'Kiểm tra thủ công hàng triệu bưu gửi mỗi ngày là không khả thi'

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, với sản lượng hàng triệu bưu gửi mỗi ngày, việc kiểm tra thủ công toàn bộ là không khả thi, cần quản lý dựa trên dữ liệu, định danh, truy vết và mức độ rủi ro.

Thông tin được ông Lê Văn Chung, đại diện Vụ Bưu chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, chia sẻ tại họp báo thường kỳ, sáng 30/9, khi giới thiệu những điểm mới trong dự thảo Luật Bưu chính sửa đổi.

Theo ông Chung, từ năm 2010 đến 2026, số doanh nghiệp bưu chính tăng từ 40 lên 710, còn sản lượng bưu gửi từ 310 triệu lên hơn 5 tỷ. Quy mô và phương thức hoạt động của thị trường đã thay đổi đáng kể so với khi Luật Bưu chính được ban hành năm 2010.

Cơ cấu bưu gửi cũng thay đổi. Trước đây, thư chiếm khoảng 80% sản lượng, nhưng hiện chỉ còn khoảng 10%. Phần còn lại chủ yếu là gói, kiện hàng hóa, gắn với nhu cầu giao nhận phát triển cùng thương mại điện tử.

Sự thay đổi này là một trong những cơ sở để dự thảo Luật Bưu chính sửa đổi đề xuất mở rộng phạm vi dịch vụ bưu chính phổ cập từ thư sang gói, kiện hàng hóa. Theo dự thảo, người dân trên toàn quốc được tiếp cận dịch vụ phổ cập với mức thu thống nhất, không cao hơn giá cước bình quân của dịch vụ thương mại tương đương.

Người dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo vẫn có khả năng tiếp cận dịch vụ và chuyển gửi gói, kiện với mức thu như các khu vực khác, kể cả khu vực thành thị, thay vì phải chịu mức cao hơn do chi phí phục vụ lớn hoặc sản lượng thấp.

Dự thảo cũng làm rõ phạm vi dịch vụ bưu chính và phân định với vận tải, kho bãi, logistics. Dịch vụ bưu chính được xác định dựa trên bản chất và phương thức tổ chức cung cấp dịch vụ. Cụ thể, dịch vụ được cung cấp trên mạng bưu chính, từng bưu gửi được xử lý riêng lẻ, có mã định danh, có khả năng theo dõi và được phát đến người nhận theo địa chỉ hoặc địa điểm đã thỏa thuận.

Theo ông Chung, với sản lượng hàng triệu bưu gửi mỗi ngày, việc kiểm tra thủ công toàn bộ là không khả thi. Do đó, dự thảo đề xuất tăng cường quản lý dựa trên dữ liệu, định danh, truy vết và mức độ rủi ro.

Mỗi bưu gửi được gắn mã nhận dạng để theo dõi trong suốt quá trình cung cấp dịch vụ. Trên cơ sở thông tin về người gửi và bưu gửi, doanh nghiệp quản lý bưu gửi theo mức độ rủi ro để áp dụng biện pháp kiểm soát phù hợp, thay vì kiểm tra đồng loạt.

Một thay đổi khác là thủ tục gia nhập thị trường. Dự thảo chuyển từ cấp giấy phép bưu chính bản giấy sang đăng ký cung cấp dịch vụ bằng phương thức điện tử, qua đó thay đổi phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Theo đại diện Vụ Bưu chính, cách tiếp cận này giúp giảm số thủ tục hành chính từ 14 xuống còn một thủ tục đăng ký.

Dự thảo cũng xác định mạng bưu chính là hạ tầng thiết yếu phục vụ thương mại điện tử và kinh tế số. Vai trò này đặc biệt quan trọng khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh, tình trạng khẩn cấp, cần duy trì lưu thông thư, gói, kiện hàng hóa thiết yếu để phục vụ người dân.

Tại họp báo, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính cho biết, trong tháng 10, Bộ sẽ tập trung hoàn thiện các dự án luật và nghị định, trong đó có Luật Bưu chính sửa đổi.

Dự thảo Luật Bưu chính sửa đổi gồm 8 chương, 52 điều, dự kiến được Quốc hội khóa XVI, kỳ họp thứ 2 xem xét, thông qua vào tháng 10 và có hiệu lực từ tháng 7/2027.