Mặt bằng lãi suất cao đang làm thay đổi bài toán đầu tư cổ phiếu. Nếu trước đây, kênh này thường có lợi thế trong tương quan lợi suất giữa các lớp tài sản khi lãi suất thấp, thì hiện nay nhà đầu tư buộc phải so sánh cổ phiếu với tiền gửi, trái phiếu và các lớp tài sản khác.
Chia sẻ tại chương trình Data Talk | Macro Insight với chủ đề “Giải mã vĩ mô Việt Nam sau nhập siêu, tỷ giá và áp lực ngân hàng”, ông Hoàng Việt Anh, Tổng Giám đốc CTCP Chứng khoán LPBank (LPBS), cho rằng khi đánh giá thị trường chứng khoán, cần nhìn đồng thời ba yếu tố: tăng trưởng, định giá và phân bổ tài sản.
Ở góc nhìn dài hạn, ông Việt Anh đánh giá tăng trưởng của Việt Nam vẫn tích cực. Theo ông, trong 10 năm trở lại đây, lợi nhuận của các doanh nghiệp trên thị trường tăng bình quân khoảng 10–15%/năm; với nhóm doanh nghiệp lớn, có chất lượng, tốc độ tăng trưởng có thể đạt 15–20%/năm.
Tuy nhiên, trong ngắn hạn, thị trường đang đối diện một số “cơn gió ngược”. Chi phí đầu vào, giá năng lượng, vận tải, cước phí toàn cầu và mặt bằng lãi suất cao có thể bắt đầu phản ánh vào biên lợi nhuận của doanh nghiệp trong quý II và quý III.
Cổ phiếu phải cạnh tranh với tiền gửi và trái phiếu
Theo ông Việt Anh, định giá thị trường cần được đặt trong bài toán phân bổ tài sản. Khi quy đổi ngược P/E thành earning yield, tức lợi suất lợi nhuận, sức hấp dẫn của cổ phiếu sẽ phụ thuộc nhiều vào mặt bằng lãi suất.
“Giai đoạn P/E 14 lần thì earning yield khoảng 7%; P/E 10 lần thì earning yield khoảng 10%. Earning yield 7–10% sẽ hấp dẫn khi mặt bằng lãi suất tiền gửi khoảng 5–6%. Nhưng bây giờ mặt bằng lãi suất tiền gửi cao hơn rất nhiều, tầm 8–9%, và mặt bằng trái phiếu cũng cao hơn, thì sự hấp dẫn của thị trường chứng khoán trong ngắn hạn cũng sẽ bị tác động nhất định”, lãnh đạo LPBS phân tích.
Điều này đồng nghĩa nhà đầu tư không chỉ so sánh cổ phiếu với chính nó trong quá khứ, mà còn phải đặt cạnh các lựa chọn khác như tiền gửi, trái phiếu hay bất động sản. Khi lợi suất của những kênh ít biến động hơn tăng lên, mức sinh lời kỳ vọng từ cổ phiếu cũng phải cao hơn để bù đắp rủi ro.
Trong bối cảnh đó, ông Việt Anh cho rằng câu chuyện từ nay đến cuối năm sẽ mang tính phân hóa cao. Nhà đầu tư cần thận trọng hơn trong chiến lược, thay vì mua theo mặt bằng chung của thị trường.
Thị trường không chỉ nhìn lợi nhuận quý I
Ở góc nhìn vĩ mô, ông Trần Ngọc Báu, CEO Công ty Dữ liệu Kinh tế Tài chính WiGroup, cho rằng giá tài sản tài chính về bản chất phụ thuộc vào ba yếu tố: chi phí vốn, lượng tiền và triển vọng lợi nhuận.
Theo ông Báu, nếu chi phí vốn tăng nhưng dòng tiền vẫn dồi dào và triển vọng lợi nhuận tốt hơn chi phí vốn, nhà đầu tư vẫn có thể sẵn sàng giải ngân. Vấn đề trở nên khó hơn khi cả ba yếu tố cùng kém thuận lợi: chi phí vốn tăng, dòng tiền bớt rủng rỉnh, trong khi kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận có thể chậm lại.
Áp vào thị trường 4 tháng đầu năm, CEO WiGroup cho rằng lãi suất đã tăng, lượng tiền còn tương đối khan hiếm. Dù lợi nhuận quý I/2026 khá tích cực và có thể vượt nhiều dự báo, thị trường đang nhìn sang quý II và quý III, khi nhiều ngành nghề có thể chịu tác động tiêu cực.
“Thị trường không chỉ nhìn vào lợi nhuận quý I. Thị trường đang nhìn vào việc tổng cả năm lợi nhuận sẽ tăng trưởng như thế nào, để cuối cùng kéo P/E forward của toàn bộ thị trường về bao nhiêu. Với P/E forward đó, trong bối cảnh lượng tiền và lãi suất hiện tại, liệu có đủ hấp dẫn hay không?”, ông Báu nêu vấn đề.
Theo ông Báu, một số yếu tố bất lợi có thể bắt đầu thẩm thấu dần trong 3–6 tháng tới. Đây là lý do thị trường chưa thực sự tích cực, dù bức tranh lợi nhuận ngắn hạn không quá xấu.
Cơ hội nằm ở doanh nghiệp cơ bản
Dù thận trọng với ngắn hạn, các chuyên gia không cho rằng chứng khoán mất đi sức hấp dẫn. Vấn đề nằm ở chỗ cơ hội không còn trải đều, mà tập trung nhiều hơn vào doanh nghiệp có nền tảng tốt.
Theo ông Việt Anh, trong giai đoạn thị trường phân hóa, nhà đầu tư nên quay lại với yếu tố cơ bản. Đó là những doanh nghiệp có dòng tiền ổn định, tăng trưởng đều đặn, hoặc được hưởng lợi từ các chủ đề lớn như đầu tư công, biến động giá năng lượng, phân bón hay các nút thắt logistics toàn cầu.
Ông cũng lưu ý nhà đầu tư cần nhìn danh mục ở góc độ tổng thể, thay vì chỉ đặt toàn bộ kỳ vọng vào cổ phiếu. Việc phân bổ giữa tiền gửi, trái phiếu, cổ phiếu và các lớp tài sản khác có thể giúp danh mục duy trì mức tăng trưởng kỳ vọng nhưng vẫn kiểm soát được biến động trong dài hạn.
Tựu , lãi suất tiền gửi 8–9% không đồng nghĩa nhà đầu tư nên rời bỏ chứng khoán. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất cao khiến chuẩn lựa chọn cổ phiếu khắt khe hơn. Khi chi phí vốn tăng và dòng tiền thận trọng, cơ hội sẽ nghiêng về những doanh nghiệp chứng minh được tăng trưởng, chất lượng dòng tiền và khả năng chống chịu trước biến động vĩ mô.
