Vay bất động sản lên tới 14-15%
Khoản vay ngắn hạn 6 tháng mà công ty A (trụ sở tại TP.HCM) vừa được giải ngân có lãi suất 10,7%/năm.
Ông Thành - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc doanh nghiệp đề nghị được giấu tên đơn vị khi chia sẻ thông tin này với phóng viên. Bởi, việc công ty "kêu ca" về lãi suất cao có thể ảnh hưởng tới khả năng tiếp cận vốn tại các ngân hàng về sau.
"Chi phí vốn quá cao, trong khi tiêu chuẩn định giá tài sản thế chấp bị siết rất chặt. Lãi suất lên đến 10,7%/năm coi như doanh nghiệp 'làm giùm' cho ngân hàng. Toàn bộ hiệu quả kinh doanh bị chi phí tài chính nuốt trọn", ông lý giải.
Đối với một doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng (chuyên kỹ thuật và thi công) như công ty của ông Thành. Chi phí vốn cao đang bào mòn lợi nhuận. Ngoài ra, lãi suất lên cao còn tạo tâm lý phòng thủ trong hoạt động kinh doanh. Chi phí vốn đắt đỏ buộc doanh nghiệp phải hoãn hoặc thu nhỏ các kế hoạch mở rộng, không dám mạnh tay đầu tư dự án mới.
Cũng theo vị chủ doanh nghiệp, lãi vay cao rút bớt dòng tiền lưu động hàng tháng, khiến đơn vị rất bị động nếu chủ đầu tư hoặc đối tác chậm thanh toán.
"Quá cao" - ông Nguyễn Trí Công, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai nhận định về mặt bằng lãi suất vay hiện nay mà các doanh nghiệp trong ngành có thể tiếp cận, ở quanh mức 11%. Ở mức chi phí vốn này, ông cho rằng: Doanh nghiệp chỉ đủ hoà vốn. Nhưng hoà vốn chính là rủi ro.
"Mức lãi suất mà doanh nghiệp chăn nuôi có thể chịu đựng là từ 6-8%", ông Công nói và lý giải thêm, ngành này còn có những rủi ro liên quan tới môi trường, dịch bệnh.
Tương tự, ông Thành - chủ doanh nghiệp trong câu chuyện đầu tiên cho rằng, lãi suất vay thực tế cho mảng xây lắp, và kinh doanh dịch vụ cần hạ về mức hợp lý (khoảng 7– 8%/năm) thì doanh nghiệp mới có lợi nhuận và phát triển.
"Doanh nghiệp không ngại khó khăn thị trường, nhưng rất cần sự đồng hành thực chất từ ngân hàng", ông khẳng định.
Nhiều doanh nghiệp phản ánh về lãi suất tăng cao. (Ảnh: Hawa)
Trong báo cáo về tình hình doanh nghiệp quý II/2026, Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (Huba) cho biết, vốn tín dụng do ngân hàng cung cấp thường là ngắn hạn, không phù hợp với vòng quay vốn giai đoạn hiện nay và lãi suất vay vốn được đẩy lên cao trên 10%, làm bào mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Thậm chí vay bất động sản lên mức 14%-15%/năm.
Có tới 17% doanh nghiệp được Huba khảo sát cho hay: Lãi suất vay vốn cao. Các doanh nghiệp cũng than phiền về điều kiện vay vốn đang được thắt chặt, doanh nghiệp khó tiếp cận vốn vay hơn.
Do đó, Huba kiến nghị các ngân hàng kéo dài thời gian vay vốn, đảm bảo doanh nghiệp đủ vốn sản xuất kinh doanh hàng xuất khẩu. Bên cạnh đó, lãi suất vay cũng cần hạ thấp về dưới mức 6%/năm đối với doanh nghiệp xuất khẩu, trên tinh thần cùng chia sẻ khó khăn và đồng hành cùng doanh nghiệp.
Tiền đắt hơn tác động như thế nào?
Trong hoạt động doanh nghiệp, lãi suất vay chính là chi phí sử dụng vốn vay của doanh nghiệp, do đó sự gia tăng lãi suất vay tất yếu làm gia tăng chi phí tài chính của doanh nghiệp. Tuy nhiên, mức độ tác động không đồng đều giữa các nhóm doanh nghiệp, do còn phụ thuộc vào cấu trúc vốn, khả năng tạo dòng tiền và vị thế cạnh tranh của từng doanh nghiệp.
Phân tích kỹ hơn về ảnh hưởng của lãi suất tới hoạt động của doanh nghiệp, TS.Trần Thị Diện, Trưởng Khoa Tài chính - Ngân hàng - Kế toán, Trường Đại học Hùng Vương TP.HCM cho rằng, doanh nghiệp có tỷ lệ đòn bẩy tài chính cao sẽ chịu tác động tiêu cực rõ rệt hơn do chi phí lãi vay tăng trực tiếp làm suy giảm lợi nhuận sau thuế.
Ngược lại, các doanh nghiệp có nguồn vốn chủ sở hữu lớn hoặc khả năng tiếp cận các nguồn vốn khác có chi phí sử dụng vốn thấp sẽ ít bị ảnh hưởng hơn. Điều này cho thấy tác động của lãi suất không mang tính đồng nhất, mà có tính phân hóa mạnh trong nội bộ khu vực doanh nghiệp.
Lãi suất cho vay bình quân trong tháng 6 ở mức 8,1-10,5%. (Ảnh minh hoạ: TPO)
Ở góc độ hành vi, lãi suất tăng thường dẫn đến xu hướng trì hoãn đầu tư do chi phí sử dụng vốn tăng, tỷ suất sinh lời kỳ vọng phải điều chỉnh cao hơn. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng quyết định đầu tư của các doanh nghiệp không chỉ phụ thuộc vào lãi suất mà còn chịu ảnh hưởng bởi kỳ vọng thị trường, nhu cầu tiêu dùng và môi trường kinh doanh tổng thể. Do đó, lãi suất vay không phải là nguyên nhân duy nhất làm suy giảm đầu tư.
Một góc nhìn khác thường được đề cập là lãi suất vay tăng sẽ làm suy giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp do chi phí đầu vào tăng. Theo TS Diện, điều này chỉ đúng đối với các ngành có mức độ cạnh tranh cao, áp lực chi phí lãi vay sẽ thực sự làm suy giảm biên lợi nhuận và vị thế thị trường của doanh nghiệp.
Trái lại, đối với các ngành có mức độ cạnh tranh thấp hoặc cầu kém co giãn thì doanh nghiệp có thể chuyển phần chi phí sử dụng vốn nợ vay tăng thêm sang giá bán nên lãi suất vay tăng không ảnh hưởng đáng kể đối với hoạt động của các ngành này.
Ngoài ra, lãi suất tăng còn tác động gián tiếp thông qua kênh tín dụng khi các ngân hàng có xu hướng thắt chặt điều kiện cho vay nhằm kiểm soát rủi ro. Tuy nhiên, mức độ thắt chặt này phụ thuộc vào chất lượng tài sản và mức độ chấp nhận rủi ro của từng ngân hàng.
Lãi suất cho vay ngắn hạn bình quân bằng VND đối với lĩnh vực ưu tiên ở khoảng 3,9%/năm, thấp hơn mức lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa theo quy định của NHNN (4%/năm).
