chí không bao giờ bật chế độ máy bay cho điện thoại cá nhân.
“Nếu có nguy cơ nhỏ nhất thì điện thoại đã bị cấm hoàn toàn”
Lập luận này có phần hợp lý nhưng chưa hoàn toàn chính xác. Điện thoại không bị cấm tuyệt đối vì mức rủi ro được đánh giá là rất thấp và có thể kiểm soát bằng quy định đơn giản như bật chế độ máy bay. Hàng không là ngành quản lý rủi ro theo nguyên tắc phòng ngừa. Dù xác suất thấp, họ vẫn ưu tiên giảm tối đa nguồn phát sóng không cần thiết trong các giai đoạn nhạy cảm như cất cánh và hạ cánh.
Kết luận
Bài đăng đúng ở chỗ chế độ máy bay giúp điện thoại không liên tục dò sóng ở tốc độ cao và tiết kiệm pin. Tuy nhiên, việc cho rằng cả khoang điện thoại có thể gây nhiễu nghiêm trọng cho phi công theo cách nguy hiểm là chưa có bằng chứng hiện đại rõ ràng ủng hộ.
Chế độ máy bay hiện nay chủ yếu mang tính phòng ngừa và tiêu chuẩn hóa quy trình. Nó giúp giảm phát xạ không cần thiết, tránh nhiễu tiềm ẩn và đảm bảo tuân thủ quy định quốc tế. Ở góc độ thực tế, rủi ro là rất thấp, nhưng quy định vẫn tồn tại vì ngành hàng không luôn ưu tiên an toàn ở mức cao nhất.
