Trong bữa cơm của nhiều gia đình châu Á, đặc biệt là Việt Nam và Hàn Quốc, các món muối chua như kim chi, dưa cải hay thịt hun khói gần như không thể thiếu. Vị chua, mặn đặc trưng giúp kích thích vị giác, khiến bữa ăn trở nên ngon miệng hơn.
Tuy nhiên, ngày càng nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm muối chua trong thời gian dài có thể liên quan đến nguy cơ ung thư, đặc biệt là ung thư dạ dày và đường tiêu hóa. Vậy thực hư câu chuyện này ra sao?
Ngâm chua là phương pháp bảo quản thực phẩm có từ lâu đời. Quá trình lên men giúp kéo dài thời gian sử dụng và tạo ra hương vị đặc trưng. Tuy nhiên, chính quá trình này cũng có thể sinh ra những hợp chất không có lợi cho sức khỏe.
Một trong những vấn đề đáng chú ý là sự hình thành nitrit và nitrosamine. Khi thực phẩm được muối hoặc lên men trong thời gian dài, nitrit có thể tăng lên và chuyển hóa thành nitrosamine - một hợp chất được chứng minh có khả năng gây ung thư.
Theo thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nitrosamine có thể gây tổn thương DNA và thúc đẩy sự phát triển của tế bào ung thư nếu tích lũy trong thời gian dài. Điều này không có nghĩa là chỉ cần ăn một lần là nguy hiểm, mà rủi ro nằm ở việc sử dụng thường xuyên, kéo dài.
3 món muối chua quen thuộc nên ăn ít lại
1. Kim chi - ngon nhưng không nên ăn quá nhiều
Kim chi được xem là biểu tượng ẩm thực Hàn Quốc và ngày càng phổ biến tại Việt Nam. Món ăn này giàu lợi khuẩn nếu được lên men đúng cách. Tuy nhiên, kim chi cũng chứa hàm lượng muối cao và có thể phát sinh nitrit trong quá trình lên men dài ngày.
Một số nghiên cứu dịch tễ học cho thấy, tại những khu vực tiêu thụ kim chi với tần suất cao, tỷ lệ ung thư dạ dày cũng có xu hướng tăng. Dù chưa thể khẳng định kim chi là “thủ phạm chính”, nhưng đây vẫn là yếu tố cần cân nhắc.
Đặc biệt, người có tiền sử bệnh dạ dày nên hạn chế ăn kim chi thường xuyên, tránh gây kích ứng niêm mạc dạ dày.
2. Dưa cải muối - “kẻ giấu mặt” từ lượng muối cao
Dưa cải muối là món ăn quen thuộc trong bữa cơm gia đình Việt. Tuy nhiên, đây lại là thực phẩm chứa lượng muối khá lớn.
Việc tiêu thụ nhiều muối trong thời gian dài có thể gây tăng huyết áp, ảnh hưởng tim mạch và đặc biệt là làm tổn thương niêm mạc dạ dày, tạo điều kiện cho vi khuẩn có hại phát triển.
Một số nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy, chế độ ăn nhiều muối có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên của dạ dày, từ đó tăng nguy cơ ung thư dạ dày theo thời gian.
3. Thịt chế biến sẵn - nguy cơ đã được cảnh báo
Không chỉ rau củ muối chua, các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, giăm bông cũng nằm trong nhóm cần hạn chế.
Các sản phẩm này thường chứa nitrit để bảo quản và tạo màu. Khi chế biến ở nhiệt độ cao, nitrit có thể chuyển thành nitrosamine - chất có khả năng gây ung thư.
Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) đã xếp thịt chế biến sẵn vào nhóm có khả năng gây ung thư ở người, đặc biệt liên quan đến ung thư đại trực tràng.
Ăn thế nào để giảm rủi ro?
Thực tế, không cần phải loại bỏ hoàn toàn các món muối chua khỏi bữa ăn. Điều quan trọng là kiểm soát tần suất và khẩu phần.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị chỉ nên ăn thực phẩm muối chua 1-2 lần mỗi tuần, tránh sử dụng hàng ngày. Với những người có bệnh lý dạ dày, tim mạch hoặc tiền sử ung thư, càng cần thận trọng hơn.
Bên cạnh đó, nên ưu tiên các phương pháp muối chua ít muối, lên men tự nhiên và hạn chế sử dụng chất bảo quản. Tự làm tại nhà với quy trình đảm bảo vệ sinh cũng là lựa chọn an toàn hơn.
Một chế độ ăn lành mạnh không thể thiếu rau xanh và trái cây tươi. Đây là nguồn cung cấp chất xơ, vitamin và chất chống oxy hóa giúp giảm tác động của các chất có hại trong cơ thể.
Đặc biệt, các thực phẩm giàu vitamin C như cam, chanh, cà chua có thể giúp hạn chế sự hình thành nitrosamine trong cơ thể.
Tóm lại, Kim chi hay các món muối chua không phải “thủ phạm trực tiếp” gây ung thư, nhưng việc lạm dụng trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ bệnh tật.
Điều quan trọng không nằm ở việc kiêng tuyệt đối, mà là ăn có chừng mực, đa dạng thực phẩm và duy trì lối sống lành mạnh. Đây mới là chìa khóa giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài cho bạn và gia đình.
